Nức tiếng áo dài Trạch Xá

Thứ năm, 07/03/2024 10:22 AM - 0 Trả lời

(NB&CL) Làng Trạch Xá từ xưa đã nổi danh với lối may áo dài thủ công mà mũi chỉ vẫn đều, thẳng tắp, tà áo mềm mại, thướt tha, khoe được nét duyên dáng, quyến rũ của người phụ nữ. Trải qua bao thăng trầm, hiện nay những thế hệ của làng vẫn đang tiếp tục nối dài nghề truyền thống…

Nức tiếng “nghệ tinh”

Trong căn nhà ngang bừa bộn những thớ vải lụa đủ màu sắc, nghệ nhân Đỗ Minh Tám ngồi tỉ mẩn với những đường khâu. Ông Tám là một trong vài người thợ may áo dài có tiếng nhất ở làng Trạch Xá.

Kể về truyền thống làng nghề, ông Tám lấy ra chiếc “vạch” đã hơn trăm tuổi. Đây là công cụ không thể thiếu của người thợ may ngày xưa, được cụ nội của ông để lại. “Hồi bé đi khắp nơi may áo, cha con tôi chỉ có chiếc kéo, cái thước và cái vạch làm bằng sừng trâu này. Kim chỉ không quan trọng lắm, bởi có nhiều khách khó tính, tự mua vải, mua chỉ theo ý mình, nên thợ chỉ việc đến cắt đo sao cho đẹp” - ông Tám kể.

nuc tieng ao dai trach xa hinh 1

Nghệ nhân Đỗ Minh Tám - người thợ may áo dài được nhiều người biết đến.

Làng Trạch Xá, xưa có tên Nôm là Trầm Che, thuộc phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông, nay là thôn Trạch Xá, xã Hòa Lâm, huyện Ứng Hòa, ngoại thành Hà Nội. Người Trạch Xá luôn tự hào vì nghề may truyền thống dễ đã có cả nghìn năm, mà tổ nghề là tứ phi Hoàng hậu của vua Đinh Tiên Hoàng - bà Nguyễn Thị Sen.

Ngày nay, người dân làng Trạch Xá vẫn truyền tụng những giai thoại về những nghệ nhân nức tiếng của làng mà một trong số đó là cụ Tạ Văn Khuất. Vào khoảng những năm 1930, cụ được mời vào Kinh đô Huế may áo dài cho Nam Phương Hoàng hậu. Khi vào cung, cụ Khuất không được dùng thước đo trực tiếp mà chỉ đo từ xa bằng… mắt. Nhưng chỉ ít ngày sau, cụ đã hoàn thành bộ áo dài dâng lên vua. Trong buổi triều đình tiếp khách, ai nấy đều trầm trồ khen ngợi vẻ đẹp sang trọng của Hoàng hậu được y phục làng Trạch Xá tôn lên rất nhiều. Cụ Khuất được vua Bảo Đại ban khen và sau này vua còn ra Hà Nội may đo áo dài của làng một lần nữa.

Câu chuyện cụ Khuất may áo cho Hoàng hậu có một “nhân chứng” là người phó nhỏ Nguyễn Văn Nhiên. Hồi đó, chính ông Nhiên là người đi theo lo kim chỉ, để cụ Khuất may áo. Ông Nhiên sau đó trở về làng, truyền nghề cho hàng trăm người và mới mất hồi năm ngoái.

“Trong dán hồ, ngoài phô trứng nhện”

Khác với cách khâu áo của người thợ may nơi khác, người làng Trạch Xá có bí quyết cầm kim tay dọc vô cùng độc đáo. Cách khâu này thay vì kim khâu chuyển động thì lại đứng yên, còn vải thì chuyển động, khớp với từng đường kim. Với kiểu cầm kim tay dọc, người Trạch Xá cầm kim mà như không cầm gì cả. Sản phẩm sau khi hoàn thiện, mép trong áo phẳng như dán hồ, còn mặt ngoài, các mũi chỉ thẳng hàng, đều tăm tắp như trứng nhện. Câu khẩu quyết của làng “trong dán hồ, ngoài phô trứng nhện” là như vậy.

nuc tieng ao dai trach xa hinh 2

Trình diễn áo dài Trạch Xá tại triển lãm các sản phẩm OCOP, thủ công mỹ nghệ xã Hòa Lâm, tháng 12/2023.

“Kỹ thuật khâu kim tay dọc sẽ giấu được các đường kim, không như khâu kim tay ngang thường bị lộ mũi chỉ ở bên trong vạt áo. Với kỹ thuật này, người thợ có thể dùng chỉ trắng khâu cho áo màu đen mà cũng không bị lộ đường khâu” - ông Tám chia sẻ.

Một trong những đặc trưng khác làm nên thương hiệu của làng Trạch Xá đó chính là việc không dùng chỉ công nghiệp mà dùng chính những sợi tơ gỡ ra từ tấm vải may áo dài. Với cách làm này, chiếc áo sẽ đồng nhất về chất liệu, không bị cứng hay co giãn khi giặt, tà áo luôn giữ được sự thướt tha, mềm mại.

“Bây giờ máy móc nhiều, nhưng bí quyết của người thợ Trạch Xá vẫn giữ hầu hết các công đoạn làm thủ công, đơn chiếc. Làm một chiếc áo mất đến hơn 20 giờ đồng hồ nhưng thời gian ngồi máy chỉ chừng 15 phút” - ông Tám nói.

nuc tieng ao dai trach xa hinh 3

Một người thợ ở Trạch Xá từ lúc theo học nghề đến khi làm được nghề phải mất 6 - 7 năm. Trong đó, 2 năm ngồi khâu để thành thục tất cả mọi công đoạn; 3 năm để học cách chỉnh sửa các lỗi, tiếp xúc tất cả các mặt hàng và hoàn thiện sản phẩm. Cuối cùng là 1 năm chỉ chuyên đứng tiếp khách, qua đó người thợ nhìn và đánh giá người khách để hình dung được cách xử lý sao cho vẻ đẹp người đó được tôn lên, che đi những hạn chế về hình thể. Học cắt vải là khâu cuối cùng, khi đó người thợ đã thông thạo tất cả các mẹo mực của nghề, nên khâu cắt lại là khâu “cực kỳ dễ”. Theo ông Tám, đây là cách dạy “từ dưới lên”, khác hẳn với cách dạy và học “từ trên xuống” hiện nay, tức là học cắt áo trước rồi sau đó mới học khâu.

Lan toả giá trị văn hóa truyền thống

Ở Huế có hẳn một ngôi làng mang tên Phó Trạch, do người dân Trạch Xá vào làm nghề may từ cách đây đã gần trăm năm. Còn ở Hà Nội, không khó để bắt gặp một cửa hiệu may áo dài của người Trạch Xá hoặc có nguồn gốc từ làng Trạch Xá, như Vinh Trạch, Phúc Trạch, Mỹ Trạch, An Trạch… Làng Trạch Xá hiện có hơn 500 hộ thì 90% trong số đó sinh sống bằng nghề may áo dài. Khoảng chục năm trở lại đây, người trong làng một số đi mở cửa hàng ở các nơi, phần đông ở lại làng làm gia công cho những đơn hàng mà các cửa hàng nhận được.

Vì thế, khó có thể thống kê sản lượng làng nghề làm ra, nhưng chính quyền xã ước đoán con số lên đến cả vạn chiếc mỗi năm. Giá cả mỗi bộ áo dài dao động từ 300 - 400 nghìn đồng lên đến vài chục triệu đồng.

nuc tieng ao dai trach xa hinh 4

Kỹ thuật khâu kim tay dọc độc đáo của người Trạch Xá.

nuc tieng ao dai trach xa hinh 5

Khách đến thử áo dài tại một cửa hàng may ở Trạch Xá.

Gần đây, xu hướng mặc cổ phục quay lại đã mang thêm sinh khí mới cho làng Trạch Xá. Những tay thợ giỏi nhất của Trạch Xá như nghệ nhân Đỗ Minh Tám, nghệ nhân Nghiêm Văn Đạt từ việc may áo dài cách tân nay chuyển hẳn sang may áo dài ngũ thân truyền thống. Khi áo dài ngũ thân ngày càng trở nên quen thuộc trong đời sống, kéo theo những người làm nghề có nhiều công ăn việc làm hơn, đồng thời các giá trị văn hóa truyền thống cũng được giữ gìn, lan tỏa...

“Nghề may áo dài có những thăng trầm, song người Trạch Xá vẫn luôn giữ nghề như giữ hồn quê trong từng nếp áo. Nghề may Trạch Xá vừa được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia sẽ là động lực để chúng tôi bảo tồn, phát huy những giá trị vốn có của di sản này” - nghệ nhân Nghiêm Văn Đạt khẳng định.

Khánh Ngọc

Tin mới

Nga có kế hoạch duy trì vị trí thứ hai về sản lượng vàng toàn cầu trong những năm tới

Nga có kế hoạch duy trì vị trí thứ hai về sản lượng vàng toàn cầu trong những năm tới

(CLO) Nga đặt mục tiêu giữ vững vị trí thứ hai thế giới về khai thác vàng, với sản lượng từng đạt 332 tấn năm 2021.

Kinh tế vĩ mô
Gần 70 tỷ đồng duy tu, bảo dưỡng Quốc lộ 3C trong năm 2025

Gần 70 tỷ đồng duy tu, bảo dưỡng Quốc lộ 3C trong năm 2025

(CLO) Năm 2025, Bộ Xây dựng đã bố trí 69,187 tỉ đồng trong kế hoạch bảo trì hệ thống Quốc lộ năm 2025 cho tuyến Quốc lộ 3C để thực hiện việc duy tu, bảo dưỡng để bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến.

Giao thông
Ông Trump nói cố tình làm sụp đổ thị trường chứng khoán, tự quyết mức thuế quan

Ông Trump nói cố tình làm sụp đổ thị trường chứng khoán, tự quyết mức thuế quan

(CLO) Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố áp thuế nhập khẩu trên diện rộng, thị trường chứng khoán toàn cầu đã lao dốc trong hai ngày liên tiếp.

Thế giới 24h
Hà Nội cho phép chuyển mục đích gần 5000m2 đất để thực hiện Khu nhà ở xã hội Tân Lập

Hà Nội cho phép chuyển mục đích gần 5000m2 đất để thực hiện Khu nhà ở xã hội Tân Lập

(CLO) UBND thành phố Hà Nội vừa cho phép Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển Ngôi sao Châu Á chuyển mục đích sử dụng 4.932m2 đất tại xã Tân Lập, huyện Đan Phượng để thực hiện dự án Khu nhà ở xã hội Tân Lập.

Bất động sản
Hà Nội: Làm thế nào để khai thác hiệu quả 18.450 ha đất phụ cận Vành đai 4?

Hà Nội: Làm thế nào để khai thác hiệu quả 18.450 ha đất phụ cận Vành đai 4?

(CLO) Với quỹ đất phụ cận 18.450 ha dọc tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, Hà Nội tìm hướng khai thác hiệu quả 8.725,5 ha tiềm năng. Các chuyên gia nhấn mạnh, việc này cần đảm bảo lợi ích kinh tế tối ưu, tuân thủ pháp lý, không tổn hại môi trường và đời sống dân cư, đồng thời đòi hỏi quản lý nguồn thu minh bạch, giám sát chặt chẽ để tránh thất thoát.

Tin tức
Ra mắt các tác phẩm tâm huyết của hai tác giả Thuận Hữu và Phan Đức Nhạn

Ra mắt các tác phẩm tâm huyết của hai tác giả Thuận Hữu và Phan Đức Nhạn

(CLO) Sáng ngày 5/4, tại Trung tâm Phát triển và quảng bá sách văn học Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam, đã diễn ra buổi lễ ra mắt trang trọng các tác phẩm mới, đánh dấu những đóng góp đầy tâm huyết cho văn đàn Việt Nam của hai tác giả Thuận Hữu và Phan Đức Nhạn.

Đời sống văn hóa
Người dân TP HCM đến ga Metro làm căn cước, định danh điện tử

Người dân TP HCM đến ga Metro làm căn cước, định danh điện tử

(CLO) Ngày cuối tuần, rất đông người dân được các cán bộ, chiến sĩ Công an TP HCM hỗ trợ làm căn cước, tài khoản định danh điện tử tại nhà ga Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên). Mọi công tác diễn ra nhanh chóng, chỉ mất khoảng 5-7 phút.

Đời sống
Gỗ Trường Thành (TTF) lợi nhuận 'bốc hơi' một nửa sau kiểm toán, vẫn lỗ lũy kế 3.240 tỷ đồng

Gỗ Trường Thành (TTF) lợi nhuận 'bốc hơi' một nửa sau kiểm toán, vẫn lỗ lũy kế 3.240 tỷ đồng

(CLO) CTCP Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trường Thành (TTF) vừa công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2024 với lợi nhuận sau thuế chỉ còn hơn 6 tỷ đồng, giảm tới 51% so với báo cáo tự lập. Dù không còn lỗ như năm 2023, doanh nghiệp vẫn đối mặt với khoản lỗ lũy kế khổng lồ hơn 3.240 tỷ đồng.

Kinh doanh - Tài chính
Mỹ 'thắng đậm' thặng dư dịch vụ trên toàn cầu, song ông Trump lại phớt lờ

Mỹ 'thắng đậm' thặng dư dịch vụ trên toàn cầu, song ông Trump lại phớt lờ

(CLO) Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục đề cập đến thâm hụt thương mại hàng hóa, nhưng lại bỏ qua thặng dư khổng lồ từ ngành dịch vụ - gồm doanh thu từ phim ảnh, Google, Amazon hay Facebook - nơi Mỹ đang thắng đậm trên toàn cầu.

Thế giới 24h
Lầu Năm Góc xác nhận việc tướng bốn sao bị sa thải

Lầu Năm Góc xác nhận việc tướng bốn sao bị sa thải

(CLO) Bộ Quốc phòng Mỹ đã xác nhận việc sa thải Tướng Không quân bốn sao Timothy Haugh, Giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Chỉ huy Bộ Tư lệnh Không gian mạng Hoa Kỳ.

Thế giới 24h
Làm thế nào phát hiện xe của mình đang bị theo dõi?

Làm thế nào phát hiện xe của mình đang bị theo dõi?

(CLO) GM từng bán dữ liệu lái xe cho hãng bảo hiểm, hé lộ nguy cơ quyền riêng tư bị xâm phạm ngay từ vô lăng.

Xe
Apple mất hơn 300 tỷ USD do thuế quan Mỹ

Apple mất hơn 300 tỷ USD do thuế quan Mỹ

(CLO) Cổ phiếu công nghệ lao dốc mạnh vào thứ Năm, trong đó Apple dẫn đầu khi chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng sau thông báo thuế quan đối ứng từ Tổng thống Donald Trump một ngày trước đó.

Báo chí - Công nghệ
Hà Nội: Tổ chức lại giao thông trong thời gian phá dỡ tòa nhà Hàm cá mập

Hà Nội: Tổ chức lại giao thông trong thời gian phá dỡ tòa nhà Hàm cá mập

(CLO) Sở Xây dựng Hà Nội sẽ tổ chức lại giao thông để phục vụ phá dỡ tòa nhà Hàm cá mập và đảm bảo trật tự, chống ùn tắc tại khu vực quảng trường Đông Kinh - Nghĩa Thục trong thời gian từ ngày 7 - 30/4.

Giao thông
Trước khi khởi tố, Quang Linh Vlog, Hằng Du Mục sở hữu những tài sản nào?

Trước khi khởi tố, Quang Linh Vlog, Hằng Du Mục sở hữu những tài sản nào?

(CLO) Quang Linh Vlogs và Hằng Du Mục được biết đến là hai TikToker nổi tiếng sở hữu nhiều tài sản lớn, cùng đứng tên trên nhiều doanh nghiệp.

Giải trí
Nghệ An: Tài xế ôtô tông chết người rồi bỏ chạy

Nghệ An: Tài xế ôtô tông chết người rồi bỏ chạy

(CLO) Gây ra hai vụ tai nạn ở huyện Nghi Lộc và Hưng Nguyên (tỉnh Nghệ An) ôtô 7 chỗ bị nổ lốp nhưng tài xế vẫn cố tình bỏ chạy khoảng 35 km thì bị bắt giữ.

Công luận 24H
U17 Indonesia tạo địa chấn khi đánh bại U17 Hàn Quốc

U17 Indonesia tạo địa chấn khi đánh bại U17 Hàn Quốc

(CLO) Thi đấu kiên cường trong hơn 90 phút trên sân cỏ, đội tuyển U17 Indonesia đã tạo địa chấn khi đánh bại ứng viên vô địch U17 Hàn Quốc tỷ số 1-0 ở trận ra quân bảng C VCK U17 châu Á 2025.

Thể thao
Bình Luận

Tin khác

Ra mắt các tác phẩm tâm huyết của hai tác giả Thuận Hữu và Phan Đức Nhạn

Ra mắt các tác phẩm tâm huyết của hai tác giả Thuận Hữu và Phan Đức Nhạn

(CLO) Sáng ngày 5/4, tại Trung tâm Phát triển và quảng bá sách văn học Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam, đã diễn ra buổi lễ ra mắt trang trọng các tác phẩm mới, đánh dấu những đóng góp đầy tâm huyết cho văn đàn Việt Nam của hai tác giả Thuận Hữu và Phan Đức Nhạn.

Đời sống văn hóa
Quang Linh Vlogs và cái giá của hào quang chệch hướng

Quang Linh Vlogs và cái giá của hào quang chệch hướng

(CLO) Không phải một phiên tòa, cũng không chỉ là một cú ngã. Đó là khoảnh khắc một biểu tượng cộng đồng từng rực sáng đã tắt lịm, để lại một khoảng trống trong niềm tin và một bài học đáng giá cho cả một thế hệ KOL đang rực lửa danh vọng.

Đời sống văn hóa
Văn học Việt chờ 'cú huých' mới từ Dự thảo Nghị định hỗ trợ sáng tác

Văn học Việt chờ 'cú huých' mới từ Dự thảo Nghị định hỗ trợ sáng tác

(CLO) Ngày 4/4 tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý cho Dự thảo Nghị định quy định về khuyến khích phát triển văn học Việt Nam.

Đời sống văn hóa
Đối thoại liên ngành nghệ thuật 'Âm sắc'

Đối thoại liên ngành nghệ thuật 'Âm sắc'

(CLO) Đối thoại “Âm sắc” giữa nhạc sĩ Quốc Trung và hoạ sĩ Trịnh Tuân thuộc khuôn khổ triển lãm sơn mài “Như những lớp phù sa”.

Đời sống văn hóa
Festival Phở năm 2025 diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long

Festival Phở năm 2025 diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long

(CLO) Festival Phở năm 2025 nhằm quảng bá hình ảnh Phở Hà Nội được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đời sống văn hóa
Tạm dừng một số hoạt động vui chơi dịp Giỗ Tổ Hùng Vương

Tạm dừng một số hoạt động vui chơi dịp Giỗ Tổ Hùng Vương

(CLO) Một số hoạt động trong khuôn khổ Giỗ Tổ Hùng Vương sẽ tạm hoãn vào 2 ngày quốc tang nguyên Chủ tịch nước Lào Khamtay Siphandone.

Đời sống văn hóa
Độc đáo không gian quán cà phê đồ tái chế tại Hà Nội

Độc đáo không gian quán cà phê đồ tái chế tại Hà Nội

(CLO) Toạ lạc tại phố Hàng Mắm (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), một quán cà phê tên Hidden Gem Coffee với không gian ấn tượng khi đồ vật bên trong đa phần là đồ cũ được tái chế, thu hút nhiều các bạn trẻ và du khách quốc tế tới tham quan, thưởng thức đồ uống. Đặc biệt, nơi đây còn được ví như "ốc đảo biệt lập giữa thủ đô".

Đời sống văn hóa
Công bố logo tuyên truyền kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam

Công bố logo tuyên truyền kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam

(CLO) Logo có gam màu đỏ làm chủ đạo thể hiện nhiệt huyết cách mạng, lòng dũng cảm, kiên cường, tinh thần đoàn kết; màu xanh dương thể hiện cho hòa bình, hạnh phúc…

Đời sống văn hóa
Chiêm ngưỡng các sản phẩm 'Gốm Thiệp' của 42 hoạ sĩ tài hoa

Chiêm ngưỡng các sản phẩm 'Gốm Thiệp' của 42 hoạ sĩ tài hoa

(CLO) Nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày sinh nhà văn Nguyễn Huy Thiệp (1950-2025), sáng 4/4 tại Hà Nội, không gian nghệ thuật mang tên ông (do gia đình vận hành) cùng Gallery 39 phối hợp tổ chức triển lãm mang tên “Gốm Thiệp”, nhằm giới thiệu đến công chúng Thủ đô hơn 200 tác phẩm tranh trên gốm, lấy cảm hứng từ con người và văn chương Nguyễn Huy Thiệp.

Đời sống văn hóa
Hội nhập văn hóa quốc tế: Bước chuyển mình mạnh mẽ của Việt Nam

Hội nhập văn hóa quốc tế: Bước chuyển mình mạnh mẽ của Việt Nam

(CLO) Ngày 3/4 tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức Hội thảo quốc tế "Đẩy mạnh hội nhập quốc tế về văn hóa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", nhằm xin ý kiến chuyên gia về Đề án "Quốc tế hóa văn hóa Việt Nam và Việt Nam hóa văn hóa quốc tế".

Đời sống văn hóa