Thuốc nào trị bệnh bổ nhiệm thần tốc?

(NB&CL) Quan lộ “thần tốc”, bổ nhiệm bất thường, bố đặc cách cho con… là lời miêu tả về những vụ tuyển dụng, bổ nhiệm gây xôn xao dư luận thời gian qua.  Phòng, chống tiêu cực, tham nhũng trong tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ, công chức không phải là vấn đề mới, nhưng luôn là vấn đề nóng trên các diễn đàn từ Trung ương cho đến các Bộ, ngành, địa phương. Bởi nó là vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp đến trọng dụng nhân tài để phục vụ cho sự phát triển đất nước. Để một chuyện “không thể tưởng tượng nổi” xảy ra trong đơn vị cấp sở với thời gian khá dài phải chăng là do cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm thiếu công khai, minh bạch và thiếu trách nhiệm giải trình?

Khi “con voi chui lọt lỗ kim”!

Đương nhiên, sẽ xảy ra những câu chuyện “không thể tưởng tượng nổi”, như lời của ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương khi nói về chuyện bổ nhiệm “thần tốc” mà báo chí thông tin trong thời gian vừa qua. Những chuyện khó tưởng tượng này theo một cách nào đó lại diễn ra bất chấp những quy trình tưởng chừng vô cùng chặt chẽ thông qua nhiều cấp xét duyệt. Điều đáng nói là những vụ tuyển dụng như vậy lại diễn ra quá phổ biến khiến cho người dân không khỏi bức xúc.

Từ một nhân viên thường, chỉ trong thời gian rất ngắn, bà Trần Vũ Quỳnh Anh đã được Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa tuyển dụng và liên tiếp bổ nhiệm giữ các chức vụ quan trọng tại sở này. Cụ thể, trong giai đoạn từ 2010-2015, Giám đốc Sở Xây dựng Thanh Hóa bổ nhiệm bà Trần Vũ Quỳnh Anh giữ chức phó phòng rồi trưởng phòng khi chưa đủ các tiêu chuẩn, không đúng quy định. Nếu không dính những lùm xùm, đường thăng tiến của bà Quỳnh Anh có lẽ cũng chưa dừng lại bởi vị trưởng phòng này còn nằm trong quy hoạch chức danh lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa.

Ảnh minh hoạ

Khi vụ việc liên quan tới bà Trần Vũ Quỳnh Anh chưa lắng xuống thì câu chuyện một lái xe trở thành Phó viện trưởng kiêm Chủ tịch Hội đồng Khoa học tại một đơn vị thuộc Bộ Xây dựng lại khiến dư luận không khỏi đặt câu hỏi. Như một phản ứng dây chuyền, ngay sau đó từ việc Sở LĐ-TB&XH tỉnh Hải Dương có 44/46 trường hợp làm lãnh đạo, cơ quan chức năng lại bất ngờ phát hiện việc Giám đốc Sở Nội vụ Hải Dương Phạm Văn Tỏ đã ký quyết định bổ nhiệm cán bộ cấp phòng cho con trai là ông Phạm Văn Kháng mà không qua thi tuyển công chức.
Thông thường việc bổ nhiệm phải trải qua đầy đủ các quy trình, trước hết người được dự kiến bổ nhiệm phải nằm trong quy hoạch, trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt về chủ trương, tập thể lãnh đạo cơ quan phải đề xuất phương án nhân sự, thảo luận lựa chọn nhân sự trên cơ sở nhận xét, đánh giá tín nhiệm của công chức, viên chức… Có thể nói, đây là những bước đi được quy định hết sức cụ thể và chặt chẽ, giúp chọn ra những cán bộ có đủ năng lực, phẩm chất.

Vậy nhưng những sự việc chẳng khác nào “con voi chui lọt lỗ kim” nêu trên đã phớt lờ những quy trình chặt chẽ. Thông tin giải trình từ phía các cơ quan đến thời điểm này vẫn chưa đủ thỏa mãn yêu cầu được biết của nhân dân. Đó là có hay không những tiêu cực sau những vụ việc này, mức độ tiêu cực tới đâu? Trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, trách nhiệm của cơ quan quản lý, giám sát đã thực sự công khai, minh bạch? Ngoài việc bố bổ nhiệm con thì có hay không người “chống lưng” giúp những nhân viên bình thường có thể được bổ nhiệm vào những chức danh lãnh đạo với những sai sót có tính hệ thống?

Quy trách nhiệm người đứng đầu để xử lý nghiêm

Nhiều ý kiến cho rằng, công tác cán bộ hiện đang là mảnh đất màu mỡ để một số cá nhân nắm giữ quyền sinh sát về nhân sự ở một số cơ quan đơn vị trục lợi, kiếm chác, tham nhũng, tiêu cực. Lý do là hành vi tham nhũng trong công tác cán bộ mang lại nhiều lợi ích vật chất nhưng ít để lại dấu vết, dễ che giấu và rất khó phát hiện. Trong khi đó, hiếm có trường hợp nào bị xử lý kỷ luật do bổ nhiệm trái quy định, sai nguyên tắc, cùng lắm chỉ bị nhắc nhở, rút kinh nghiệm.

Nguyên đại biểu Quốc hội Lê Như Tiến cho rằng, nhiều cán bộ công chức cống hiến hàng chục năm vẫn không lên được một cấp, nhưng không ít trường hợp lại thăng tiến vù vù, điều đó cho thấy công tác quản lý cán bộ còn bất cập, lỏng lẻo.

Do đó, để hạn chế tình trạng này, phải gắn trách nhiệm người đứng đầu, người bổ nhiệm một cách rõ ràng hơn. Có trường hợp, khi cán bộ sai phạm bị kỷ luật hoặc làm không đúng quy trình, người trực tiếp ký quyết định lại đổ lỗi cho cơ quan tham mưu, thành ra hòa cả làng. Tiếp đó, cần công khai việc bổ nhiệm cán bộ, công chức để người dân biết, giám sát. Những trường hợp chưa đủ điều kiện, có sự ưu ái, cất nhắc sẽ nhanh chóng bị phát hiện, xác minh để xử lý, ngăn chặn kịp thời. Tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác bổ nhiệm cán bộ để phát hiện, xử lý các trường hợp bổ nhiệm không đúng quy định, kiên quyết thu hồi ngay quyết định bổ nhiệm sai, dù việc bổ nhiệm có thể diễn ra trước đó rất lâu. Đồng thời, cần chú trọng đến việc xác minh thông tin phản ánh từ cơ quan báo chí, dư luận xã hội để điều tra, làm rõ đối với các vụ việc có dấu hiệu sai phạm, tuyệt đối không bao che, dung túng cho hành vi vi phạm.

Ngoài các nội dung trên, việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý cần phải có một quy trình chặt chẽ từ khâu lấy phiếu tín nhiệm, công khai, minh bạch, phát huy dân chủ, cạnh tranh, rà soát tiêu chuẩn nhiều mặt, đồng thời tiến tới thi tuyển các chức danh thì mới có thể bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý một cách khách quan, đúng điều kiện, tiêu chuẩn, phát huy tính dân chủ, công bằng và hạn chế tình trạng “loạn” bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan hiện nay.

Khánh An

 DƯ LUẬN


ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng:

“Con voi mà chui lọt lỗ kim” thì lỗi do quản tượng. Chúng ta phải kiểm tra lại xem tại sao quản tượng lại giỏi như thế. Có thể quản tượng đã thiết kế một con đường khác hoặc là cho voi phá rào. Quy trình không có lỗi và quy trình bổ nhiệm nhân sự đã được thiết kế, xây dựng rất rõ. Công tác giám sát cũng chưa đến nơi đến chốn. Đặc biệt để xảy ra hiện tượng này, những người chịu trách nhiệm đã không công khai, minh bạch. Tôi nhớ vụ ở Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ, khi vụ việc vỡ lở, một đồng chí nguyên Phó Ban chỉ đạo còn nói là không biết. Dù thời điểm nhận cậu này vào, vị Phó Ban kia còn đương chức. Có nghĩa là có đồng chí giấu nhẹm, không đề cập, báo cáo về việc bổ nhiệm. Không cung cấp thông tin, không minh bạch thì làm sao giám sát được. Vai trò người quản tượng, người đứng đầu là vô cùng quan trọng.


PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện tài nguyên, môi trường và phát triển cộng đồng, nguyên ĐBQH khóa XIII:

Tình trạng bổ nhiệm người thân trong gia đình vào các vị trí lãnh đạo mà không bảo đảm các tiêu chuẩn về đạo đức, trình độ năng lực, uy tín đã làm giảm niềm tin của nhân dân, đặc biệt ảnh hưởng đến sự phấn đấu, làm giảm ý chí của thế hệ trẻ. để chấm dứt nạn “con quan thì lại làm quan” không khó. Trước hết những người làm công tác cán bộ phải gương mẫu, công tâm, đặt lợi ích của Đảng, đất nước lên trên hết; phải minh bạch từ khâu phát hiện, đào tạo, bổ nhiệm cán bộ. Việc bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo, quản lý phải được thực hiện qua hình thức thi tuyển một cách công khai, minh bạch với những tiêu chuẩn, yêu cầu rõ ràng và phải có hội đồng thi tuyển chuẩn. Mỗi chức danh thi tuyển nên có nhiều ứng viên tham gia thi để chọn lọc, chọn trúng người có năng lực.


Ông Thang Văn Phúc, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ:

Từng vị trí, chức danh đều phải có tiêu chuẩn cụ thể. Cần rà lại tất cả các quy định và khẩn trương xây dựng chế độ công chức, công vụ hiện đại, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch thì sẽ khắc phục được những lỗ hổng của công tác nhân sự, có như vậy chúng ta mới thực sự lựa chọn đúng người tài, người có đủ trình độ năng lực, phẩm chất cho một vị trí lãnh đạo hay quản lý.


Bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Quốc hội:

Công tác điều động, bổ nhiệm cán bộ thời gian qua có một số trường hợp lạm dụng quy định để điều động, bổ nhiệm cán bộ không đủ điều kiện, tiêu chuẩn, phẩm chất, năng lực, chưa thật sự tiêu biểu, thiếu kinh nghiệm thực tế là người trong gia đình, người thân. Thậm chí, có trường hợp bổ nhiệm ồ ạt vào thời điểm chuyển giao nhiệm kỳ; có trường hợp bổ nhiệm cả cán bộ có trách nhiệm trong việc làm thua lỗ, thất thoát lớn vốn, tài sản nhà nước. Do đó, Ủy ban Tư pháp đề nghị Chính phủ ghi nhận, xem xét kỹ các phản ánh của đại biểu Quốc hội và cử tri, báo chí; chỉ đạo người có trách nhiệm kiểm tra và giải trình về các trường hợp cụ thể được phản ánh, trên cơ sở đó Chính phủ đánh giá tổng thể thực trạng và đề ra giải pháp xử lý, khắc phục trong thời gian tới./.