Từ đó một “ làn sóng lương tri” từ những trái tim nhân hậu ở khắp nơi trên trái đất đổ vào, xoa dịu dần nỗi đau của những cư dân vùng lũ. Tất cả điều đó bắt nguồn từ đội quân báo chí, những người lính không mang quân phục.

Đợt mưa lũ ác liệt kéo dài cả tuần lễ đầu tháng 10 mới ngưng, nước chưa rút hết, thì một đợt mưa cực lớn đổ vào, làm cho Hà Tĩnh bị ngập lụt trên diện rộng, thiệt hại lớn về người và tài sản. Đối mặt với trận lũ lịch sử năm nay là một lực lượng khổng lồ bao gồm bộ đội, công an, thanh niên, y tế, với nhiều ô tô, thuyền máy, xuồng máy, xe lội nước, máy bay được huy động vào việc cứu giúp  nhân dân vùng lũ. Và lần này, đội ngũ những người làm báo ở TƯ, ở các tỉnh bạn thường trú trên địa bàn Hà Tĩnh cũng vào cuộc một cách quyết liệt, đông đảo, từ đầu đến mãn cuộc. Tốp đầu phải kể đến các báo: Nông nghiệp Việt Nam, Nhân dân, kế đó là Tiền phong, Dân trí, Nhà báo & Công luận, ViêtNam Net, Tuổi trẻ Thủ đô, Đời sống & Pháp luật, Đầu tư… và một số báo khác nữa chưa thống kê hết được.

Anh Bình, Báo Nông nghiệp Việt Nam, thường  được đồng nghiệp tặng cho các biệt danh “PV chiến trường” , “rái cá”, sau lũ tôi mới gặp lại, thấy “xuống mã” một cách dễ sợ. Anh cho biết, tính cả hai đợt, anh hầu như không có ngày, không có đêm. Lăn xả đến mức cả hai máy ảnh kỹ thuật số, “hai người bạn chiến đấu” vào sinh ra tử với anh lâu nay, đều rời bỏ anh. Một Canon 10 chấm rơi “mất xác” ở Phương Mỹ  (Hương Khê), 1 Canon 6 chấm bị hỏng vì ngâm trong mưa lũ, không dùng được nữa. Có thể nói Anh Bình là nhà báo đầu tiên có mặt ở xã Phương Mỹ - một địa phương nặng nhất của Hương Khê, cùng với chủ tịch Võ Kim Cự vào sáng 29/9/2010. Sau đó ngày 03/10, anh theo đoàn của phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải và lãnh đạo tỉnh về lại nơi này. Chứng kiến cảnh 7 xã cận kề dòng chảy của đập thủy điện Hố Hô bị cả một biển nước nhấn chìm, anh liều mình lái chiếc Daewoo 4 chỗ trèo lên thân đập để chụp ảnh và phỏng vấn  kíp CBCN trực. Đập bị nước xói lở, đất đá đổ ập từng mảng. 2 Phóng viên đi cùng phải nhảy xuống vì quá sợ. Chính Thu – PV Báo Hà Tĩnh chạy vội xuống xi – nhan cho Anh Bình lùi xe. Phải 11 lần “đèn đỏ” xe mới quay lại được. Mở cửa ra, Bình hú vía, bởi lái lơ mơ một tý là cả người và xe trôi theo dòng nước!

Nhìn chiếc Daewoo cũ nát, bị móp cả đít do đá núi đập vào, dám trèo lên tận gần đỉnh đập, Chủ tịch Võ Kim Cự phải thốt lên với anh Lê Đình Sơn “Phó tướng” của mình: “Xe 14 triệu đồng mà dám liều mạng thế này, kể ra gan PV lớn thật!”. Vất vả, nguy hiểm (và cả mất mát nữa) nhưng bù lại, ngay sáng sau anh có bài viết để đời: “Xót xa Hà Tĩnh” đăng ngay trang 1, Báo NNVN, được TBT thưởng, bạn đọc hồi âm khen ngợi.

Gặp Trung Thông, PV báo Đời sống & Pháp luật tại Hương Thủy (Hương Khê) ai cũng tưởng là bác “trưởng thôn Văn Hiệp”. Quần cộc, áo mưa ướt sũng, trùm kín người, một máy ảnh Canon lủng lẳng trước ngực, lầm lũi lò dò trong nước. Anh cho biết, để đến được đây, anh và các đồng nghiệp Phương Hoa (báo Thanh Niên), Văn Dũng (báo Tuổi trẻ) và một cộng tác viên báo Dân trí phải bất chấp nguy hiểm. Hết đi nhờ ca nô của tỉnh đội đến lội bộ trong nước sâu ngập cả thắt lương, cuối cùng các anh phải mượn một thuyền nhỏ của dân để chèo đi. Sóng to, thuyền nhỏ, người lại đông, các nhà báo phải giữ thăng bằng và thay nhau tát nước để đò khỏi bị chìm. Đến trưa thì cả nhóm cũng vượt được chặng đường 3 cây số đầy cam go, đến tận nơi để tìm hiểu về cái chết thương tâm của cô giáo Trần Thị Hoa. Nhìn cảnh đám tang với hàng chục chiếc thuyền đi trong mưa gió vần vũ; những tiếng kêu, khóc xé lòng của bà con xóm mạc từ trên các mái nhà bị ngập nước dõi theo di ảnh cô giáo trẻ, các anh chị không cầm nỗi nước mắt. Đêm hôm đó, Trung Thông gõ một mạch đến gần 2 giờ sáng trên Laptop và gửi ngay ra tòa báo bài: “Vành tang trắng nơi con nước đỏ”.

Văn phòng đại diện báo Tuổi trẻ Thủ đô xuất quân với một đội hình khá hùng hậu. Trưởng đại diện Bá Thanh cùng Phan Quang (được gọi từ Nghệ An về) và Phạm Tường đi Hương Sơn, Vũ Quang; Phan Quyền và nữ CTV Mai Ninh đi Hương Sơn, Lê Phan đi Hương Khê. Tất cả được trang bị như những người lính, gồm dép nhựa quân đội, đèn pin, quần áo đi mưa, máy ảnh bọc trong tui nilon chống ướt. Tốp của Bá Thanh chạy một lèo đến tối 14/10 thì đến Thị trấn Hương Sơn, bỏ xe lại đi xuồng cùng Thiếu tướng, Phó tư lênh Quân khu 4 Hồ Ngọc Tỵ. Trước tình hình nguy kịch của Vũ Quang, Bá Thanh quyết định cho Lê Phan và Phạm Tường ở lại bổ sung vào đoàn thanh niên tình nguyện, vừa làm PV vừa là nhân viên cứu trợ bà con vùng lũ. Bá Thanh và các PV đã được chứng kiến và thu vào ống kính của mình những hình ảnh mất mát đau thương, những tấm gương tiêu biểu liều mình trong dòng nước xoáy để cứu dân, cứu tài sản của các chiến sỹ quân đội, biên phòng, công an vùng rốn lũ. Ngay trong ngày hôm sau, trên tờ Tuổi trẻ Thủ đô đã có bài ghi  nhanh về lũ lụt ở Vũ Quang rất xúc động của nhóm PV Bắc miền Trung: “Lũ chồng lũ, người dân gồng mình chống chọi”. Liên tiếp các ngày từ 15 đến 20 tháng 10, tờ báo của Tuổi trẻ Thủ đô có hàng chục bài tin, phóng sự ảnh về lũ lụt ở miền Trung. Đúng hôm khai mạc kỳ họp thứ 8 của Quốc hội khóa XII, báo ra số 792, dành hẳn 5 trang, kể cả trang 1 nói về lũ lụt. Trong đó có những bài gây xôn xao như: “PS Đại hồng thủy ở Bắc miền Trung”; “Con thương các bạn lắm!”… Bá  Thanh kể lại, chuyến đi Sơn Thủy (Hương Sơn) là gian nan, nguy kịch nhất. Ngồi trên chiếc xuống nhỏ của Công an, sóng đánh mạnh, xuống chồng chềnh suýt lật mấy lần. Rác trôi nhiều, quấn chặt vào chân vịt, cứ 5 phút xuồng lại chết máy. Anh em phải thay nhau kéo chân vịt lên, tuốt bỏ rác, chèo bằng tay, chờ lái máy xử lý. Ra giữa vời, đúng lúc chết máy, xuồng quay ngang thì một xuồng cao tốc chạy qua gây nên sóng lớn. Bá Thanh chỉ kịp ngồi bệt xuống giữ lấy thuyền cho khỏi lộn xuống nước. Chiếc canon ICY 70 kỹ thuật số rơi tỏm. mất hút vào dòng nước. Mất máy, mất 6 triệu đồng nhưng đau xót nhất là toàn bộ hình ảnh anh lao tâm khổ hạnh chụp được trong những ngày qua không còn nữa! Thanh bảo, thương bà con đến chảy nước mắt. Anh và các đồng nghiệp phải khóc lên khi áp xuồng vào một mái nhà, đưa được một bà cụ hơn 80 tuổi ướt như chuột lột, run rẩy, không còn sức để vẩy tay cầu cứu nữa. Đêm đó, Thanh gọi điện về tòa soạn: “Dân Hà Tĩnh bị ngập lụt hết rồi. Chúng tôi phải bóc mì tôm sống, uống nước lụt với bà con. Nhờ nói với TBT đưa hàng cứu trợ vào gấp!” Hà Tĩnh gọi Hà Nội lập tức đáp lời. Chỉ mấy ngày sau đích thân TBT, Tiến sỹ Nguyễn Quang Hòa dẫn một đoàn gồm Công ty CP Truyền thông và Phát triển Tuổi trẻ Thủ đô của báo, mang theo 320 triệu tiền mặt và quần áo, sách vở vào trao trực tiếp cho bà con vùng lũ Hương Sơn và Vũ Quang. Vào lần 1 thấy dân tang thương quá, TBT Nguyễn Quang Hòa lại về vận động và đưa tiếp một xe quần áo và lương thực nữa vào cho Hà Tĩnh. Điều đáng trân trọng là, cả 4 PV của VP đại diện Bắc miền Trung đi làm nhiệm vụ lần này trong lúc ở nhà đều bị ngập nặng, mọi việc phó mặc cho vợ con tự xoay xở lấy.

VP đại diện báo Khuyến học và Dân trí với những cây bút vốn xông xáo, như Nguyễn Phê, Trần Duy Tuyên, Văn Dũng…, dịp lũ lụt này lại càng chứng tỏ được sự nhanh nhạy, sắc sảo của mình. Ngoài Văn Dúng bám trụ chính ở Hà Tĩnh, Nguyễn Phê và Trần Duy Tuyên được Trưởng đại diện Duy Thảo sử dụng như hai con thoi. Hết Nam Đàn (Nghệ An) Nguyễn Phê phải “nhảy” qua Hương Sơn; Đức Thọ, rồi được điều ra bám trụ ngày đêm để phản ánh việc giải cứu 20 nạn nhân vụ xe khách bị chìm ở Xuân Lam (Nghi Xuân). Nhà báo cựu trào Duy Thảo hầu như không mấy lúc được nghỉ ngơi. Mỗi ngày anh phải xử lý, biên tập hàng chục tin, bài của các anh em từ các nơi gửi về, rồi Email ngay ra tòa soạn để lên sóng. Tờ Dân trí điện tử có thể xếp loại Top ten trong hàng ngũ báo mạng nước ta có tin bài nhiều và nhanh nhạy trong đợt lũ miền Trung này. Ngoài ra, văn phòng còn phải nhiều lần thay mặt tòa soạn đi thăm hỏi, trao quà cho bà con vùng lũ ở các huyện Hương Khê, Vũ Quang, Hương Sơn, Đức Thọ.

Văn Phòng của báo Đầu tư, Nhà báo & Công luận, Tiền phong tuy lực lượng ở Hà Tĩnh không hùng mạnh như một số báo bạn, song vào cuộc khá hiệu quả. Ngoài hàng chục tin, bài, ảnh phản ánh trên mặt báo, văn phòng báo Đầu tư còn đi cùng tòa soạn tài trợ cho Hương Khê 4.000 cuốn vở học sinh, 10.000 chiếc bút bi, cùng Tập đoàn Vincom chuyển 480 triệu đồng cùng 8.000 vở học sinh, 20.000 bút bi cho bà con 3 tỉnh từ Quảng Trị ra đến Hà Tĩnh.

Hình ảnh Minh Thùy, PV báo Tiền phong khá quen thuộc với bà con ở vùng rốn lũ Hương Khê, Hương Sơn. Với cái đầu húi cua, bộ quần áo bò truyền thống, Minh Thùy xông xáo, len lỏi khắp mọi nơi. Trưa 15/10 đang ở xã Sơn Thịnh (Hương Sơn) thì sáng ngày 16/10 đã thấy Thùy ở  Sơn Hàm và ngay hôm sau anh đã có mặt tác nghiệp ở Lộc Yên (Hương Khê) trên một chiếc xuồng của quân đội. Những bức ảnh cỡ lớn đăng ngay trang 1 bào Tiền phong các số ra ngày 16, 17, 18/10 như: “Bà Đức – xã Lộc Yên – Hương Khê kiệt sức trong lũ”; “Dân bám trụ trên nóc nhà chống chọi với lũ””… cùng một loạt bài tường thuật của Minh Thùy từ các vùng rốn lũ đã làm xúc động tâm can biết bao bạn đọc gần xa.

Anh Nguyễn Thanh Sơn – Bí thư huyện ủy Vũ Quang là người đã chuyển ý tưởng cho tôi nên có một bài viết về các nhà báo trong lũ lụt này. Anh nói thật lòng: “Qua đợt này bà con vùng lũ rất biết ơn anh em báo chí. Các anh, các chị là những người học tập tấm gương đạo đức Bác Hồ một cách cụ thể, thiết thực nhất. Cây bút, chiếc máy là vũ khí. Và các nhà báo thật sự là những người chiến sĩ. Lãnh đạo các bộ ngành TW, bạn bè trong và ngoài nước biết sự mất mát to lớn của bà con chúng tôi, chính công đầu là từ báo chí các anh đó!”.

Khắc Hiển