Điều chỉnh kích thước chữ

BOT giao thông: Bông lúa cúi đầu là bông lúa chín

(CLO) Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vào chiều 4/12/2017 đã đưa ra quyết định dừng thu phí tại BOT Cai Lậy. Và chính ông, sau khi xem xét báo cáo, đề xuất của Bộ GTVT, đã "mở" cho Công ty đầu tư quốc lộ 1 Tiền Giang một hướng ra. Nhà đầu tư đã nắm lấy cơ hội, tỏ rõ sự cầu thị, mong mỏi...

Bài liên quan

Một "điểm cộng" mà ít ai biết, là ngay cả khi đã thống nhất ngày thu tiền trở lại, tỉnh Tiền Giang đã đề nghị mở rộng thêm đối tượng miễn giảm, các bên vui vẻ rời lịch, tiếp tục rà soát, thống kê. Người dân cũng bớt ngày phải dừng xe - nộp phí.

1. Trước khi BOT Cai Lậy thu phí trở lại, dự kiến vào 25/3/2019, Bộ GTVT đã tổ chức họp báo tại Tiền Giang vào 25/2/2019 để trao đổi, lắng nghe các ý kiến.

Theo báo cáo, BOT Cai Lậy do nhà đầu tư Liên danh Công ty CP Bắc Ái (chiếm 65%), Công ty CP xây dựng giao thông số 1 (35%) và Công ty đầu tư quốc lộ 1 Tiền Giang thực hiện, gồm tăng cường, gia cố 26,5 km quốc lộ 1 và xây mới 12 km đường tránh.

Tuy nhiên, khi nhà đầu tư bắt đầu thu phí vào 1/8/2017, đã liên tiếp bị phản đối vì "làm một nơi, thu một nẻo". Thủ tướng phải chỉ đạo ngưng thu để nghiên cứu xử lý.

Bộ GTVT cho rằng giữ nguyên trạm, giảm phí là tối ưu nhất - Ảnh: Minh Trí (Zing.vn)

Bộ GTVT cho rằng giữ nguyên trạm, giảm phí là tối ưu nhất - Ảnh: Minh Trí (Zing.vn)

Ngay sau đó, Bộ GTVT đã khảo sát lưu lượng xe, lấy ý kiến các Bộ, địa phương,... rồi đề xuất 5 phương án cho BOT này tồn tại, trong đó ưu tiên phương án 1 - giữ nguyên trạm thu phí, giảm giá vé và mở rộng phạm vi miễn, giảm cho người dân.

Đến 20/12/2018, Thủ tướng đã có chỉ đạo Bộ GTVT triển khai theo phương án 1.

Tại họp báo, ông Phạm Văn Cường - Công ty đầu tư quốc lộ 1 đã chân thành: "BOT Cai Lậy tạm dừng thu hơn 1 năm và lỗ hơn 130 tỷ đồng. Chúng tôi chỉ biết trông cậy báo chí tuyên truyền cho người dân hiểu, thông cảm. Riêng tình trạng kẹt xe tại trạm, chúng tôi chỉ biết xả trạm, đếm tiền lẻ, năn nỉ trả tiền cho tài xế…".

Đừng quá xót lòng khi nhà doanh nghiệp phải nói lời năn nỉ người sử dụng dịch vụ. Bởi suy cho cùng, giữa hoàn cảnh ngặt nghèo (thua lỗ, gây ùn tắc trên đoạn "yết hầu" ra vào ĐBSCL), "lối thoát" khả dĩ nhất cho BOT Cai Lậy chính là mong mỏi.

Và có thể thấy, việc BOT Cai Lậy rục rịch thu phí trở lại sau khi thực hiện giảm giá vé (nhóm 1 từ 35.000 đồng/lượt xuống 15.000 đồng/lượt); mở rộng phạm vi miễn, giảm ra bán kính 10km;… đã nhận được không ít đồng thuận.

2. Chuyện BOT làm đường tránh nhưng thu phí trên quốc lộ 1 hiện hữu độc đạo là nghịch lý dễ thấy. Và từ giữa 2018, Bộ GTVT có thừa nhận về 17 trạm có "bất cập về vị trí".

Như Kinhtedothi.vn thông tin: Trong 17 trạm BOT được “điểm mặt” thì BOT La Sơn - Túy Loan có “bất cập về vị trí” khá đặc biệt và khôi hài, bởi nó được đầu tư theo hình thức BT, song lại thu giá hoàn vốn bằng trạm BOT.

Tiếp đó, là 3 trạm BOT Cầu Rác (Hà Tĩnh), Tào Xuyên (Thanh Hóa) và Bắc Thăng Long - Nội Bài (Hà Nội). Trong đó, BOT Cầu Rác dùng để thu phí hoàn vốn cho dự án tuyến tránh Hà Tĩnh; BOT Bắc Thăng Long - Nội Bài thu phí hoàn vốn cho tuyến tránh TP. Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc và BOT Tào Xuyên thu phí hoàn vốn cho tuyến tránh TP. Thanh Hóa. Báo cáo gửi Thủ tướng, Bộ GTVT thừa nhận cả 3 trạm thu phí trên đều nằm ngoài phạm vi dự án…

Và còn nhiều, nhiều nữa trạm BOT "có vấn đề" mà báo chí đã phản ánh.

Đó là BOT đường tránh TP. Vinh (Nghệ An) đặt trạm thu phí ở cả 2 cây cầu Bến Thủy 1 và Bến Thủy 2 bắc qua sông Lam. Đó là BOT Bắc Hải Vân (Thừa Thiên -Huế) dù thu phí cho hầm Phước Tượng - Phú Gia, nhưng vị trí trạm cách hầm BOT hàng chục km…

Hai trạm thu phí phục vụ hoàn vốn BOT đường tránh TP. Vinh - Ảnh: Danviet.vn

Hai trạm thu phí phục vụ hoàn vốn BOT đường tránh TP. Vinh - Ảnh: Danviet.vn

Hay gần đây nhất là chuyện BOT An Sương - An Lạc (TP.HCM) được làm thêm 4 cầu vượt để kéo dài thời gian thu phí tới 2033. Nhiều bất cập tại giai đoạn 2 dự án này đã được đặt ra: Xây 4 cây cầu, 3 lần đầu tư ở 3 giai đoạn nhưng được gộp thành 1 dự án để doanh nghiệp có thể vay tới 85% tổng vốn; Đi cầu vượt không mất tiền nhưng không đi cầu vượt lại mất tiền (!?).

Ngoài vị trí đặt trạm bất hợp lý, sai phạm về tài chính tại nhiều BOT cũng đã được TTCP chỉ rõ, khiến người dân lung lay niềm tin, hoài nghi về các nhóm lợi ích.

3. Nhiều trạm BOT có bất cập về chọn thầu, duyệt vị trí trạm, suất đầu tư,... vẫn phải chờ được làm sáng tỏ như lùm xùm tại AVG, Thái Sơn, Yên Khánh. Nhưng lúc này, quyết tâm minh bạch của Chính phủ đã cho người dân một "điểm tựa".

Mới đây, khi báo chí lên tiếng về tình trạng “không kiểm soát được việc thu phí BOT”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo Bộ GTVT thực hiện nghiêm việc triển khai hệ thống thu phí điện tử tự động không dừng (hoàn thành trước 31/12/2019). Ứng dụng CNTT (các ngân hàng, tập đoàn công nghệ hay cả startup cũng có thể đáp ứng) có tác dụng minh bạch tiền vé, cộng với lượng ô tô tăng nhanh sẽ giúp rút ngắn thời gian thu phí BOT.

IDICO-IDI bổ sung 4 cây cầu, ở 3 giai đoạn khác nhau được gộp thành 1 dự án - Ảnh: NLĐ

IDICO-IDI bổ sung 4 cây cầu, ở 3 giai đoạn khác nhau được gộp thành 1 dự án - Ảnh: NLĐ

Về phía Bộ GTVT. Đề cập tới vấn đề BOT làm đường một đằng thu phí một nẻo, trên Dantri.vn, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể khẳng định không có chuyện đặt trạm nhầm chỗ. "Thời điểm đó là hợp lý,... Bây giờ, chính sách thay đổi nên cảm thấy không còn hợp lí", ông Thể nói.

"Không còn hợp lý", "lịch sử để lại""không thể sửa đổi", thì có lẽ, lúc này, Bộ GTVT nên tiếp tục ngồi lại với các nhà đầu tư, ngân hàng để cùng đưa ra các nhóm giải pháp; mời cơ quan thanh tra, điều tra vào cuộc để có thể rút ngắn thời gian thu phí, như thành công tại BOT Phú Gia - Phước Tượng;…

Ta đều biết BOT nằm trên huyết mạch đất nước, không thể để ùn ứ, xung đột kéo dài. Tuy nhiên, việc chỉ rõ sự "hợp lý" ở quá khứ, điểm mặt "bất cập" trong thực tại, ít nhất sẽ cho thấy Bộ GTVT quyết liệt bảo đảm quyền tự do đi lại, quyền chọn sử dụng - từ chối sử dụng của người dân, với dịch vụ đường BOT mà chính Bộ cho phép "bán".

Thêm nữa, đây cũng là động thái "mở lòng" của ngành, tạo diễn đàn để các chuyên gia, doanh nghiệp và người dân chung tay tháo gỡ, nhận thêm sự cảm thông, chia sẻ.

Đề cao tính khiêm nhường, biết nhận thiếu sót, đứng dậy và thay đổi, người Nhật vẫn khẽ khàng: "Bông lúa chín là bông lúa cúi đầu".

Kiên Giang