Dự án cống Cầu Sẽ (huyện An lão, Hải Phòng):
Vì sao sau gần 10 năm thi công vẫn “đắp chiếu”?

(NB&CL) Sông Ba La là một nhánh sông Đa Độ, dài gần 5km bắt đầu từ điểm giao với sông Đa Độ đến cống Kim Côn, chảy ra sông Văn Úc. Hiện tại sông Ba La đang bị ô nhiễm rất nặng nề bởi 60 trang trại chăn nuôi của các hộ dân đang xả thải trực tiếp ra sông. Để tăng cường công tác quản lý, chống ô nhiễm, suy thoái nguồn nước (cụ thể là điều tiết nước, ngăn chặn nguồn ô nhiễm trên sông Ba La chảy vào sông trục chính Đa Độ), UBND huyện An Lão đã quyết định đầu tư xây dựng cống Cầu Sẽ với mức kinh phí trên 17 tỷ đồng, khởi công xây dựng từ năm 2008. Tuy nhiên, do nhiều bất cập mà công trình có tính chất cấp bách, sau gần 10 năm triển khai đến nay vẫn còn “đắp chiếu” chưa thể bàn giao đưa vào sử dụng, gây lãng phí và bức xúc trong nhân dân. Vậy đâu là nguyên nhân, trách nhiệm thuộc về ai?

Công trình nhiều bất cập

Có mặt tại cống Cầu Sẽ vào đầu tháng 9/2017, hiện trạng mà chúng tôi ghi nhận được là công trình triển khai được khoảng 90% nhưng dấu hiệu cho thấy đã ngừng thi công từ lâu. Chưa có lan can cầu thang, giàn công tác, cánh cống; chưa dải nhựa mặt cống; máy đóng mở (V5 – vận hành thủ công) chưa có bệ đỡ, còn kê tạm bằng gỗ; các thiết bị, trục quay, bánh răng… bị hoen gỉ không được bảo dưỡng. Dưới cống, nguồn nước bị ô nhiễm khá nặng, bốc mùi tanh hôi và đang rò rỉ qua cống sang sông Đa Độ, nơi chỉ cách đó khoảng hơn 1km (phía hạ nguồn) có nhà máy nước sạch Cầu Nguyệt đang đón chờ…

Cống có khẩu độ lớn (2,5m x 4m x 2 cửa) nhưng lại đóng mở bằng tay; thiết kế không có nhà điều hành và trạm điện vận hành cống. Trước bất cập này, ngày 28/9/2016, Công ty KTCT Thủy lợi Đa Độ (đơn vị được thành phố giao nhiệm vụ quản lý, khai thác, vận hành hệ thống thủy lợi Đa Độ) đã gửi Báo cáo số 69/BC-TLĐ lên HĐND và UBND huyện An lão. Đồng thời, lập bổ sung hai hạng mục còn thiếu tại hai vị trí tiếp giáp phần thượng lưu cống thuộc phần đất thanh thải quai sanh của cống Cầu Sẽ.

Công ty cũng đã đề nghị UBND huyện chỉ đạo không tháo dỡ phần đất tại hai vị trí đó mà tận dụng để làm nhà điều hành và trạm điện vận hành cống nhằm tiết kiệm ngân sách Nhà nước. Đáng tiếc là đề nghị đã không được chấp thuận và nhà kho xây dựng cống cùng toàn bộ mặt bằng mà Công ty lập ra đã bị tháo bỏ hoàn toàn. Trong khi đó phía bên hạ lưu phần đất quai sanh tiếp giáp với Công ty Thuận Lợi thì lại không bị phá dỡ. Tại sao vậy?

Cần câu trả lời thỏa đáng

Chuyển tải mọi bất cập lên cơ quan chức năng nhằm giải tỏa bức xúc trong dân, chúng tôi được Giám đốc BQL các dự án huyện An Lão, ông Lê Hồng Phong trả lời: “Dự án thực hiện từ nguồn ngân sách, nên tiền về đến đâu, chúng tôi làm đến đó. Luật cũng nghiêm cấm nhà thầu tự bỏ tiền ra làm rồi thanh toán sau nên chúng tôi không thể làm khác được. Khi nào có đủ vốn chúng tôi sẽ hoàn thiện công trình và bàn giao đưa vào sử dụng…”.

Cách trả lời này không sai nhưng xem ra không thỏa đáng vì BQL các dự án huyện An Lão là đơn vị tham mưu cho UBND huyện và trực tiếp lập hồ sơ thiết kế, làm chủ đầu tư dự án. Đành rằng dự án đã được các sở, ban ngành phê duyệt (như ông Phong trình bày), nhưng BQL vẫn là đơn vị chịu trách nhiệm chính. Dự án lập ra, ngoài việc đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, tính hiệu quả… còn có một điều kiện tối quan trọng là tính khả thi.

Dự án cống Cầu Sẽ đã kéo dài gần 10 năm vẫn chưa thu xếp đủ vốn và vẫn chưa biết hồi kết, đó có được coi là có tính khả thi hay không? Chưa có vốn, BQL “đành ngồi chờ” để mặc cho công trình giang dở, máy móc thiết bị hoen rỉ; mặc cho nguồn nước ô nhiễm từ các trang trại chăn nuôi đang ngày đêm chảy qua cống Cầu Sẽ hòa vào nguồn nước Đa Độ cung cấp cho nhà máy nước sạch Cầu Nguyệt, trách nhiệm thuộc về ai?

Sau gần 10 năm triển khai, đến nay cống Cầu Sẽ vẫn còn “đắp chiếu” chưa thể bàn giao đưa vào sử dụng,

Trước những bất cập của dự án, người dân cần câu trả lời khách quan từ cơ quan chức năng, làm rõ nguyên nhân chậm triển khai dự án cống Cầu Sẽ? Tại sao không thanh thải phần đất quai sanh bên phía doanh nghiệp tư nhân Thuận Lợi?

Đồng thời, huyện An Lão cần có giải pháp, chỉ đạo chủ đầu tư và nhà thầu nhanh chóng hoàn thiện các hạng mục chưa hoàn thành, bổ sung các hạng mục còn thiếu, nhanh chóng bàn giao công trình đưa vào khai thác sử dụng hiệu quả; đồng thời chỉ đạo các phòng ban chức năng của huyện kiểm tra việc quy hoạch và chăn nuôi của các trang trại dọc theo khu vực sông Ba La, giải quyết tận gốc nguồn ô nhiễm trên sông Ba La.

Chúng tôi sẽ tiếp tục làm rõ những vấn đề người dân quan tâm.

Nguyễn Quân