(NB&CL) Phía sau những tác phẩm truyền hình là những hành trình dài đầy thử thách, đòi hỏi niềm đam mê và tâm huyết với nghề trong nhiều năm công tác. Phóng viên Báo Nhà báo & Công luận đã có cuộc trò chuyện với nhà báo Nguyễn Đức Đệ để hiểu rõ hơn quá trình triển khai tác phẩm truyền hình này.
Nhà báo Nguyễn Đức Đệ - Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, Đài Truyền hình Việt Nam được biết đến là nhà báo giành được nhiều giải thưởng. Trong đó gần đây nhất cuối tháng 11 năm 2023, bộ phim tài liệu “Người ơi, đừng khóc cuối đường” của anh tiếp tục nhận được Giải thưởng Ban Giám khảo dành cho phim tài liệu xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 23…
Tìm những mảnh đời ở góc khuất trong xã hội
+ Không phải là đề tài nhiều gai góc, nhưng phóng sự điều tra về phòng chống tham nhũng “Người ơi, đừng khóc cuối đường” chân thật, nhẹ nhàng, sâu lắng về những mảnh đời đang hàng ngày chống lại căn bệnh phong quái ác... Theo anh, điều gì đã khiến “Người ơi, đừng khóc cuối đường” thu hút được sự chú ý của khán giả, đặc biệt là tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 23?
- Nhiệm vụ của tôi hiện nay là vừa thực hiện các đề tài thời sự, các phóng sự điều tra vừa tham gia đạo diễn, biên kịch phim tài liệu. Một lúc ôm đồm nhiều công việc với nhiều thể loại khác nhau, khiến bản thân tôi có lúc cảm thấy mình khó có thể đáp ứng được. Nhưng rồi, được lãnh đạo cơ quan và anh chị đồng nghiệp động viên hỗ trợ, tôi dần xem đó là thử thách thú vị và từng bước hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.
Tôi nghĩ, mỗi thể loại truyền hình có một thế mạnh riêng. Nếu bạn đủ yêu quý công việc mình làm, bạn sẽ không ngừng học hỏi để tìm thấy cách ghi chép, cách kể chuyện có thể khai thác hiệu quả thế mạnh đó. Với phim tài liệu, tôi cảm thấy mình được đến thật gần với nhân vật của mình, được quan sát bằng chính con mắt của họ. Và có rất nhiều câu chuyện cho thấy, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, cái đẹp, sự tử tế vẫn luôn tồn tại.
Nhà báo Nguyễn Đức Đệ và đồng nghiệp thực hiện bộ phim tài liệu “Người ơi, đừng khóc cuối đường” vừa đoạt giải phim tài liệu xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 23.
“Người ơi, đừng khóc cuối đường” nói về những đôi vợ chồng là những cụ ông, cụ bà mắc bệnh phong ở Trung tâm điều trị phong Bến Sắn ở Bình Dương. Mắc căn bệnh mà nhiều người gọi là cùi, hủi và từng được xem là “tứ chứng nan y”, họ như bị dồn vào ngõ cụt, không lối thoát. Bệnh tật làm họ đau đớn, cô đơn, còn sự xa lánh của người đời khiến họ như chết dần chết mòn. “Người ơi, đừng khóc cuối đường” là một phép ẩn dụ cho câu chuyện về những mảnh đời khốn khó nhưng vẫn luôn động viên nhau nuôi dưỡng niềm tin, hy vọng vào một cuộc sống tốt đẹp và hạnh phúc. Họ đã đấu tranh từng ngày để được sống, để được cho đi những ngọt ngào nhỏ bé, nhưng trọn vẹn và ấm áp.
+ Một tác phẩm không có lời bình, các nhân vật tự nói về cuộc đời mình, những tâm sự có lẽ họ chưa bao giờ nói ra, anh và ê-kíp đã thực hiện nhiệm vụ như thế nào để thu thập được khối lượng thông tin, hình ảnh đắt giá, có những khoảnh khắc mang đến nhiều cung bậc cảm xúc?
- Tôi xem một phóng sự ngắn của đồng nghiệp về buổi tặng quà ở Trung tâm điều trị Phong Bến Sắn và muốn kể nhiều hơn về câu chuyện này bằng thể loại phim tài liệu. Tôi đến trung tâm nói rõ mong muốn làm phim với Cán bộ trung tâm và bệnh nhân, và may mắn được chấp thuận.
Cứ cách khoảng một vài tuần tôi lại trở lại, trò chuyện, thăm hỏi và có khi là ăn uống cùng bệnh nhân. Khi mọi người quen dần với ống kính máy quay, xem chúng tôi là một phần quen thuộc trong cuộc sống của họ, lúc này chúng tôi mới thật sự bấm máy. Những khoảng khắc xúc động, giản dị cứ thế diễn ra…
Thời gian ghi lại những hình ảnh mà khán giả thấy trong phim, có lúc chúng tôi vừa quay vừa lau vội nước mắt. Theo các nhân vật của mình gần 1 năm, có lúc, tôi nghĩ những mất mát của họ, nỗi đau của họ cũng là nỗi đau của chính mình. Có lẽ, sự đồng cảm đã giúp tôi chuyển tải trọn vẹn, chân thật câu chuyện của những con người giàu nghị lực, đầy ắp thứ tình cảm đẹp đẽ đến với khán giả.
Nhà báo Nguyễn Đức Đệ có 2 tác phẩm đạt giải ấn tượng của giải thưởng danh giá VTV Awards 2022.
Tâm thế của một người kể chuyện tận tụy
+ Không chỉ “Người ơi, đừng khóc cuối đường” mà phần lớn các bộ phim tài liệu của anh (Bốn mùa trong rừng thẳm; Bình yêu con nhé…) thường truyền tải câu chuyện chỉ với hình ảnh, âm thanh từ hiện trường, không có lời bình… nhưng gây ám ảnh và cảm xúc mạnh. Anh có thể chia sẻ thêm về phương thức tác nghiệp ấy?
- Điện ảnh trực tiếp là cách kể chuyện đang được nhiều người làm phim tài liệu sử dụng. Thay cho lời bình, nhân vật được nói lên tiếng nói của mình, như trực tiếp kể chuyện của đời mình với khán giả. Mỗi người xem có thể có cách nhìn nhận đánh giá về phim, về câu chuyện mà họ theo dõi theo cách riêng của mình. Sự khách quan tương đối này nhiều khi giúp phim được nhớ đến nhiều hơn…
Với những phim tài liệu mà tôi từng thực hiện, tôi thường cố gắng dự đoán tình huống, cố gắng ghi chép đầy đủ những diễn biến xoay quanh nhân vật của mình, rồi sắp xếp lại thành một phim tài liệu hoàn chỉnh. Làm phim theo cách này, chắc chắn đòi hỏi nhiều thời gian, đòi hỏi phải kiên trì, nhưng tôi vui vì phim phản ánh đầy đủ câu chuyện theo cách nó đang diễn ra và thật sự trở thành chiếc cầu nối, kết nối trực tiếp nhân vật của tôi với khán giả…
+ Khác với báo mạng, báo ảnh hay phát thanh, mỗi một bộ phim truyền hình để tạo được ấn tượng, mang lại cảm xúc, nỗi nhớ cho người xem. Theo anh người làm phim cần mang trong mình những “hành trang”, đức tính gì để các tác phẩm truyền hình đều có chất lượng, được thổi hồn vào từng giây, từng phút trong phim?
- Tôi nghĩ, làm bất cứ công việc gì, để thành công, điều đầu tiên là bạn phải hứng thú và yêu thích nó. Tôi yêu quý công việc mình làm, luôn tò mò với những câu chuyện giàu tính thông điệp mà tôi biết và cố gắng tìm hiểu sâu, kỹ những gì xảy ra xung quanh nó. Để có một tác phẩm truyền hình hay có lẽ không có một công thức chung nào, tất cả phụ thuộc vào vị trí mà mỗi người làm truyền hình tự xác lập trong câu chuyện mình muốn kể.
Tôi chọn cho mình tâm thế của một người kể chuyện tận tụy. Tôi bắt đầu tìm đến với nhân vật trong phim của mình với mong muốn trở thành một người bạn có thể thấu hiểu, có thể cảm thông và chia sẻ. Và rồi nhận được từ họ sự quý mến, tin tưởng. Khi bạn có sự liên kết chặt chẽ với nhân vật của mình, câu chuyện của bạn chắc chắn sẽ có nhiều điều đáng nhớ…
(CLO) Sở Xây dựng Hà Nội sẽ tổ chức lại giao thông để phục vụ phá dỡ tòa nhà Hàm cá mập và đảm bảo trật tự, chống ùn tắc tại khu vực quảng trường Đông Kinh - Nghĩa Thục trong thời gian từ ngày 7 - 30/4.
(CLO) Gây ra hai vụ tai nạn ở huyện Nghi Lộc và Hưng Nguyên (tỉnh Nghệ An) ôtô 7 chỗ bị nổ lốp nhưng tài xế vẫn cố tình bỏ chạy khoảng 35 km thì bị bắt giữ.
(CLO) Thi đấu kiên cường trong hơn 90 phút trên sân cỏ, đội tuyển U17 Indonesia đã tạo địa chấn khi đánh bại ứng viên vô địch U17 Hàn Quốc tỷ số 1-0 ở trận ra quân bảng C VCK U17 châu Á 2025.
(CLO) Meta, công ty mẹ của Facebook đang đối mặt với vụ kiện liên quan đến cáo buộc kích động bạo lực ở Ethiopia. Các nguyên đơn đang yêu cầu Meta thành lập một quỹ trị giá 2,4 tỷ USD để bồi thường cho các nạn nhân trên nền tảng này.
(CLO) Tổng thống Donald Trump một lần nữa gia hạn thời hạn cho chủ sở hữu Trung Quốc ByteDance của TikTok phải bán ứng dụng video ngắn này nếu không sẽ bị cấm tại Mỹ.
(CLO) Với thành tích tốt tại vòng loại futsal nữ châu Á 2025, đội tuyển futsal nữ Việt Nam được cộng thêm 15.32 điểm, tiếp tục duy trì thứ hạng 11 thế giới, hạng 4 châu Á.
(CLO) Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương không để việc sắp xếp tổ chức, bộ máy tại địa phương ảnh hưởng đến công tác phòng, chống, kiểm soát dịch bệnh trên gia súc, gia cầm.
(CLO) Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành các cụm công nghiệp, các làng nghề, cơ sở gây ô nhiễm cao tại thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương khác trên cả nước; hoàn thành trong tháng 7/2025.
(CLO) Cảnh báo sóng thần đã được ban hành ở Papua New Guinea sau trận động đất mạnh 6,9 độ richter vào sáng nay (5/4). Tuy nhiên, hiện cảnh báo sóng thần đã được dỡ bỏ.
(CLO) Công an xã Quỳnh Lập, thị xã Hoàng Mai (Nghệ An) vừa tiến hành xác minh, giúp chị Phan Thị Phong (sinh năm 1980) trú trên địa bàn nhận lại số tiền 100 triệu đồng do chuyển khoản nhầm.
(CLO) Ban quản lý dự án Thăng Long vừa đăng tải thông báo mời thầu cho gói thầu số 5-XL, nằm trong phương án điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu gói thầu số 5-XL, 6XL, 26, 27, 28 của cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây.
(CLO) Theo nhà báo Phùng Văn Hiệp: “Trí tuệ nhân tạo (AI) không có giới hạn tuổi tác, chỉ có giới hạn về tư duy và tinh thần sẵn sàng học hỏi… AI không thay thế người làm truyền hình mà giúp nâng tầm sự sáng tạo của người làm truyền hình”.
(CLO) Chiều 4/4, tại buổi đối thoại với các hộ kinh doanh dịch vụ ven biển Cửa Lò, ông Lê Sỹ Chiến – Phó Chủ tịch UBND thành phố Vinh (Nghệ An) – khẳng định thành phố sẽ chấm dứt hoàn toàn việc cho thuê bãi biển để kinh doanh các dịch vụ như ăn uống, tắm tráng, check-in… từ mùa du lịch năm 2025.
(CLO) Theo nhà báo Phùng Văn Hiệp: “Trí tuệ nhân tạo (AI) không có giới hạn tuổi tác, chỉ có giới hạn về tư duy và tinh thần sẵn sàng học hỏi… AI không thay thế người làm truyền hình mà giúp nâng tầm sự sáng tạo của người làm truyền hình”.
(CLO) Chiều 4/4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức hội nghị giao ban công tác báo chí, tuyên truyền tháng 3, định hướng công tác tháng 4 năm 2025.
(CLO) Tại Hội nghị giao ban báo chí quý I/2025, tỉnh Yên Bái đã đề ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền, hướng tới Đại hội Đảng XIV và xây dựng hình ảnh địa phương.
(CLO) Ngày 4/4, tại Trụ sở Bộ Biên tập Báo Nhân Dân, số 71 Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, Báo Nhân Dân phối hợp cùng Tập đoàn TH tổ chức Hội thảo “Tương lai cho thế hệ vươn mình”.
(CLO) Sáng 4/4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Hà Tĩnh phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch và Hội Nhà báo tỉnh tổ chức hội nghị giao ban báo chí quý I năm 2025 nhằm đánh giá kết quả hoạt động báo chí thời gian qua và triển khai nhiệm vụ trong thời gian tới.
(CLO) Mạng xã hội đang tạo ra một 'thế giới song song' đầy cám dỗ, nơi giới trẻ đang phải đối mặt với một nghịch lý: 'bắt kịp' những xu hướng phù phiếm trên mạng xã hội, nhưng lại 'bỏ lỡ' những giá trị đích thực của cuộc sống.
(CLO) Ngày 3/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng chính thức phát động Giải báo chí "Vì một Hải Phòng phát triển" lần thứ VII với chủ đề "Hải Phòng - Thành phố thân thiện".
(CLO) Ngày 3/4, Hội Nhà báo thành phố Hải Phòng tổ chức lớp tập huấn nghiệp vụ báo chí với chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong làm báo đa phương tiện và sản xuất nội dung số trên các nền tảng mạng xã hội năm 2025" cho phóng viên, nhà báo đang hoạt động trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
(NB&CL) “AI là công cụ, nhưng chính con người mới quyết định công cụ ấy được dùng vào việc gì. Không phải cứ có công nghệ là tiến bộ, mà là khi công nghệ đi cùng đạo đức, đi cùng sự thấu cảm, đi cùng khát vọng phục vụ sự thật…” – đó là nhấn mạnh của nhà báo Nhật Hoa khi trò chuyện về Hội nghị Nhà báo Thế giới 2025 tại Hàn Quốc, diễn ra từ 30/3 đến 5/4/2025, mà bà là đại diện cho người làm báo Việt Nam tham dự.