(CLO) Trong khi nhiều nhà khoa học đang chạy đua để tìm ra vắc-xin nhằm ngăn chặn sự lây lan của đại dịch COVID, các nhà nghiên cứu khác đang tìm hiểu quá khứ, cố gắng làm sáng tỏ một trong những bí ẩn lớn nhất của virus: chính xác nó đến từ đâu.
Một bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Chữ thập đỏ Vũ Hán vào tháng Giêng. Ảnh: AFP-JIJI
Tổ chức Y tế Thế giới đã tập hợp một nhóm quốc tế gồm 10 nhà khoa học để truy tìm nguồn gốc của virus.
Họ sẽ phải điều tra cả những con vật bị nghi ngờ và những bệnh nhân đầu tiên có thể đã bị nhiễm bệnh như thế nào.
Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nói với các phóng viên hôm thứ Hai: “Chúng tôi muốn biết nguồn gốc và chúng tôi sẽ làm mọi cách để biết nguồn gốc".
Nhưng không chắc nhóm này sẽ tìm ra nguồn gốc của virus SARS-CoV-2.
Nguồn lây lan
Các trường hợp đầu tiên được báo cáo tại thành phố Vũ Hán của Trung Quốc một năm trước, trước khi các quốc gia trên thế giới bắt đầu ghi nhận các ca nhiễm trùng ngày càng tăng.
WHO cho biết các trường hợp đầu tiên ở Vũ Hán được cho là từ đầu tháng 12/2019.
Nhưng 'nơi dịch bệnh được phát hiện lần đầu tiên không nhất thiết phản ánh nơi nó bắt đầu', WHO nói thêm trong một báo cáo tháng 11 vừa qua.
Trong những tháng gần đây, các nhà nghiên cứu ở các quốc gia khác nhau đã gợi ý rằng các trường hợp có thể đã không được chú ý từ lâu trước tháng 12 năm 2019, dựa trên phân tích nước thải hoặc mẫu máu.
Nhưng thiếu “bằng chứng rõ ràng” để chứng minh những tuyên bố này, Etienne Simon-Loriere, thuộc khoa virus học tại Viện Pasteur ở Paris cho biết.
Để thiết lập cây họ virus, các nhà nghiên cứu dựa vào phân tích gen. Điều này có thể giúp “hiểu rõ hơn về động lực lây truyền, đặc biệt là cách virus có thể đã phát triển theo thời gian và cách các cụm có thể liên quan với nhau về thời gian và địa điểm”, WHO cho biết.
Nhảy vọt lên cơ thể con người
Chợ bán buôn hải sản Huanan ở Vũ Hán, Trung Quốc. Ảnh: AFP-JIJI
Các nhà khoa học đồng ý rằng căn bệnh này có nguồn gốc từ động vật. Ông Simon-Loriere nói: “Câu hỏi lớn là điều gì đã khiến nó lây nhiễm vào con người".
Ông cho biết thêm, những nghi ngờ đã nhằm vào loài dơi, vốn là 'một nguồn chứa chính virus Corona'. Nhưng rất có thể đã có một con vật trung gian dẫn dắt SARS-CoV-2 vào cơ thể con người.
Tê tê - loài động vật có vú bị buôn lậu động vật hoang dã tràn lan trong khu vực - đã được xác định sớm là vật mang mầm bệnh dựa trên phân tích gen.
Các nhà điều tra của WHO sẽ cần làm rõ điểm này bằng cách thăm dò khu chợ ẩm ướt ở Vũ Hán, nơi bán động vật sống và động vật hoang dã và có liên quan đến nhiều trường hợp ban đầu.
Đội sẽ được trang bị những manh mối mà không có khi bắt đầu đại dịch.
Simon-Loriere cho biết họ có thể tìm ra một loài động vật có thụ thể virus, một loại protein gọi là ACE2, tương tự như loại được tìm thấy ở người. Chính nhờ thụ thể này mà virus bám vào các tế bào.
Một số loài động vật như chồn và chồn đã được phát hiện có cơ quan cảm thụ rất giống với con người, trong khi những loài khác lại hoàn toàn khác.
Một giả thuyết nguồn gốc khác xoay quanh những tin đồn về âm mưu trong nhiều tháng là Viện Virus Vũ Hán có liên quan đến vụ bùng phát.
Trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã từng cáo buộc điều này này, đồng thời tuyên bố virus có thể đã bị rò rỉ từ phòng thí nghiệm an toàn sinh học. Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc.
Trong khi Simon-Loriere cho biết vẫn chưa thể loại trừ hoàn toàn ý kiến rằng virus đã vô tình thoát ra, nhưng ông nhấn mạnh rằng “không có dấu hiệu nào cho thấy nó là do con người tạo ra”.
Ông nói: “Tất cả các yếu tố trong bộ gen của nó đã được quan sát thấy trong tự nhiên, chủ yếu là ở các virus Corona ở dơi".
Làm sáng tỏ 'câu đố'
WHO cho biết việc hiểu được dịch bệnh bắt đầu như thế nào là “điều cần thiết để ngăn chặn sự xâm nhập sâu hơn vào dân số”.
Nhưng họ đã cảnh báo rằng quá trình truy tìm cách thức dịch bệnh lây lan từ động vật 'là một câu đố có thể mất nhiều năm để giải'.
WHO cho biết: “Sự xuất hiện của một loại virus mới đối với con người là một trong những bí ẩn lớn nhất mà một nhà dịch tễ học có thể hy vọng sẽ làm sáng tỏ".
Mục tiêu là “hiểu cơ chế và đưa ra các biện pháp để tránh sự xuất hiện của SARS-CoV-3, 4, v.v.”, Simon-Loriere nói.
Ví dụ, trong đợt dịch SARS năm 2002, lệnh cấm tiêu thụ mèo cầy hương - được xác định là vật chủ trung gian của virus đó - được cho là đã giúp ngăn chặn sự tái sinh của virus này vào người.
Cơ quan y tế Liên Hợp Quốc đã cử một nhóm trước đến Bắc Kinh vào tháng 7 để đặt nền móng cho cuộc thăm dò.
Nhưng vẫn chưa rõ khi nào nhóm lớn hơn sẽ có thể đến Trung Quốc để bắt đầu công việc của mình.
Vào cuối tháng 11, WHO cho biết họ hy vọng sẽ có một nhóm các nhà khoa học lớn hơn 'càng sớm càng tốt.'
Hoa Kỳ đã cáo buộc Bắc Kinh không minh bạch trong khi nói rằng WHO đã khuất phục trước Trung Quốc và cố gắng điều tra cách thức bùng phát lần đầu tiên chứ không phải điều tra nơi nào là nguồn gốc của virus.
Ông Tedros đã yêu cầu các nhà phê bình ngừng “chính trị hóa” vấn đề vào thứ Hai (30/11) vừa qua.
(CLO) Hơn 2 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam tháng 3 này đã giúp nâng tổng lượng khách trong quý I/2025 của cả nước đạt trên 6 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay (tăng 29,6% so với quý I/2024).
(CLO) Ngày 6/4, đoàn lãnh đạo, đại biểu, nghệ nhân dân gian thành phố Việt Trì và huyện Yên Lập là hai địa phương có đội thi đoạt giải Nhất Hội thi “Gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy” năm 2024 tổ chức dâng 18 cặp bánh chưng, bánh giầy lên các Vua Hùng.
(CLO) Nhiều xe máy chạy ngược chiều trên cầu vượt 550 (Bình Dương) bất chấp ô tô đang lưu thông. Vụ việc khiến các tài xế bức xúc, dùng điện thoại quay lại và đề nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm.
(CLO) Sau 3 ngày công chiếu, bộ phim “Địa đạo” của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên với sự góp mặt của diễn viên Thái Hoà đang dẫn đầu phòng vé Việt với doanh thu 50 tỷ đồng.
(CLO) Dính “lùm xùm” vụ kẹo rau khiến Hoa hậu Nguyễn Thúc Thuỳ Tiên bị tạm hoãn xuất cảnh, sự việc đang gây xôn xao dư luận Thái Lan – nơi cô đăng quang Miss Grand International 2021.
(CLO) Hùng Vương – biểu tượng quốc tổ của dân tộc Việt Nam, được xem là vị vua đầu tiên lập nên nhà nước Văn Lang – vương triều huyền thoại mở đầu cho lịch sử dân tộc.
(CLO) Trong năm 2025, Quảng Ninh sẽ mở thông tuyến du lịch từ vịnh Hạ Long sang vịnh Lan Hạ, góp phần gia tăng trải nghiệm, góp phần thu hút thêm khoảng 500.000 lượt khách trong năm nay.
(CLO) Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố chấn động vào ngày 5/4: hủy bỏ toàn bộ thị thực hiện có và ngừng cấp mới cho công dân Nam Sudan.
(CLO) Giỗ Tổ Hùng Vương là một nghi lễ truyền thống quan trọng, được tổ chức hàng năm vào ngày 10/3 Âm lịch để tưởng nhớ công lao dựng nước của các Vua Hùng – những vị vua đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là dịp để tri ân tổ tiên mà còn là biểu tượng thiêng liêng gắn kết cộng đồng người Việt trong và ngoài nước.
(CLO) Mức thuế quan cao mà Tổng thống Donald Trump đưa ra sẽ khiến Mỹ trở thành một trong những quốc gia bảo hộ nhất thế giới. Vậy trong lịch sử, có những nước “siêu bảo hộ” khác không và tác động của chính sách này với họ như thế nào?
(CLO) Tính riêng tháng 3, chỉ số giá thịt heo tăng 3,58% so với tháng liền trước. Nguyên nhân đẩy giá và gây khan hiếm thịt heo đến từ ảnh hưởng của dịch bệnh, hậu quả của cơn bão số 3 năm 2024 khiến nhiều trang trại chăn nuôi chưa kịp tái đàn.
(CLO) Sáng ngày 6/4/2025, tại thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND thị xã Hồng Lĩnh cùng Công ty CP Đầu tư Victory tổ chức hội thi “Gói và nấu bánh chưng, bánh dày dâng Quốc Tổ”.
(CLO) Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố chấn động vào ngày 5/4: hủy bỏ toàn bộ thị thực hiện có và ngừng cấp mới cho công dân Nam Sudan.
(CLO) Mưa lớn đã trút xuống một số khu vực bị ảnh hưởng bởi động đất ở Myanmar vào cuối tuần, điều này có thể làm phức tạp thêm các nỗ lực cứu trợ và tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh.
(CLO) Một nghiên cứu đã xếp hạng các quốc gia ít dùng tiền mặt nhất thế giới, dựa trên nhiều yếu tố như tỷ lệ sở hữu tiền điện tử, việc sử dụng thẻ tín dụng/thẻ ghi nợ, mức độ phổ biến của thanh toán di động và tỷ lệ giao dịch phi tiền mặt trong tổng thanh toán.
(CLO) Một số tài liệu đã được CIA giải mật cho thấy cơ quan này từng tiến hành một nhiệm vụ bí mật nhằm truy tìm Adolf Hitler tại Nam Mỹ - mười năm sau khi ông ta được cho là đã chết.
(CLO) Các nhân viên hải quan Mỹ bắt đầu thu mức thuế quan tối thiểu 10% của Tổng thống Donald Trump đối với tất cả hàng nhập khẩu từ nhiều quốc gia vào thứ Bảy.
(CLO) Trong nhiều thập kỷ, một bộ hóa thạch được tìm thấy tại một mỏ đá ở Nhật Bản từng được xem là bằng chứng lâu đời nhất về sự hiện diện của con người trên quần đảo này. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây đã lật ngược giả thuyết đó — tiết lộ rằng những bộ xương cổ xưa thực chất không thuộc về con người, mà là của một con gấu nâu thời tiền sử.
(CLO) Ngày 4/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump chia sẻ một video về cuộc không kích gần đây vào lực lượng Houthi với dòng chú thích: "Họ sẽ không bao giờ đánh chìm tàu của chúng ta nữa".