Chuyển đổi công năng dự án KTX nghìn tỷ Pháp Vân – Tứ Hiệp: Ai là người hưởng lợi?

(CLO) Năm 2009, khi mới bắt đầu rục rịch có chủ trương xây dựng ký túc xá cho sinh viên tại các khu đô thị lớn Mỹ Đình II và Pháp Vân – Tứ Hiệp của thành phố Hà Nội, nhiều chuyên gia xây dựng đô thị quan ngại bởi nhiều bất cập, sẽ dẫn đến lãng phí do không sử dụng hết công suất. Chỉ sau vài năm lo lắng này đã thành sự thật.

‘Cái chết’ đã được dự báo

Cùng với Khu nhà ở dành cho học sinh, sinh viên (KTX) Mỹ Đình, KTX Pháp Vân – Tứ Hiệp (phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai) được xây dựng từ nguồn vốn trái phiếu chính phủ, trên khu đất có diện tích hơn 40.000m2. Khu KTX này khi xây xong có sức chứa lên tới 22.000 sinh viên. Theo thiết kế, Khu KTX Pháp Vân – Tứ Hiệp gồm có 6 khối nhà (ký hiệu từ A1 đến A6) bắt đầu khởi công từ tháng 9-2009 với tổng mức đầu tư đã điều chỉnh lên gần 1.900 tỷ đồng.

KTX Pháp Vân – Tứ Hiệp luôn trong tình trạng “đìu hiu” sau hai năm hoạt động

Đến tháng 1/2015, 3 tòa nhà đi vào sử dụng, có sức chứa 10.800 sinh viên. Mỗi phòng rộng gần 57m2, được trang bị đầy đủ thiết bị như bình nóng lạnh, vòi tắm hoa sen, bàn học, giường tầng, có lắp đầu chờ điều hòa… Theo quy định là 8 người/phòng với giá thuê là 205.000 đồng/người/tháng (chưa bao gồm giá điện, nước). Việc xây dựng khu nhà này được xã hội quan tâm và kỳ vọng vì giải quyết vấn đề thiếu chỗ ở cho sinh viên trên địa bàn Hà Nội đã tồn tại từ nhiều năm.

Tuy nhiên, với hàng loạt bất cập về vị trí quá xa trường học, bất tiện trong đi lại khiến số lượng sinh viên đến thuê trong thời gian qua không đủ lấp kín một tòa nhà; hàng nghìn chỗ bỏ không.  Chính vì thế, vừa qua, Bộ Xây dựng có công văn đồng ý với việc chuyển đổi mục đích sử dụng 3 hạng mục đầu tư thuộc KTX Pháp Vân – Tứ Hiệp sang nhà ở xã hội.

Nhiều khu đã xây dựng thô nhưng bị bỏ hoang

Việc chuyển đổi công năng đã có nhiều chuyên gia dự đoán từ trước bởi việc vội vàng triển khai, xây KTX không gắn với các cụm trường đại học, cứ thấy đất còn trống là sử dụng mới xảy ra tình trạng xây xong không có sinh viên đến ở. Như vậy, sau việc chuyển đổi này, ai sẽ là người được hưởng lợi?

Vấp hàng loạt sai phạm

Quay trở lại thời điểm 2012, theo kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước, cả hai Dự án KTX Mỹ Đình và Pháp Vân – Tứ Hiệp đều triển khai thực hiện chậm tiến độ, làm hạn chế hiệu quả sử dụng của nguồn vốn đầu tư và hiệu quả xã hội. Từ quá trình lập, phê duyệt dự án cho đến khâu thực hiện và bàn giao mặt bằng đều cần phải có sự đánh giá lại về trách nhiệm và năng lực.

Rác thải đổ xung quanh khu KTX

Cụ thể, theo Kiểm toán Nhà nước (http://www.sav.gov.vn), tại Dự án KTX Pháp Vân  – Tứ Hiệp, quá trình lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư, tổng mức đầu tư phê duyệt không chính xác, chưa xác định đầy đủ chi phí nên phải điều chỉnh bổ sung trong quá trình thực hiện: Tổng dự toán lập và thẩm định thời điểm 11/2011 là hơn 2.000 tỷ đồng tăng trên 538 tỷ đổng đồng (bằng 36,1% so với tổng mức đầu tư đã duyệt). Việc phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư chưa kịp thời và chưa đúng với trình tự xây dựng cơ bản.

Về trình tự lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế kỹ thuật – tổng dự toán chất lượng thiết kế, dự toán cũng có nhiều hạn chế và sai sót, cụ thể như: Nhà A2 các khối lượng dầm tầng 1 trùng với khối lượng phần vách hầm; thống kê thép chưa chuẩn xác và còn trùng lắp nhau.

Cảnh hoang tàn ở Khu KTX đã tồn tại nhiều năm qua

Cũng theo Báo cáo Kiểm toán, phần thiết kế, thẩm định thiết kế bản vẽ thi công và dự toán chậm so với quy định: Theo kế hoạch phần thiết kế phải hoàn thành tháng 11/2009 nhưng đến tháng 10/2010 mới hoàn thành (quá thời hạn gần 1 năm); thiết kế chưa đồng bộ, phải điều chỉnh bổ sung nhiều trong quá trình thực hiện; nhiều hạng mục và nội dung vẫn trong tình trạng tạm tính: bổ sung thay đổi kết cấu mái tạm tính gần 2 tỷ đồng; biện pháp thi công giáo ngoài tạm tính hơn 19 tỷ đồng; thiết bị nội thất tạm tính hơn 69 tỷ đồng và thiết bị gắn với công trình tạm tính hơn 82 tỷ đồng.

Hay việc tổ chức quản lý và điều hành KTX Pháp Vân – Tứ Hiệp chưa đồng bộ và chưa kịp thời; Giá trị nghiệm thu thanh toán giai đoạn chưa đúng: Khối lượng nghiệm thu thanh toán mới lấy theo khối lượng của dự toán được duyệt, đơn giá vật tư chưa phê duyệt giá giai đoạn mà đang tạm lấy giá thời điểm phê duyệt dự toán…

Hà Nội có hàng trăm nghìn HSSV đang theo học tại các trường trung cấp, cao đẳng và đại học; các ký túc xá luôn đầy ắp. Nhưng, tại đây, hàng nghìn chỗ ở còn bỏ trống. Hiệu quả chưa thấy đâu nhưng sai phạm thì đã rõ nên cần thiết phải thanh tra, kiểm tra nhằm quy trách nhiệm thuộc về những tổ chức, cá nhân nào để xử lý nghiêm minh. Ngoài ra, có hay không việc chuyển đổi KTX thành Nhà ở xã hội là nhằm mục đích hợp thức hóa sai phạm, theo đó, ai sẽ là người được hưởng lợi từ việc chuyển đổi này?

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin làm rõ trong các bài tiếp theo.

Tuấn Mạnh