Điều chỉnh kích thước chữ

Ngân hàng đối mặt với hàng loạt khó khăn để đạt được chuẩn Basel II

(CLO) Không chỉ khó khăn trong việc tăng vốn, TS. Bùi Quang Tín, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM còn chỉ ra hàng loạt thách thức khách quan và chủ quan mà các ngân hàng phải đối mặt khi triển khai thực hiện Basel II.

leftcenterrightdel
Việc áp dụng Basel II còn tác động tới các chỉ tiêu tăng trưởng về tín dụng, lợi nhuận của NH (Ảnh TL)

Hiện chỉ còn thời hạn 1 năm để các ngân hàng chuẩn bị cho việc áp dụng Basel II vào năm 2020. Theo đó, tăng vốn trở thành vấn đề cấp bách sống còn của các ngân hàng (NH). Bởi việc áp dụng Basel II còn tác động tới các chỉ tiêu tăng trưởng về tín dụng, lợi nhuận của NH.

Một trong những chỉ tiêu quan trọng trong Basel II là hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR, được tính theo công thức tính CAR = Vốn tự có/Tổng tài sản có rủi ro). Theo đó, Basel II yêu cầu CAR ở mức 8%. Theo báo cáo của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, CAR của toàn hệ thống hiện là 11,1%.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng cách tính những tài sản có rủi ro theo Basel II khác với cách tính cũ, bao gồm cả rủi ro tín dụng, thị trường, hoạt động. Theo đó, những ngân hàng hiện tại có hệ số CAR ở mức 9%, thậm chí trên 9%, khi áp dụng cách tính theo Thông tư 41 cũng có thể không đáp ứng được yêu cầu hệ số CAR 8% vào năm 2020.

Trong vòng 3 năm trở lại đây, các ngân hàng đã tìm nhiều cách để tăng vốn tự có như phát hành chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài để tăng vốn cấp 2, không chia cổ tức để bổ sung vốn tự có, hoặc tăng vốn điều lệ theo hình thức trả cổ tức bằng cổ phiếu hoặc phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.

Tuy nhiên, việc tăng vốn của các ngân hàng là không hề dễ dàng. Theo Công ty chứng khoán VDSC, tỷ lệ thành công của các đợt phát hành trái phiếu thời gian qua không cao, chỉ khoảng 50-60%.

Bên cạnh đó, TS. Bùi Quang Tín, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM còn chỉ ra hàng loạt thách thức khách quan và chủ quan mà các ngân hàng phải đối mặt khi triển khai thực hiện Basel II. Thứ nhất, các quy định trong Hiệp ước Basel II rất phức tạp, được thiết kế và xây dựng dựa trên kinh nghiệm phát triển và cơ sở hạ tầng của các thị trường tài chính phát triển. Vì thế phải có sự điều chỉnh để phù hợp với Việt Nam để khuyến khích các NH triển khai thực hiện.

Thứ hai, Basel II đòi hỏi NH thực hiện quản lý vốn phù hợp với mức độ rủi ro (bao gồm việc xác định vốn mục tiêu, vốn kinh tế), chiến lược kinh doanh tổng thể của NH. Điều này có thể làm thay đổi cách thức xây dựng và triển khai kế hoạch kinh doanh của NH do phải dựa trên cơ sở đánh giá rủi ro và năng lực tài chính để bù đắp rủi ro.

Thách thức nữa là quá trình triển khai Basel II đòi hỏi sự tham gia của các tổ chức xếp hạng độc lập trong việc xác định rủi ro của tài sản tài chính, giao dịch hoặc đối tác. Tuy nhiên, thị trường Việt Nam đang thiếu sự tham gia của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập. Theo đó, tại Việt Nam hầu hết doanh nghiệp hoặc tài sản tài chính không được xếp hạng. Điều này dẫn tới khó khăn cho các ngân hàng Việt Nam trong việc đánh giá và định giá khách hàng.

Bên cạnh đó, Basel II cũng giao cho cơ quan quản lý xem xét, đánh giá việc các ngân hàng có đủ tiêu chuẩn sử dụng hệ thống đánh giá rủi ro nội bộ để phân loại, đánh giá xác suất vỡ nợ của khách hàng. Trong khi cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng chưa đủ nguồn nhân lực có trình độ và kinh nghiệm để đánh giá, thẩm định hệ thống đánh giá rủi ro của các ngân hàng. Đây là những vấn đề cần tập trung giải quyết bên cạnh việc tăng vốn mới có thể sớm áp dụng chuẩn mực hoạt động này tại các NH Việt Nam. 

Nguyễn Mạnh