Sự quan tâm hiện tại của giới tiêu dùng là liệu dòng xe nào sẽ chiếm ưu thế hơn, xe sản xuất, lắp ráp trong nước hay xe nhập khẩu. Liệu sẽ xuất hiện một trật tự mới trên thị trường ôtô Việt Nam khi có hơn 20 mẫu xe nhập khẩu từ các nước láng giềng trong khối ASEAN đang sẵn sàng tràn về với sự hiện diện của nhiều mẫu xe mới trên các phân khúc thị trường quan trọng? 

Điều đáng chú ý là vào thời điểm cùng kỳ năm 2017, lượng ô tô nhập từ Ấn Độ tăng mạnh và là một trong những thị trường chủ yếu cung cấp dòng xe 9 chỗ ngồi. Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, ô tô nhập từ Ấn Độ vắng bóng, xe từ Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc về Việt Nam có số lượng hạn chế. Ô tô nguyên chiếc nhập khẩu về Việt Nam vài năm gần đây chủ yếu đến từ ASEAN, trong đó nhiều nhất là Thái Lan nhưng trong 2 tháng qua cũng vắng bóng. Sau khi ô tô Thái Lan đáp ứng quy định về giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại (VTA), đến lượt yêu cầu này đã được Indonesia đáp ứng. 

Điều này đồng nghĩa với việc xe nhập khẩu từ khu vực ASEAN sẽ tràn về Việt Nam và giá xe sẽ giảm. Việc đáp ứng quy định về VTA của Indonesia đã góp phần giúp khai thông cửa cho xe nhập. Trước đó, trong tháng 2/2018, không có chiếc xe nào từ khu vực ASEAN được nhập về Việt Nam. Và chỉ đến khi Thái Lan đồng ý cung cấp VTA vào cuối tháng 2 thì đến tháng 3, lô xe đầu tiên nhập về từ nước này mới được cập cảng Việt Nam. 

leftcenterrightdel
 Cuộc chiến giành thị trường của các hãng xe đang đi vào giai đoạn khốc liệt nhất khi thuế nhập khẩu của các dòng xe từ khối ASEAN về thị trường Việt Nam đã chính thức giảm về 0% từ 1/1/2018

Đây là lô gần 2.000 ô tô với 4 mẫu xe chủ lực của Honda Việt Nam đang kinh doanh. Ngày 22/3, một lô xe với số lượng nhỏ nhập khẩu từ Thái Lan thương hiệu Chevrolet cũng đã về Việt Nam. Toyota là doanh nghiệp nhập khẩu ô tô từ Indonesia về Việt Nam nhiều nhất thị trường. Trong đó, Toyota Fortuner luôn đứng trong top 10 mẫu xe bán chạy nhất những năm gần đây. Năm 2017, đã có hơn 13.000 chiếc Fortuner được người tiêu dùng lựa chọn. 

Theo Nghị định 116 của Chính phủ và Thông tư 03 của Bộ Giao thông - Vận tải hướng dẫn thực hiện Nghị định 116, do chưa đáp ứng được các thủ tục mà cụ thể là VTA nên từ đầu năm đến nay, Toyota Việt Nam không thể nhập khẩu mẫu xe này. Tuy nhiên, hiện vấn đề này đã được giải quyết và Toyota đang hoàn tất các thủ tục để nhập khẩu ô tô từ Indonesia và Thái Lan về Việt Nam. 

Nhiều doanh nghiệp khác đã hoàn tất các thủ tục để nhập khẩu ô tô từ các nước trong nội khối ASEAN. Với lợi thế từ thuế suất nhập khẩu 0%, thuế tiêu thụ đặt biệt giảm 5% so với trước nên giá xe về Việt Nam đã được điều chỉnh giảm khá nhiều so với năm 2017. 

Cụ thể, lô gần 2.000 xe của Honda nhập về từ Thái Lan đã giảm giá đến gần 30% so với trước. Và không chỉ có Honda, xe nhập của các hãng khác như Toyota, Ford, Chevrolet, Suzuki cũng sẽ giảm trong thời gian tới. Theo đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), trong những tháng tới, những mẫu xe mới như Toyota Wigo, Suzuki Celerio, những dòng xe giá rẻ trong khu vực ASEAN sẽ được các doanh nghiệp nhập về Việt Nam. 

Cũng theo VAMA, trong 2 tháng đầu năm 2018, thị trường ô tô nghiêng về xe sản xuất và lắp ráp trong nước. Trong tháng 2/2018, thị trường ô tô tiêu thụ 12.394 xe các loại, giảm gần 30% so với cùng kỳ năm 2017 và giảm khoảng 50% so với tháng 1/2018. Điều đáng nói là lượng xe bán ra đa phần là xe lắp ráp trong nước. Theo số liệu thống kê gần nhất của VAMA, doanh số bán hàng trong tháng 2 hoàn toàn thuộc về dòng xe lắp ráp trong nước với 10.680 chiếc trong tổng số 12.394 xe trên toàn thị trường. 

Mặc dù có doanh số áp đảo trong tháng nhưng dòng xe lắp ráp trong nước vẫn bị sụt giảm gần một nửa so với tháng trước, còn tỷ lệ giảm ở dòng xe nhập khẩu lên đến 68%. Trong danh sách mười mẫu xe dẫn đầu về doanh số của tháng 2, có thể thấy ba mẫu xe lắp ráp trong nước đang dẫn đầu là Toyota Vios, Mazda CX-5 và Toyota Innova. 

Trên thực tế, dòng xe lắp ráp trong nước vẫn thỏa mãn được thị hiếu người tiêu dùng trên nhiều phân khúc quan trọng, điển hình là trên phân khúc hatchback hạng A và sedan hạng B. 

Sự xuất hiện của Toyota Wigo và Suzuki Celerio tại sự kiện Vietnam Motor Show 2017 có thể đã tạo nên sự phấn khích cho giới tiêu dùng khi phân khúc này đang hoàn toàn bị thống trị về thị phần bởi hai mẫu xe lắp ráp nội địa là Kia Moning và Hyundai i10 trong nhiều năm qua. Được chủ động về kế hoạch sản xuất cũng như thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và có sự hỗ trợ từ Chính phủ thông qua việc cắt giảm thuế nhập khẩu linh kiện lắp ráp, dòng xe lắp ráp nội địa hiện đang có lợi thế và nâng thêm được sức cạnh tranh. 

Thành công của hai mẫu xe lắp ráp trong nước là Toyota Vios và Honda City về mặt thị phần là nhờ cả từ giá trị thương hiệu lẫn nhiều yếu tố khác về giá cả, chất lượng, kiểu dáng, kích thước, mức tiêu thụ nhiên liệu, sức bền… so với những đối thủ nhập khẩu như Suzuki Ciaz hay Mitsubishi Attrage. Điển hình là trong 10 mẫu xe bán chạy nhất tháng 2/2018 có đến 9 mẫu là xe lắp ráp trong nước, gồm Toyota Vios, Mazda CX-5, Mazda3, Toyota Innova, Mazda2, Toyota Camry, Kia Moning, Kia Cerato, Honda City. 

Hãng xe Trường Hải (Thaco) đã tăng giá cho tất cả mẫu xe của 2 thương hiệu Mazda và KIA nhưng 5 dòng xe của 2 thương hiệu này vẫn thuộc top đầu về sản lượng tiêu thụ. Tuy nhiên, các vị trí này chưa biết sẽ thế nào trong thời gian tới vì "cửa nhập khẩu" đã thông thoáng. Và khi xe nhập càng nhiều thì giá sẽ còn tiếp tục giảm. 

Mặc dù hiện tại các doanh nghiệp lắp ráp chưa có bất kỳ động thái nào cho thấy sẽ giảm giá xe lắp ráp trong nước, nhưng chắc chắn phải tính toán lại giá bán, bởi nếu không giảm giá, xe lắp ráp sẽ khó cạnh tranh được với xe nhập khi mà đa phần người tiêu dùng vẫn thích xài xe ngoại. 

Và như vậy, thị trường sẽ có cuộc đua giảm giá ô tô trong thời gian tới. Cho đến hết tháng 3/2018, khi mà nguồn cung cấp từ các mẫu xe nhập khẩu bị tạm dừng, thị trường ôtô Việt Nam nằm trong trạng thái “đóng băng” chờ các tín hiệu mới về sự đổi thay về chính sách quản lí, các hãng hầu như không có thay đổi gì nhiều về giá bán và cả các chương trình khuyến mại.

 Theo Văn phòng Chính phủ, thị trường ô tô Việt Nam đang ở giai đoạn tăng trưởng mạnh, và dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới do người dân có nhu cầu lớn. Chính phủ giao các bộ, ngành, địa phương có liên quan chủ động tìm hiểu, giải quyết những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu để hoàn thiện hơn các chính sách về phát triển công nghiệp ô tô./.

Hoàng Phi