Xuất khẩu cá tra sang EU: Không thể đứng vững bằng giá rẻ

­(CLO) Những năm gần đây, xuất khẩu cá tra của Việt Nam sang EU sụt giảm liên tiếp và chưa có dấu hiệu phục hồi. Đã đến lúc các doanh nghiệp cá tra cần phải có những chiến lược để khôi phục hình ảnh và đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường tiềm năng này.

catra
Ông Jean Charles Diener cho biết, cá tra Việt Nam phát triển quá vội vã nhưng theo Hệ thống cảnh báo nhanh của EU thì không có vấn đề gì về an toàn thực phẩm. Vậy thì, cạnh tranh bằng giá giảm và chưa chú trọng vào việc tăng sản phẩm chất lượng cao chính là vấn đề. (Ảnh Internet)

Theo báo cáo của Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong chặng đường 10 năm xuất khẩu cá tra Việt Nam sang thị trường EU, chia làm 2 giai đoạn: một là giai đoạn phát triển tăng trưởng và hai là giai đoạn giảm dần đều.

Từ giá trị xuất khẩu 139,3 triệu USD (năm 2005), tăng lên 579,8 triệu USD (năm 2008), trong vòng 4 năm, giá trị cá tra sang EU tăng 4 lần. Số lượng doanh nghiệp tham gia cũng tăng gấp 2 trong vòng 4 năm này: từ 67 doanh nghiệp lên 128 doanh nghiệp đến 148 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang thị trường EU vào năm 2009.

Kể từ năm 2009, giá trị xuất khẩu cá tra sang thị trường này bắt đầu giảm dần và đạt 285,1 triệu USD vào năm 2015 (tức giảm 1,8 lần so với năm 7 năm trước đó).

Tính đến hết tháng 10/2016, xuất khẩu cá tra sang thị trường EU đạt 217,7 triệu USD, tiếp tục giảm 11,5% so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo của VASEP dẫn lời ông Jean Charles Diener, Giám đốc – Người sáng lập OFCO Sourcing Việt Nam cho rằng, sự tăng trưởng quá vội của cá tra Việt Nam tại EU cũng chính là mối rủi ro và hệ quả.

Đến năm 2009, 98% sản phẩm cá tra Việt Nam xuất khẩu sang thị trường EU vẫn ở dạng cá tra phile đông lạnh, năm 2015, tỷ trọng này có thay đổi chút ít nhưng cá tra phile đông lạnh vẫn chiếm 95% tổng xuất khẩu. Sự gia tăng xuất khẩu tại thị trường này khiến cho doanh nghiệp Việt Nam chọn cách tiếp cận và thị trường bằng sản phẩm giá rẻ. Tuy nhiên, theo ông Jean chính việc này đã làm “gậy ông đập lưng ông”.

Cá tra Việt Nam được công nhận có những thế mạnh về giá cả phải chăng, hương vị thơm, đã được rút xương và dễ chế biến, cạnh tranh mạnh mẽ với các sản phẩm cá thịt trắng bản địa.

Nhưng chính vì tiêu chí giá rẻ đã khiến cá tra Việt Nam bị một số nhóm cạnh tranh lợi ích với cá tra tại Đức, Pháp, Tây Ban Nha truyền thông tiêu cực. Họ đánh vào tâm lý coi ngành cá tra Việt Nam là ngành sản xuất thiếu kiểm soát và có vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm và những lo ngại về môi trường, sức khỏe và an sinh xã hội.

Chiến dịch bôi xấu này tập trung tại một số quốc gia từ năm 2008 – 2011 đã khiến chỉ trong vài tuần, nhu cầu tiêu thụ cá tra tại Bắc Âu giảm sút nghiêm trọng, lượng tiêu thụ giảm từ 3-4 lần.

Ông Jean Charles Diener cho rằng, cho đến nay, sự tăng trưởng của cá tra Việt Nam chính là bởi việc mở cửa của các thị trường mới chứ không phải là việc đẩy mạnh bán hàng. Phát triển “nóng” nhưng cá tra không thoát khỏi “chu kỳ xấu” về sự sụt giảm xuất khẩu.

“Để chu kỳ này chấm dứt, các nhà xuất khẩu Việt Nam cần thay đổi tư tưởng về việc giảm hay giữ giá để giữ thị trường, đồng thời phải cùng nhau xây dựng chiến lược để cải thiện hình ảnh cá tra tại Châu Âu”, ông Jean Charles Diener nhận định.

Giang Phan