TS. Nguyễn Anh Tuấn Tổng Biên tập Báo Đầu tư: Kinh tế báo chí, câu chuyện cần được giải quyết thấu đáo
TS. Nguyễn Anh Tuấn - Tổng Biên tập Báo Đầu tư
Chủ trương khuyến khích các cơ quan báo chí tự trang trải tài chính là đúng đắn nhằm giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước, nhưng đây là một công việc hoàn toàn không dễ dàng đối với các cơ quan báo chí. Để trang trải chi phí sản xuất, các cơ quan báo chí thực hiện kinh doanh thông qua hoạt động phát hành và quảng cáo. Kết quả kinh doanh tùy thuộc vào nhiều yếu tố, không phải lúc nào cũng thuận lợi. Liên tiếp trong những năm gần đây, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu dẫn đến suy giảm kinh tế trong nước đã tác động rất lớn tới tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung, trong đó có các cơ quan báo chí hoạt động tự chủ, tự trang trải về tài chính. Theo thống kê sơ bộ của Cục báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông, trong số hơn 600 tờ báo đang hoạt động, chỉ có khoảng 50 tờ cân đối được thu - chi và có lãi. Ngay cả đối với 50 đơn vị này cũng có năm lãi, năm lỗ. Khi có lãi phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp khá cao nhưng khi lỗ, khó có thể được sự hỗ trợ của Nhà nước.
Luật Báo chí đã xác định Báo chí “là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và là diễn đàn của nhân dân” với nhiệm vụ chủ yếu là tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, định hướng dư luận xã hội. Như vậy, Báo chí là đơn vị sự nghiệp, nhưng là đơn vị sự nghiệp đặc thù, là một ngành nghề đặc biệt. Xét về cả tính chất, chức năng và nội dung hoạt động, cơ quan báo chí không thể được xem là một doanh nghiệp thuần túy, bởi vì doanh nghiệp được thành lập là để kinh doanh còn cơ quan báo chí phải thực hiện nhiệm vụ chính trị của mình, sản phẩm báo chí không phải là một thứ hàng hóa bình thường, mà là một thứ sản phẩm có tác động mạnh mẽ tới nhận thức và hành vi của xã hội. Xét về mặt công nghệ, sản phẩm báo chí là sản phẩm có hàm lượng chất xám và công nghệ cao. Do đó, việc quy định báo chí nộp thuế thu nhập doanh nghiệp như doanh nghiệp thuần túy là chưa hợp lý.
Trong những năm gần đây, Chính phủ đã điều chỉnh một số chính sách tài chính nhằm tạo thêm thuận lợi cho các cơ quan báo chí. Đặc biệt, Thông tư số 150/2010/TT-BTC ngày 27/9/2010 của Bộ Tài chính đã cho phép các cơ quan báo chí được hạch toán đầy đủ tiền lương vào chi phí hợp lý, qua đó thuế thu nhập doanh nghiệp của các cơ quan báo chí giảm đi so với trước.
Tuy nhiên, đến nay các cơ quan báo chí vẫn phải nộp thuế TNDN với mức thuế suất 25% là mức cao nhất trong các mức thuế suất.
Khoản 2, Điều 13, Luật Thuế TNDN quy định: “doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao và môi trường được áp dụng thuế suất 10%”. Theo phân ngành kinh tế quốc dân, báo chí được xếp vào lĩnh vực văn hóa. Do đó, việc quy định mức thuế suất 25% đối với các cơ quan báo chí như hiện nay thực sự vẫn chưa hợp lý.
Chúng tôi kiến nghị cần xem xét áp dụng thuế suất ưu đãi đối với cơ quan báo chí ở mức 10% để có điều kiện tích lũy, đầu tư đổi mới trang thiết bị phục vụ tác nghiệp của phóng viên và đầu tư cho công tác đào tạo.
Đồng thời, cần nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức, bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập, nhằm đảm bảo tính nhất quán giữa Nghị định này và Thông tư 150/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính đã được ban hành. Theo chúng tôi, khi sửa Nghị định 43 cần tách các cơ quan báo chí ra khỏi các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung để có các quy định phù hợp với đặc thù của hoạt động báo chí.
Trong năm 2011, giá giấy các loại liên tục tăng cả sản xuất trong nước và nhập khẩu. Có nhiều lý do dẫn tới việc tăng giá của các doanh nghiệp sản xuất giấy, do ảnh hưởng của hàng loạt yếu tố như: bột giấy tăng giá và khan hiếm, giá dầu, than, điện nước, hóa chất, phí vận chuyển, tỷ giá đồng USD tăng cao, ... khiến giá giấy tăng cao, trong đó có giấy in báo. Giá giấy tăng khiến chi phí in báo, tạp chí tăng lên, tiếp tục tạo thêm thách thức cho báo chí in vốn đang trong cuộc cạnh tranh khốc liệt với các loại hình báo chí khác. Hiện giấy in báo và công in là hai khoản “ngốn” nhiều nhất trong chi phí sản xuất, chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành của một tờ báo. Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, doanh thu về quảng cáo cũng như phát hành đang giảm sút cộng thêm với chi phí in ấn tăng cao đang là thực trạng chung của các tờ báo in.
Trong tình hình khó khăn hiện nay, các cơ quan báo chí cần có sự hỗ trợ rất lớn từ phía Nhà nước thông qua các chính sách, trong đó có chính sách về thuế nhập khẩu giấy in báo.
|
Nhà báo Đinh Đức Lập- Tổng Biên tập Báo Đại Đoàn Kết: "Việc thu thuế báo chí như hiện nay là cào bằng"
Cần phải sắp xếp và phân loại hệ thống báo chí của chúng ta hiện nay ra thành từng nhóm với những tiêu chí cụ thể: về tôn chỉ mục đích, về trách nhiệm tuyên truyền chính trị, văn hóa thuần phong mỹ tục và về trách nhiệm xã hội, về vai trò và hiệu quả hoạt động… căn cứ vào đó để xem xét việc đánh thuế. Có nhóm, theo tôi, Nhà nước không những không thu thuế mà còn phải hỗ trợ để tăng cường hoạt động, có nhóm miễn thuế hoàn toàn nhưng có nhóm phải thu thuế, thậm chí thu thuế cao. Việc thu thuế báo chí như hiện nay là cào bằng, và đánh đồng tất cả, rất thiệt thòi cho một bộ phận cơ quan báo chí và dễ đẩy báo chí đến chỗ buộc phải “xa rời tôn chỉ, thương mại hóa” để tồn tại.
NB Nguyễn Tiến Thanh- Tổng Biên tập báo Đời sống & Pháp luật: "Cơ quan báo chí cần được áp dụng thuế suất ưu đãi tối đa là 10%"
Tôi chỉ xin nêu một số ví dụ về những vướng mắc cụ thể khi tính chi phí trong hoạt động tạo nguồn thu của cơ quan báo chí. Hiện tại, một số cơ quan báo chí đã và đang chuyển sang cơ chế khoán thẳng các chi phí khai thác quảng cáo theo tỷ lệ % trên giá trị hợp đồng. Chi phí khai thác quảng cáo được khoán thường bao gồm nhiều khoản như công tác phí, cước phí bưu điện, văn phòng phẩm, lấy tin bài, mua phim, tranh ảnh, thiết kế lên các trang quảng cáo, chăm sóc khách hàng,... những chi phí này khác xa với chi phí của doanh nghiệp chi ra để thực hiện việc quảng cáo về họ hoặc sản phẩm của họ. Tuy nhiên ,những chi phí hợp lý thực tế này chưa được công nhận hoặc chỉ được tính theo một quy định rất hạn chế. Một điều rất bất hợp lý là khoản chi báo biếu cũng không được tính vào chi phí, trong khi đó báo biếu là khoản chi rất đặc thù của báo chí, hoàn toàn khác chi phí về giao dịch, đối ngoại của doanh nghiệp. Trong điều kiện thực tế hiện nay, cần nhìn nhận báo chí như một lĩnh vực khuyến khích đặc biệt, hoặc được coi là lĩnh vực cần khuyến khích đẩy mạnh xã hội hoá (giống như xã hội hoá văn hoá, y tế, giáo dục,...) và cơ quan báo chí cần được áp dụng thuế suất ưu đãi với mức thuế suất thuế TNDN tối đa là 10%.
Nhà báo Nguyễn Như Phong- Tổng biên tập báo Năng lượng mới: "Thuế báo chí như hiện nay là quá vô lí"
Thuế báo chí như hiện nay là một điều vô lí. Trừ những tờ báo được Nhà nước nuôi, cấp kinh phí bằng tiền hoặc bằng cơ chế (bắt buộc các đơn vị phải mua) thì khác, còn các tờ báo ngoài thị trường để sống được là rất khó khăn. Thế cho nên cần phải chia các tờ báo ra, loại báo nào, ấn phẩm nào cần khuyến khích không đánh thuế, thậm chí phải khuyến khích để cho phát triển, tạo điều kiện ưu đãi về cấp vốn, về các cơ chế phát hành báo… Sự phân chia này sẽ có hiệu quả cao bởi hiện nay nhiều tờ báo đang dùng tờ con (phụ) để nuôi tờ to (chính) nhưng tờ to thì không nâng chất lượng được mà tờ con thì rất dễ chạy theo xu hướng lá cải. Rất nhiều tờ phụ bản hiện nay dần dà trở thành báo lá cải, xa rời tôn chỉ mục đích và có doanh thu rất lớn, vậy thì phải đánh thuế thật cao loại báo này. Công việc này còn là cách để sàng lọc, làm trong sạch nền báo chí.
TS. Nguyễn Quang Hoà- Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ Thủ đô: "Thay đổi mức thuế suất thuế TNDN để báo chí phát triển"
Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giáo dục- đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao và môi trường được áp dụng thuế suất 10% và theo phân ngành kinh tế quốc dân của Tổng cục Thống kê, báo chí được xếp vào lĩnh vực văn hóa- vậy mà thuế TNDN đối với các cơ quan báo chí vẫn ở mức 25%. Vì vậy, tôi cho rằng, nên thay đổi mức thuế suất thuế TNDN để tạo điều kiện cho báo chí phát triển. Thậm chí với cơ chế đặc thù của báo chí thì Chính phủ không nên thu thuế TNDN của các cơ quan báo chí chính trị, đoàn thể. Ngoài ra, Chính phủ cần xem xét sửa qui định chỉ được tính một lần lương cơ bản vào chi phí sản xuất, bởi trên thực tế các báo đều phải trả ít nhất 2- 3 lần lương. Chưa kể quĩ nhuận bút cũng không nên định khung cứng nhắc mà cần tạo cơ chế thoáng để các báo chủ động. Các hoạt động sau mặt báo nên được tính vào chi phí hợp lý thay vì cứ phải lấy từ nguồn phúc lợi. Bên cạnh đó, quy định về tỉ lệ phần trăm hoa hồng hiện đã lỗi thời, cần sửa đổi nhằm dễ dàng khơi thông nguồn lực cho các cơ quan báo chí.
Nhà báo Lê Quốc Vinh- Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Le Group: "Chính sách thuế phải đảm bảo cho báo chí có cơ hội tồn tại"
Xét về sự bình đẳng giữa các tổ chức kinh doanh có lợi nhuận và trách nhiệm xã hội, tôi ủng hộ việc báo chí cũng phải nộp thuế như các doanh nghiệp khác. Tuy nhiên, thuế suất bao nhiêu thì phải bàn. Chính sách thuế phải đảm bảo cho báo chí có cơ hội tồn tại và không buộc phải đánh mất mình để duy trì sự tồn tại. Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, đánh vào lợi nhuận của cơ quan báo chí, nên áp dụng thuế suất dành cho các loại hàng hoá ưu tiên. Phải bỏ hẳn các sắc thuế đánh vào phát hành, bao gồm cả thuế VAT in ấn báo chí, vận chuyển báo chí, sản xuất sản phẩm báo chí và thuế đánh vào việc mua bản quyền nội dung báo chí (ví dụ nhập khẩu chương trình truyền hình hoặc mua hình ảnh từ nước ngoài). Đặc biệt, tôi kiến nghị xem xét lại thuế thu nhập cá nhân đánh vào nhuận bút. Đây chính là sắc thuế đánh trực tiếp vào giá thành sản xuất báo chí, chứ hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến cá nhân người viết báo. Tất cả các loại phí nói trên đang làm cho chi phí làm báo quá cao, vừa bức bách cơ quan báo chí phải tìm cách lách luật, không tôn trọng bản quyền trí tuệ, vừa làm thiệt hại cho thu ngân sách Nhà nước.
Ông Phạm Phú Tâm- Tổng biên tập báo Pháp Luật TP.HCM: "Cần chính sách đặc thù với báo chí"
Hiện nay, đời sống rất khó khăn, bạn đọc cũng tiết kiệm chi tiêu cả trong vấn đề mua báo, các báo nói chung đều sụt giảm số lượng phát hành và quảng cáo. Trong tình hình như vậy mà nhà nước vẫn đánh thuế báo chí bằng với thuế của doanh nghiệp, điều này chưa hợp lý vì phần lớn báo chí không phải là doanh nghiệp kinh doanh đơn thuần mà còn đảm trách nhiệm vụ thông tin tuyên truyền. Thế nên sẽ không công bằng khi đối xử với hoạt động báo chí như một hoạt động kinh doanh thuần túy của doanh nghiệp. Nhà nước cần có chính sách đặc thù, cụ thể để giúp các tờ báo hoạt động tốt, hoàn thành nhiệm vụ thông tin truyên truyền được giao. Đơn thuần như nhà nước chỉ nên thu thuế khi tờ báo hoạt động kinh doanh có lợi nhuận cao, đạt đến một ngưỡng nhất định nào đó, áp dụng thuế suất thật thấp hoặc bằng không cho giấy in báo… nhằm tạo điều kiện cho báo chí phát hành đến rộng rãi người đọc hơn.
|
Ngọc Lành- Hà Vân - Văn Ký - Thường An (ghi)
|