Trung tâm Hà Nội ở đâu là hợp lý nhất?

KTS Trần Thanh Vân


Trung tâm hành chính quốc gia phải gắn với hồn cốt của dân tộc

+ Vừa qua, Liên danh tư vấn quốc tế PPJ báo cáo lần 3 về Đồ án quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo bà, những phân tích trong Đồ án này về một Trung tâm hành chính quốc gia mới đã thật sự phù hợp chưa?

– Buổi báo cáo quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội lần thứ 3 do Liên danh Tư vấn quốc tế PPJ trình bày để lấy ý kiến các Hội nghề nghiệp trước khi báo cáo Chính phủ đã được tổ chức sau nhiều lần bàn cãi về việc nên tổ chức vào lúc nào và nên cho ai được đến nghe và ai không được nghe. Tôi là một trong số những người trong diện “không được nghe”, nhưng may mắn được một người bạn gửi cho toàn bộ nội dung của bản báo cáo.

Chúng ta cần phải hiểu trong Kinh đô xưa hoặc Thủ đô ngày nay thì bộ phận nào là quan trọng nhất? Hiển nhiên, thời xưa vì có Vua thì mới có Kinh đô và có Hoàng thành để Vua ở và Triều đình làm việc. Đó là nội dung quan trọng nhất của một kinh đô xưa. Thời nay cũng vậy, nếu không có cơ quan Trung ương Đảng, văn phòng Chủ tịch Nước và cơ quan Chính phủ, cơ quan Quốc hội thì Thủ đô không khác nào một thành phố như mọi thành phố bình thường.

Trong báo cáo đã trình bày, trang 127,128, 129 và 130 phân tích khá kỹ nội dung, tính chất, quy mô của Trung tâm chính trị Ba Đình và Trung tâm hành chính quốc gia. Đáng lý ra hai trung tâm này phải là bộ mặt quan trọng nhất của Thủ đô, phải có vị trí xứng đáng, độc lập như một Hoàng Thành của Kinh đô khi xưa. Và cần thiết phải có một chương riêng, nhưng tiếc rằng, trong báo cáo này mới chỉ dừng lại trong một dãy các nội dung thông thường của một thành phố thông thường.

Mặt khác hai trung tâm này lại có nội dung chồng chéo, thể hiện tư duy đồ án có phần thiếu mạch lạc và quan điểm chưa sáng rõ:

– Tại mục số 4-1.2 Trung tâm Chính trị Ba Đình là nơi bố trí trụ sở làm việc của Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Chính Phủ. Sau đó:

– Tại điểm b đầu trang 128 lại nhắc lại Khu B phía bắc quảng trường Ba Đình là trụ sở của Chính phủ và Văn phòng Chính phủ.

– Khi chuyển sang Mục số 4-2 Trung tâm hành chính quốc gia, tại điểm 4-2 a và 4-2 b lại nói rõ Trung tâm hành chính quốc gia phải có quy mô diện tích tối thiểu 200 ha, có địa điểm đắc địa, vùng đất cao ráo, nền móng tốt để xây toà nhà Chính phủ và các cơ quan trực thuộc Chính phủ.

+ Nhưng nếu Trung tâm Hành chính quốc gia sẽ được đặt ở Láng – Hòa Lạc thì bà nghĩ sao?

– Tôi không quan tâm đến điều đó và vì thế tôi không chấp nhận. Tôi vẫn bảo vệ quan điểm của tôi: Trung tâm hành chính quốc gia phải gắn với hồn cốt của dân tộc và với Hà Nội thì phải gắn với hồn cốt của Thăng Long, chính trục Thăng Long… Tôi nói rồi, mạch đất là quan trọng lắm.

Còn ở Láng- Hòa Lạc, nếu xây dựng chung chung thì đấy là một vị trí tốt vì có nền móng tốt, cao, thoáng mát nhưng đấy không phải là địa thế đắc địa trung tâm hành chính quốc gia.

Đặt Trung tâm hành chính quốc gia ở Tây Hồ Tây để bảo vệ đô thị lõi

+ Nhiều năm nay bà vẫn kiên trì với quan điểm: Trung tâm Hà Nội nên được đặt ở Tây Hồ Tây. Vì sao, thưa bà?

– Ngày 29/5/2008 Quốc hội thông qua nghị quyết mở rộng địa giới hành chính Thủ đô với thế “Tựa núi nhìn sông Rồng cuộn Hổ ngồi” đạt số phiếu 92,9%. Tôi là một trong những người ủng hộ nghị quyết đó và tôi hiểu rằng đó là cơ hội để phục hồi tên Thủ đô Thăng Long. Ngày 21/8/2009, Thường trực Chính phủ đã nghe Liên danh tư vấn quốc tế PPJ báo cáo Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 – 2050 lần thứ 2. Mặc dầu thời gian nghiên cứu chưa sâu, lập luận chưa chắc chắn, nhưng với áp lực ý kiến phản biện của các chuyên gia và các hội ngành nghề, ngoài hai phương án định hướng quy hoạch đưa trung tâm Hành chính quốc gia sang Đông Anh (PA.I) và đưa trung tâm Hành chính quốc gia vào Thạch Thất (PA.II), một số ít ý kiến còn muốn bám lấy hồ Hoàn Kiếm và trung tâm chính trị Ba Đình. Nhưng hồ Hoàn Kiếm chỉ là hồ Lục Thuỷ, chưa bao giờ là Trung tâm Thăng Long, còn Ba Đình thì đã quá chật chội, xây thêm nữa sẽ không chỉ không thoả đáng mà có nguy cơ làm hỏng giá trị của Hoàng thành Thăng Long. Bởi vậy báo cáo lần này đã xuất hiện Phương án III là đưa Trung tâm hành chính quốc gia đặt ở Tây Hồ Tây. Phương án sinh sau đẻ muộn này đã được đa số ý kiến ủng hộ. Để kết luận ý kiến của Chính phủ trong buổi báo cáo này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nhấn mạnh: Một là Quy hoạch Thủ đô thì phải lấy Thủ đô làm trung tâm chứ không được đi vào vùng đất hoang để xây dựng; hai là quy hoạch Thủ đô thì phải coi trọng hệ thống sông hồ và môi trường nước của Thủ đô, và ba là phải coi trọng những giá trị văn hoá lịch sử của Thủ đô.

Một góc Hồ Tây

Như vậy là Hồ Tây sẽ thực sự trở thành trung tâm của Thủ đô và Tây Hồ Tây với trục Thăng Long trên đường Vĩ tuyến Bắc 21 độ 3’ 28’’ đi từ đỉnh Ba Vì ra tới sông Hồng sẽ hình thành cơ cấu “Tựa núi nhìn sông và Rồng cuộn Hổ ngồi”. Giữ gìn nơi đây là ta gìn giữ chốn linh thiêng, để con cháu chúng ta có dịp cho trí tuệ thăng hoa, cho người tài xuất hiện. Vì vậy, tôi không hiểu tại sao, trong lần báo cáo này, Liên danh nhà thầu lại không nhắc gì đến phướng án đã được ủng hộ này.

+ Vậy, theo bà, Hà Nội sẽ đươc gì khi đặt Trung tâm tại Tây Hồ Tây?

– Đứng về mặt khoa học thì khu vực đó là khu vực duy nhất có thể nối dòng sông Nhuệ, sông Tô Lịch với Hồ Tây để rửa sạch phần ô nhiễm. Vì sông Nhuệ hiện nay là nơi duy nhất của Hà Nội có liên thông với sông Hồng qua đập Liên Mạc. Đập ấy vẫn có thể giải quyết vấn đề nước sông Hồng vào khi cần và đóng lại để tránh lụt vào mùa lụt. Hơn nữa, đây là vùng đất cao, không bị ngập như phía dưới.

Đồng thời, đứng về mặt khoa học tân tiến thì thế giới người ta không lấy kênh mương làm thành cống mà người ta biến thành những nơi du lịch rất hữu hiệu. Ví dụ như ở Anh, Hà Lan, đặc biệt thành phố Venice ở Ý có hệ thống kênh đào du lịch nổi tiếng. Vậy tại sao có điều kiện mà ta không làm? Làm được quá chứ. Và hiện nay đã có người tình nguyện bỏ tiền ra làm. Tất nhiên là họ kinh doanh nhưng kinh doanh du lịch trên sông được bao nhiêu tiền đâu, cái quan trọng là để phục hồi không khí trong lành ở phía Tây. Và Hà Nội, thủ đô của chúng ta hàng ngàn năm qua là thủ đô quyện với nước, thì hiện nay làm cái đó để giải quyết vấn đề nước, nhưng là nước sạch, nước trong lành chứ không phải là nước tù túng như sông Tô Lịch hiện nay.

+ Hình như đây cũng là một phương án mà bà cho rằng sẽ bảo vệ được vùng đô thị lõi?

– Năm 2008, khi bàn cãi về mở rộng địa giới hành chính Thủ đô để trình Quốc hội biểu quyết thông qua, các cơ quan chức năng đã nhiều lần nhấn mạnh và mọi người đều thống nhất rằng mở rộng Thủ đô để xây thêm các thành phố vệ tinh ở xa hẳn Hà Nội cũ và gìn giữ Hà Nội cũ mang bóng dáng 1000 năm lịch sử bị xâm hại. Trong đó có khu Hoàng thành Thăng Long, khu phố cổ, khu phố kiểu Pháp… đều là những phần có giá trị của di sản văn hoá Thăng Long.

Mặt khác, Quốc hội tán thành mở rộng Thủ đô đến tận Ba Vì ở cách Hồ Tây 25Km theo đường chim bay ngay phía chính Tây là tuân theo trục phong thuỷ linh thiêng đã ăn sâu vào tiềm thức của dân tộc ta từ xa xưa với thế “Rồng cuộn Hổ chầu”. Khi cụm Ba Vì còn thuộc tỉnh Hà Tây thì vùng đất này xuất hiện nhiều dự án kinh doanh bất động sản lớn. Khi Ba Vì trở thành lãnh địa của Thủ đô thì trục địa linh 21 độ vĩ Bắc 3’ cộng trừ 28’’ đi từ Đền Thượng cao 1226m về qua làng Bái Ân, qua Huyệt đạo quốc gia cạnh Phủ Tây Hồ rồi ra đến cảng Vân Đồn trên Vịnh Hạ Long đã được nhiều người biết đến. Thiết nghĩ tại làng Bái Ân nên xây một trung tâm hành chính quốc gia, kết hợp với quảng trường và một công viên mở, cùng với ngôi đình cổ sẽ là một cách hay để duy trì nề nếp văn hoá đẹp cổ xưa.

Trên vùng đô thị lõi, không nên tiếp tục xây dựng các trung tâm đô thị mới và để bảo vệ cảnh quan khu phố cổ với sông Hồng thì quy hoạch đô thị sông Hồng là để nâng cao chất lượng cuộc sống, để tạo ra nhiều khu nghỉ ngơi giải trí cho người dân, không nên coi trọng mục tiêu khai thác quỹ đất như những phương án đã đưa ra.

Quy hoạch Hà Nội: Phải có người chủ trò!

+ Xét cho cùng, câu chuyện Trung tâm Hà Nội đặt ở đâu chỉ là một phần trong câu chuyện dài về Quy hoạch Hà Nội. Điều quan trọng là cho đến bây giờ, Thủ đô Hà Nội vẫn chưa có một bản Đồ án Quy hoạch thật hữu ích và thật thực tiễn?

– Đúng. Quy hoạch Hà Nội bây giờ vẫn chả đâu vào đâu cả. Tôi nói thật nhé, nói những nhà quy hoạch không hiểu thì không đúng. Họ rất hiểu, được đào tạo rất bài bản nhưng quan trọng họ không có ý kiến chủ đạo vì vậy luôn có cảm giác rối như canh hẹ. Hà Nội đã mời rất nhiều chuyên gia đến nhưng bản thân Hà Nội phải có một tư tưởng, phải có người chủ trò. Hà Nội đang thiếu điều đó.

+ Vậy người chủ trò ấy phải là ai và phải như thế nào?

– Tôi không biết nói thế nào cả. Nếu bây giờ cho tôi chủ trò tôi sẽ nói mình phải làm gì. Nhưng tôi nghĩ, điều quan trọng đầu tiên là người đó phải có một tư tưởng nhất quán. Thứ hai, người đó phải đào sâu suy nghĩ và kiên trì vì tư tưởng đó của mình.

+ Xin cảm ơn bà.

Lan Anh – Ngọc Lành
(Thực hiện)