Điều chỉnh kích thước chữ

Cần có giải pháp để nâng cao chất lượng công tác kiểm toán quản lý thuế

(CLO) Hôm nay, 9/5, Kiểm toán Nhà nước và Hiệp hội Kế toán Công chứng Vương quốc Anh (ACCA) đã tổ chức Hội thảo Quản lý Thuế và vai trò của Kiểm toán Nhà nước nhằm tìm giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm toán quản lý thuế tại Việt Nam.

Các đại biểu tham gia Hội thảo Quản lý Thuế và vai trò của Kiểm toán Nhà nước (Ảnh Phương Thảo)

Các đại biểu tham gia Hội thảo Quản lý Thuế và vai trò của Kiểm toán Nhà nước (Ảnh Phương Thảo)

Trong thời gian qua, Việt Nam đã thực hiện chuyển đổi công tác quản lý thuế theo hướng hiện đại, hiệu lực, dựa trên phương pháp quản lý rủi ro, mở rộng thực hiện thuế điện tử, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đảm bảo dễ hiểu, dễ thực hiện, quy trình quản lý thuế có tính tự động, liên kết và tích hợp cao theo chuẩn mực quốc tế…

Bên cạnh những kết quả tích cực, việc thực thi pháp luật về thuế vẫn còn một số vấn đề tồn tại, số tiền thuế thất thu còn lớn mà nguyên nhân chủ yếu là từ tình trạng trốn thuế, gian lận thuế. Những hành vi trốn thuế, gian lận thuế ngày càng diễn biến phức tạp, phạm vi ngày càng rộng, quy mô ngày càng lớn và thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đoàn Xuân Tiên, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước (KTNN) khẳng định: Kiểm toán công tác quản lý thuế đã được xác định là một trong những nội dung quan trọng trong các cuộc kiểm toán của KTNN. Kết quả kiểm toán cho thấy mức độ vi phạm pháp luật thuế còn cao, diễn ra ở hầu hết các địa phương và các loại hình doanh nghiệp và các sắc thuế; Công tác thanh, kiểm tra thuế còn bỏ sót nhiều sai phạm của doanh nghiệp như: Áp dụng không đúng thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT), kê khai ưu đãi và miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thực hiện miễn giảm thuế sai quy định, áp đơn giá đất để tính tiền sử dụng đất chưa đúng; Nhiều đơn vị chưa kê khai hoặc kê khai không đầy đủ các khoản thuế từ hoạt động kinh doanh; Chất lượng công tác thanh, kiểm tra còn vấn đề, còn bỏ sót một số sai phạm của doanh nghiệp…

Phó Tổng KTNN cũng thẳng thắn cho rằng, bên cạnh kết quả đã đạt được, kiểm toán công tác quản lý thuế trong thời gian qua còn nhiều hạn chế, bất cập.

Cụ thể, hiện nay kiểm toán mới tập trung vào phát hiện sai phạm người nộp, chứ chưa đánh giá hiệu quả, hiệu lực trong hoạt động tổ chức thu thuế của cơ quan quản lý thu, phát hiện bất cập trong  công tác quản lý, chất lượng các văn bản pháp quy về thuế…

Việc kiểm toán chủ yếu qua các báo cáo tài chính tại doanh nghiệp nhà nước, còn các thành phần kinh tế khác chưa hiệu quả. Hiện nay ác loại hình kinh doanh ngày càng phức tạp, đòi hỏi công tác kiểm toán phải liên tục cập nhật tránh tụt  hậu so với yêu cầu.

Cùng quan điểm, bà Belinda Young, thành viên Diễn đàn Thuế toàn cầu ACCA, Chủ tịch Nhóm công tác thuế ACCA Singapore, Tổng giám đốc Tập đoàn Centrecourt Singapore cho rằng, trong môi trường kinh doanh toàn cầu và thay đổi không ngừng của công nghệ như sự phát triển của công nghệ đồng tiền ảo và mã hóa, các mô hình kinh doanh mới đã xóa mờ sự khác biệt giữa các hình thức truyền thống và thách thức những đặc điểm cơ bản của việc xác định nghĩa vụ thuế.

“Việc học hỏi kinh nghiệm và phối hợp trong nước (giữa cơ quan quản lý thuế, KTNN, thanh tra nhà nước, các hiệp hội nghề nghiệp, đối tượng liên quan) cũng như ngoài nước để đảm bảo hệ thống thuế dần đáp ứng được những thay đổi của hình thái kinh doanh, xác định được bản chất thực của hoạt động kinh tế khi xác định nghĩa vụ thuế là vô cùng quan trọng”, bà Belinda Young nói.

Về thực trạng công tác quản lý thuế, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn Thuế cho rằng, ngành thuế được Chính phủ đánh giá là một trong những cơ quan quản lý nhà nước đứng đầu trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu về triển khai Chính phủ điện tử. Hiện đại hóa công tác quản lý thuế từ quản lý mã số thuế, kê khai điện tử, hoàn thuế điện tử và triển khai hóa đơn, giao dịch điện tử đang là một đòi hỏi vì hiện nay số lượng doanh nghiệp đã đăng ký nộp thuế điện tử với cơ quan thuế đạt trên 98%, tỷ lệ doanh nghiệp hoàn thành đăng ký dịch vụ với 50 ngân hàng thương mại là 97%.

Tuy nhiên, hiện tượng thất thu thuế vẫn còn tương đối phổ biến, đối với một số khu vực, lĩnh vực mà đặc biệt là việc chuyển dịch lợi nhuận của các đơn vị có quan hệ giao dịch liên kết; thuế khoán trên doanh thu của hộ cá nhân kinh doanh, thuế đối với thương mại điện tử, trò chơi điện tử…

Việc hàng năm cơ quan thuế thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra người nộp thuế, KTNN thực hiện kiểm toán tại các doanh nghiệp hay thông qua kiểm toán tại cơ quan thuế đã truy thu hàng chục nghìn đồng tiền thuế cũng đã phần nào minh chứng cho công tác quản lý thuế chưa chặt chẽ. Ông Đặng Văn Thanh, Chủ tịch Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam cho rằng,  kiểm toán thuế cần sử dụng có hiệu quả các phương pháp kiểm toán, xem xét sự vận động và sự tác động qua lại của các yếu tố liên quan từng sắc thuế.

“Việc phát hiện các gian lận trong kiểm toán thuế không dễ dàng, bởi vì đây là những hành vi cố ý, thường là có chủ định rất rõ rệt và bằng những thủ đoạn nghiệp vụ rất tinh vi như hợp thức hóa các khoản chi phí không có thật, thông đồng giấu diếm doanh thu, thu nhập ngay trên hóa đơn chứng từ. Bên cạnh đó việc không lập hóa đơn bán hàng hoặc lập hóa đơn bán hàng khống, cố ý kê khai hàng hóa nhập khẩu không đúng quy cách cũng đang là thách thức", ông Đặng Văn Thanh lưu ý.

 Phương Thảo