Một số hình ảnh liên quan đến vụ án Đoàn Văn Vươn và Nông trường sông Hậu
Ba mươi chưa phải là... Tết
Là người gắn bó với pháp luật nhiều năm, Luật sư Nguyễn Chiến- Phó Tổng Thư ký Liên Đoàn Luật sư Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.Hà Nội cho biết: Ông đã chứng kiến nhiều vụ án phức tạp, phải mất rất nhiều thời gian bị cáo mới được chứng minh mình bị oan, được phục hồi danh dự, không ít người khi được minh oan đã rơi vào cảnh tay trắng vì vướng vào vòng lao lý trước đó. Nhưng, muộn còn hơn không, trên đời này, danh dự là thứ quý giá nhất. Người làm pháp luật, chỉ cần lơ là, thiên lệch một chút thôi cũng làm ảnh hưởng đến số phận, tính mạng của cả một con người...
Luật sư Nguyễn Trường Thành (người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Trần Ngọc Sương- nguyên Giám đốc Nông trường Sông Hậu- TP.Cần Thơ) tâm sự, dù có nhiều thời điểm những cáo buộc của cơ quan pháp luật tưởng chừng “quật ngã” thân chủ của ông nhưng khi đã tham gia bào chữa cho chị Ba Sương thì mình phải có niềm tin, bởi việc quy buộc bà Sương “lập quỹ trái phép” là không có cơ sở pháp lý và thực tiễn. Căn cứ vào hồ sơ vụ án, cái gọi là “quỹ đen trái phép” tại NTSH đã có từ năm 1994. Trong khi, bà Sương không phải là người đưa ra chủ trương thành lập quỹ và cũng không quản lý, điều hành quỹ tại NTSH. Mặt khác, các nguồn thu của quỹ đều không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước...
Trước sức ép của dư luận và những bản kiến nghị một cách quan của MTTQ Việt Nam và của VKSND Tối cao, ngày 17/01/2012 ông Hồ Thanh Long- Viện trưởng VKSND TP.Cần Thơ đã phải ký Quyết định số 56/QĐ/KSĐT đình chỉ điều tra vụ án, bà Sương được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự theo Khoản 1 Điều 25 Bộ luật Hình sự. Tiếp đó, ngày 09/02/2012, Đảng ủy khối doanh nghiệp Thành ủy Cần Thơ đã tổ chức trao quyết định khôi phục sinh hoạt Đảng cho bà. Đây được xem như một kết cục “có hậu”, phần nào xoa dịu những vết thương lòng mà bà đã phải gánh chịu sau ngần ấy năm vướng vào vòng lao lý.
Còn với vụ án của 3 thanh niên, Nguyễn Đình Kiên (tức Lợi- SN 1980), Nguyễn Đình Tình (SN 1981) và Nguyễn Đình Kiên (1980) cùng ở Yên Nghĩa- Hoài Đức- Hà Tây cũ (nay là phường Yên Nghĩa- Hà Đông- Hà Nội) mang tội hiếp dâm, cướp tài sản. Vụ án đã qua hai cấp xét xử đều xác định 3 bị cáo Lợi, Tình và Kiên phạm tội hiếp dâm và cướp tài sản với các mức án lần lượt là 16 năm, 14 năm và 11 năm tù giam. Tuy nhiên, nhờ có sự can thiệp của VKSND Tối cao, độc giả đã tưởng như 03 bị cáo trong vụ án được minh oan, trắng án. Thế nhưng, giữa lúc họ và người thân hy vọng, tin tưởng nhất thì TANDTC lại tuyên họ có tội, bắt buộc phải vào trại giam chấp hành nốt án tù.
Vụ án ông Đoàn Văn Vươn kiện các cơ quan chức năng ở Tiên Lãng (Hải Phòng) cũng là một vụ án có sự thay đổi đột ngột. Tuy nhiên, cái “cớ” để các cơ quan đưa ra kết luận khác biệt so với quan điểm của TAND TP.Hải Phòng lại là điều không ai mong muốn, đó thực sự là một nỗi buồn, nỗi ám ảnh!
Phía sau bản án
Sau khi vụ án Nông trường Sông Hậu được đình chỉ điều tra, bà Ba Sương được khôi phục sinh hoạt đảng. Trở về với cuộc sống thường nhật, bà Sương lại bươn trải với công việc làm ăn mới: Kinh doanh sản xuất những mặt hàng nông sản... nhưng với những vết thương lòng chưa thể nguôi ngoai. Bà cho biết: Tôi có phải là người sáng lập và có điều hành qũy công đoàn đâu mà kết tội tôi là lập qũy trái phép? Những con số không biết cơ quan điều tra lấy ở đâu ra khi thì 5,4 tỉ đồng, khi thì hơn 8 tỉ đồng, khi thì hơn 10 tỉ đồng, cuối cùng còn lại vài trăm ngàn đồng, quả thực không thể hiểu nổi? Ngay cả tên vụ án lúc đầu là “cố ý làm trái” sau đó không hiểu thế nào lại chuyển sang “lập qũy trái phép”, mà quỹ đó đâu phải là quỹ trái phép? Còn lý do VKSND TP.Cần Thơ đưa ra tại quyết định đình chỉ điều tra số 56 bà thấy chưa thỏa mãn, tuy nhiên qua báo chí, bà Sương bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các cơ quan báo chí và dư luận cả nước đã lên tiếng giúp đỡ bà trong quá trình bà vướng vòng lao lý.
Vụ án này đã được khép lại. Tuy nhiên, có một tình tiết đáng quan tâm là vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã phát huy một cách tích cực, hiệu quả bằng việc có những văn bản phản biện, kiến nghị nhiều cơ quan xem xét, xử lý khách quan, đúng pháp luật.
Nói về bài học từ vụ án Đoàn Văn Vươn, Luật sư Lê Đức Tiết- Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn dân chủ và Pháp luật- UBMTTQ Việt Nam cho biết: Vụ Tiên lãng xảy ra nó như một cái mụn nhọt, khá đau nhưng phải chữa, nếu không chữa thì toàn thân sẽ sinh ra nhiều u nhọt nữa. Chúng ta phải đặc biệt thận trọng trong hoạch định chính sách, luật pháp về đất đai. Một đất nước thịnh hay suy, yên hay loạn là tùy thuộc vào nhiều vấn đề nhưng trong đó có đất đai. Đất đai không chỉ liên quan đến đời sống của nông dân mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến công nghiệp và các lĩnh vực khác.
Một bài học nữa là, cần cẩn trọng đối với việc sử dụng lực lượng cưỡng chế. Nguyễn Trãi đã từng nói “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, quân điếu phát trước lo trừ bạo”, nhưng tôi thấy rất nhiều địa phương đang lạm dụng quân đội vào trong cưỡng chế. Đối với dân bao giờ cũng phải thuyết phục, chớ có cậy mình có súng ống trong tay, có lực lượng cưỡng chế. Nhà nước mà phải sử dụng bạo lực nhiều là Nhà nước yếu.
Nhìn lại 03 vụ án trên, Luật sư Nguyên Danh Hưng, nguyên là Kiểm sát viên cao cấp- VKSNDTC cho rằng: “Tố tụng hình sự có những nguyên tắc rất chặt chẽ, được quy định rõ trong Bộ Luật Tố tụng hình sự. Pháp chế xã hội chủ nghĩa quy định các cơ quan tố tụng có trách nhiệm làm rõ bản chất vụ án, tránh gây oan sai nhưng cũng không được bỏ lọt tội phạm. Muốn buộc tội được thì dứt khoát phải đủ chứng cứ, không thể cảm tính, suy diễn. Tuy nhiên, có một nguyên tắc trong nghề công tố đã được ghi trong sách giáo khoa của ngành kiểm sát lâu nay chưa được quan tâm đúng mức là: “Trước khi buộc tội hãy tìm cách chứng minh người ta vô tội”. Trong vụ án bà Ba Sương, nếu làm theo nguyên tắc này thì vụ án đã không phức tạp đến thế! Còn với vụ án ba thanh niên phạm tội “Hiếp dâm” ở Hà Đông, nếu như hơn chục năm trước, cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tạo cơ hội cho họ được trình bày thì cũng không đến nỗi phải đến hơn 10 năm sau phải lật lại với cái cớ “huyệt trai trinh. Án tại hồ sơ, lời khai tại cơ quan điều tra và tại tòa đã chống lại những gì ba thanh niên đưa ra nhằm chứng minh mình vô tội”.
Trong vụ án đoàn Văn Vươn, hàng loạt cán bộ ở Tiên Lãng và Hải Phòng đã phải chịu trách nhiệm, bị xử lý. Đó chính là tính nghiêm minh của pháp luật. Nhưng nhìn lại vụ án, cũng cần đánh giá khách quan về hành vi cho nổ bình ga, bắn vào lực lượng công an, bộ đội của anh em ông Đoàn Văn Vươn. Như vậy mới đảm bảo sự công bằng của luật pháp”.
Chí Tuyên – Thành Vĩnh