Bão đi qua, tai ương nào ở lại?

(NB&CL) TP.HCM nói riêng hay Nam Bộ nói chung hiếm khi có bão lũ. Thế nên, cơn bão số 9 Usagi khi đi qua đây đã gây mưa lớn kèm gió giật, tàn phá khủng khiếp khắp 24 quận huyện nội, ngoại thành, biến cả thành phố thành “một điểm ngập”. Và có lẽ, NGẬP chính là tai ương cản trở sự đáng sống, sự chuyển mình tiến bước của “Hòn ngọc viễn Đông” này.

1. Thảm họa bắt đầu từ trưa 25/11, những cơn mưa lớn trút xuống kèm giông lốc, khiến nhiều tuyến đường ngập sâu, cây cối ngã đổ, công trình kiến trúc hư hại…

Trên trời, mưa trắng xóa kèm gió lốc. Ở dưới đất, hàng triệu con người, người vật lộn giữa dòng nước dữ trên đường về, người cố thủ ở nhà, tát nước thâu đêm, kẻ phải bỏ xe cộ giữa đường để bảo toàn mạng sống,… Và nhất là, có những thiệt hại oan uổng về nhân mạng.

Chiều 25/11, ông Nguyễn Văn Tân (58 tuổi) được phát hiện bị cây xanh trên đường Nguyễn Văn Linh (huyện Bình Chánh) đè chết khi đang đi trên đường. Ông Tân từ nhà trọ ở quận 7 về khu vực vòng xoay An Lạc (quận Bình Tân) để cúng giỗ ông nội, và gặp nạn.

Cũng trong tối mưa bão, một thanh niên 18 tuổi đi cùng bạn khi ngang qua khu vực nước chảy xiết ở kênh Đen (quận Bình Tân) đã bị nước xô ngã, một người bị cuốn mất tích. Dòng nước siết ấy, theo đại diện Cảnh sát PCCC TP.HCM, là khu vực cống thoát cho cả phường.

Edward Nguyễn - một người Úc gốc Việt làm việc tại một công ty an ninh tư nhân, đã nhắc đi nhắc lại rằng: Người Việt Nam rất thiếu kỹ năng sinh tồn, kỹ năng đối phó thảm họa!

Theo anh, ở nhiều nước, trẻ em khi 4, 5 tuổi đã được dạy những kỹ năng cơ bản về ứng phó những tình huống khó khăn, nguy hiểm, có khả năng đương đầu và vượt qua, giảm thiểu tối đa thiệt hại. Như tại Hàn Quốc, Nhật Bản, học sinh tiểu học được dạy cách ứng phó với cháy nổ, động đất, bão lũ,… nên họ không hoang mang, sơ suất. “Ở nước ta, thậm chí, hầu hết mọi người còn thiếu cả kỹ năng tối thiểu là hô hấp nhân tạo”, Edward hốt hoảng.

Trên báo chí, mạng xã hội, đầy rẫy cảnh người dân xuống đường ngày bão, chạy xe giữa dòng nước xiết,… Thờ ơ với thiên tai, thiếu kỹ năng sinh tồn, chắc chắn là nguyên nhân quan trọng để cơn bão Usagi gây nên thảm họa.

Người dân TP.HCM đi lại trên đường ngập trong khu Thảo Điền (Q.2, TPHCM). Ảnh: M.Q

2. Trận ngập lụt lịch sử sau bão Usagi đã tạo nên cảnh tượng cười ra nước mắt. Bão lũ, là lúc dù giàu hay nghèo, sang hay hèn, cũng chung cảnh chôn chân giữa đường, tát nước giữa đêm. Cả thành phố đã thành “một điểm ngập” thực sự, chứ không còn là lời bông đùa trên internet.

Chiều và đêm 25/11 tại TP.HCM, nội đô ngập, ngoại thành ngập, bệnh viện ngập, trường học ngập, sân bay ngập,… Trên nhiều tuyến đường đã thành sông, “xe sang” hay “xe cỏ” cũng đều không có khả năng lội nước. Trong hầm các tòa nhà, la liệt phương tiện nằm “xâm xấp nước” như khoai luộc. Sáng 26/11, hàng vạn người dân còn oằn mình “vượt sông” tới nơi làm việc.

Về nguyên nhân thảm họa, ông Đỗ Tấn Long - Trưởng phòng Quản lý thoát nước cho biết lượng mưa quá lớn, có nơi đến hơn 400mm. Trong khi hệ thống cống chỉ thoát được 86mm/3 giờ, kênh rạch thoát được 96mm/3 giờ. Lượng mưa gấp nhiều lần với khả năng thoát nước. Không những vậy, mưa lớn còn kết hợp với triều cường. Mức triều cường ngoài khả năng thoát nước đã được thiết kế từ trước…

Những chia sẻ của lãnh đạo ngành chống ngập TP.HCM cho thấy nguyên nhân chủ quan, chính là sự yếu kém trong dự báo thiên tai. Nhưng cũng lộ rõ nguyên nhân “khách quan”: Đường thoát nước nhân tạo đã quá khả năng chịu đựng nhiều lần; đường thoát nước tự nhiên phía Đông - Nam thành phố cũng quá tải. Có lẽ, do đã bị các công trình tòa nhà án ngữ. Vật kiến trúc đó, các nhà làm hạ tầng hay quen mồm gọi là “phát triển đô thị”.

Theo Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, cường độ những trận mưa trên chưa từng được ghi nhận, khiến nó trở thành kỷ lục. Ở một đô thị lớn, tưởng như chẳng bao giờ biết đến hậu quả của sóng, lũ như TP.HCM, thì gió bão khiến cây đổ, đường phố biến thành sông, là lời cảnh báo nghiêm khắc cho những bất cập trong đầu tư phát triển hạ tầng.

3. Hơn 12 năm trước, khi TP.HCM vào mùa “sống chung với lụt”, GS.TSKH Lê Huy Bá đã cảnh báo: “Nếu lấp đi bao nhiêu diện tích sông rạch thì phải quy ra thể tích nước bị chiếm chỗ và có hồ điều hòa thay thế. Bài toán ngập tại TP.HCM sẽ chưa có lời giải nếu cứ xây nhà cao tầng, phố hiện đại, nhiều làn xe mà không thay vào đó là đô thị dạng miệt vườn, sông nước…”

Lời khoa học gia Lê Huy Bá đã chưa được nghiêm túc lắng nghe, dù hội thảo nào ông cũng được mời dự, cũng phát biểu, cảnh báo, luôn là “ngôi sao” của báo giới.

Gần đây nhất, ông phát biểu: Bên cạnh nguyên nhân tự nhiên, việc quản lý quy hoạch còn nhiều bất cập bởi với nền đất yếu, hệ thống kênh rạch chằng chịt nhưng lại cho xây dựng hàng loạt cao ốc tạo áp lực khiến nền đất lún nhanh hơn. Kênh rạch nhiều năm không khơi thông, kèm theo quá trình lấn chiếm… Thành phố bị ngập lụt khi triều cường hoặc khi mưa lớn là tất yếu.

TP.HCM từ thập kỷ trước, đã bắt đầu mục tiêu “tiến về Nam” để phát triển đô thị. Kết quả thế nào, chỉ cần nhìn vào tình cảnh khu vực quận 6, 8, 7 và các huyện Nhà Bè, Bình Chánh liên tục “thất thủ” bởi kẹt xe, ô nhiễm và ngập nước.

Nay, TP.HCM tiếp tục ấp ủ khát vọng xây dựng khu Đông thành “khu đô thị sáng tạo”. Như Phó Chủ tịch Trần Vĩnh Tuyến đã nói: “Xây dựng khu đô thị sáng tạo gồm quận 2, quận 9 và Thủ Đức không chỉ có mối quan hệ về hành chính mà còn là đặc thù phát triển của thành phố. Nếu không kết nối ưu điểm của các quận này thì các ý tưởng khởi nghiệp sẽ không ra được thị trường, gây lãng phí chất xám và giá trị công sản cũng không được sử dụng tối đa…”

Cần phải nhắc lại rằng, khu Nam hay Đông TP.HCM có nền đất yếu, thấp, bị ảnh hưởng rất lớn bởi chế độ bán nhật triều. Phát triển đô thị, giãn dân ra các khu vực này, khi hạ tầng giao thông, hệ thống thoát nước yếu kém, nơi thoát nước tự nhiên bị san lấp tràn lan,… thì bế tắc càng dễ bế tắc. Thêm nữa, khởi nghiệp với đặc thù đất nước, cần bắt đầu từ những ruộng rau, các hoa trang, rừng ngập mặn Cần Giờ,… và trên các máy vi tính.

Trước mắt, thiết nghĩ, TP.HCM cần rà soát lại điều kiện tự nhiên, các dự án đô thị ở khu Đông và khu Nam, để có phương án quy hoạch sao cho hài hòa với thiên nhiên; thay đổi tư duy “sống chung với lũ” bằng “sống nương theo lũ” để tạo ra các đô thị dạng miệt vườn, sông nước; tận dụng nguồn nước, phù sa cho nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái,…

Xa hơn, như các chuyên gia nhiều lần từng đề nghị, TP.HCM với vai trò “anh cả”, nên phối hợp các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Bà Rịa - Vũng Tàu,… để cùng nghiên cứu phát triển đô thị mang tầm cụm, khu vực. Qua đó, sẽ giúp TP.HCM giãn dân, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống và phát triển kinh tế.

Vươn cao, đào sâu và phình to không phải là giải pháp “thuận tự nhiên” để TP.HCM giữ vững vai trò “đầu tàu”, mà có thể sẽ thành “tai ương” cho hiện tại và mai sau.

Đoàn Kiên Giang

Xem thêm

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Phụ nữ Việt Nam phát huy bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

(CLO) Từ những nữ doanh nhân chèo lái tập đoàn nghìn tỷ trong nền kinh tế số, các nhà khoa học nữ sở hữu công trình tầm cỡ quốc tế, cho đến những nữ chiến sĩ mũ nồi xanh kiên cường tại các phái bộ Liên Hợp Quốc... phụ nữ Việt Nam hôm nay đang viết nên một định nghĩa mới về bản lĩnh. Không còn bị trói buộc bởi những định kiến cũ kỹ, họ chủ động làm chủ công nghệ, đón đầu xu thế và tỏa sáng rực rỡ trong kỷ nguyên mới, trở thành động lực thúc đẩy hành trình vươn mình mạnh mẽ của toàn dân tộc.

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

Kỳ vọng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo đồng bộ

(NB&CL) Bộ VHTTDL vừa ra mắt “Mạng lưới phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam” và công bố 17 sáng kiến phát triển ngành năm 2026. Mạng lưới được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối các nguồn lực, chia sẻ cơ hội hợp tác và thúc đẩy những sáng kiến mới, góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Hiệu quả của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các định hướng thành chương trình hợp tác cụ thể, đưa ý tưởng thành sản phẩm có giá trị và tạo chỗ đứng trên thị trường trong nước, quốc tế.

Việc đã rõ phải làm ngay

Việc đã rõ phải làm ngay

(NB&CL) Việc đã xác định rõ thì phải bắt tay thực hiện, vướng mắc phải được tháo gỡ, trách nhiệm phải được xác định đến cùng. Từ Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, 3 chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với quá trình tổ chức thực hiện các quyết sách: không để công việc chậm trễ vì né tránh, đùn đẩy, không để những vấn đề đã có hướng giải quyết tiếp tục ách tắc, mà phải tạo chuyển biến thực chất trong từng nhiệm vụ, từng lĩnh vực, để người dân và doanh nghiệp sớm nhận thấy kết quả.

Sau cuộc trở về là một lời hứa

Sau cuộc trở về là một lời hứa

(CLO) 731 liệt sĩ được đưa về nơi an nghỉ sau gần 60 năm. Nhưng sự tri ân không thể khép lại cùng một lễ truy điệu. Điều phải ở lại là lời hứa của những người đang sống: không quên quá khứ và xây dựng một đất nước xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

Hà Nội đang học cách đi nhanh bằng một cách nghĩ khác

(NB&CL) Có một Hà Nội rất dễ nhận ra qua những câu chuyện hàng ngày, như tắc đường, mưa xuống là lo ngập, những dự án kéo dài, trường học quá tải... Nhưng nếu chỉ nhìn Thủ đô từ những điều ấy, sẽ khó thấy một chuyển động đang diễn ra khá rõ trong thời gian gần đây: Hà Nội đang thay đổi cách nghĩ về con đường phát triển của chính mình.

Đằng sau sự bùng nổ của các hội nhóm trên mạng xã hội: Ranh giới pháp lý cần được phân định!

Đằng sau sự bùng nổ của các hội nhóm trên mạng xã hội: Ranh giới pháp lý cần được phân định!

(NB&CL) Sự xuất hiện của những hội nhóm mang tên như “Hội những người từng đi tù”, “Hội những người vỡ nợ muốn làm liều” hay gần đây là “Con ghét bố mẹ” đang thu hút sự quan tâm lớn trên mạng xã hội. Đặc biệt, hội nhóm “Con ghét bố mẹ” đã thu hút sự quan tâm khi có hàng trăm nghìn thành viên. Nhiều bài viết chia sẻ những mâu thuẫn, tổn thương trong quan hệ giữa con cái và cha mẹ.

Quy định 220-QĐ/TW: Khi người dám làm được trao cơ hội để cống hiến

Quy định 220-QĐ/TW: Khi người dám làm được trao cơ hội để cống hiến

(NB&CL) Khi nhiều vấn đề mới không thể giải quyết bằng những cách làm cũ, người cán bộ không chỉ cần năng lực và ý tưởng, mà còn cần một môi trường đủ tin cậy để dám quyết định, dám chịu trách nhiệm và được đánh giá công bằng. Quy định 220-QĐ/TW vì thế không chỉ đặt ra cơ chế bảo vệ người dám làm, mà còn gợi mở một yêu cầu lớn hơn, phải biết phát hiện, giao việc, trao quyền và sử dụng đúng những người có năng lực để họ thực sự tạo ra giá trị.

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

17 Chủ tịch xã ở Quảng Ngãi và câu chuyện 'có mặt' với trách nhiệm

(CLO) Một cuộc họp có thể chỉ kéo dài vài giờ. Nhưng cách một cán bộ tham dự, lắng nghe và xử lý công việc sau đó lại có thể nói nhiều điều về trách nhiệm công vụ. Câu chuyện 17 Chủ tịch UBND xã ở Quảng Ngãi bị phê bình vì không nghiêm túc trong việc tham dự một hội nghị vì thế đáng để nhìn rộng hơn: Có mặt trong một cuộc họp liệu đã đồng nghĩa với có mặt trong công việc?

Làn sóng phim ngắn AI lan tràn trên mạng xã hội - Quản thế nào?

Làn sóng phim ngắn AI lan tràn trên mạng xã hội - Quản thế nào?

(NB&CL) Nội dung giật gân, những tập phim nối tiếp và lời mời trả phí có thể cuốn người xem vào hàng giờ giải trí, tiêu tiền ngoài dự tính. Rủi ro càng đáng quan tâm khi trẻ em tiếp cận nội dung không phù hợp độ tuổi. Phim ngắn AI đang đặt Việt Nam trước bài toán quản lý cả nội dung, nền tảng phân phối và dòng tiền. Sự phát triển của phim ngắn AI đòi hỏi cách quản lý phù hợp với tốc độ sản xuất và thói quen xem phim trên điện thoại. 

Việc triển khai cấp phát miễn phí SGK cho học sinh phổ thông toàn thành phố không chỉ khẳng định triết lý “lấy con người làm trung tâm” mà còn là bước đột phá lớn để bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Ảnh Sở GD&ĐT.

Bài 3: Lấy con người làm trung tâm - “Trái tim” của sự phát triển bền vững

(CLO) Không nằm ở những con số tăng trưởng mang tính định lượng khô khan hay các siêu dự án tỷ USD, thước đo nhân văn và sắc nét nhất cho sự bứt phá của Thành phố Quảng Ninh chính là việc định hình lại tiêu chuẩn sống, biến mỗi người dân thành trung tâm thụ hưởng mọi thành quả của sự phát triển.

Khi AI làm phim, ai chịu trách nhiệm cho một nền văn hóa nội dung bằng máy?

Khi AI làm phim, ai chịu trách nhiệm cho một nền văn hóa nội dung bằng máy?

(CLO) Có những buổi tối, tôi nghe tiếng phim phát ra từ điện thoại của vợ mà phát bực. Ăn cơm xong, cô ấy lại nằm xuống xem những bộ phim ngắn với những nhân vật đẹp đến mức không thật, những câu chuyện quanh đi quẩn lại chuyện phản bội, bị coi thường, lật ngược thân phận rồi trả thù. Hết một đoạn lại “Tập tiếp theo”, và cứ thế câu chuyện kéo dài đến khuya.

Chỉ thị 07-CT/TW: Học Bác để làm tốt hơn việc của hôm nay

Chỉ thị 07-CT/TW: Học Bác để làm tốt hơn việc của hôm nay

(NB&CL) Chỉ thị 07-CT/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 13/7/2026, thay thế Chỉ thị 05-CT/TW và Kết luận 01-KL/TW, đặt việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong bối cảnh phát triển mới. Khi thực tiễn đặt ra những yêu cầu mới, cách học cũng không thể chỉ dừng ở nhận thức hay những việc làm theo khuôn mẫu. Chỉ thị 07-CT/TW chuyển từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành” tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, đưa việc học trở về với một câu hỏi rất cụ thể: trước công việc của hôm nay, chúng ta sẽ nghĩ và làm như thế nào?

Tháo điểm “nghẽn”, mở rộng không gian, kiến tạo quốc gia biển mạnh!

Tháo điểm “nghẽn”, mở rộng không gian, kiến tạo quốc gia biển mạnh!

(NB&CL) Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đặt ra yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ khai thác biển sang quản trị biển hiện đại, từ phát triển kinh tế biển theo từng ngành, từng lĩnh vực sang quản trị thống nhất, tổng hợp không gian biển quốc gia. 

Quy định 212: Tạo kỷ cương để giải phóng năng lực hành động

Quy định 212: Tạo kỷ cương để giải phóng năng lực hành động

(NB&CL) Một nền kỷ luật nghiêm minh không phải để bộ máy co lại trong tâm thế sợ sai. Khi ranh giới giữa đổi mới và vi phạm được xác lập rõ, người có trách nhiệm mới có cơ sở để quyết đoán, dám nhận việc khó và đi đến cùng với quyết định của mình. Quy định 212-QĐ/TW về kỷ luật tổ chức đảng và đảng viên vi phạm, đặt trong mạch Nghị quyết 24-NQ/TW và yêu cầu mới về quản trị thực thi, vì thế gợi mở một cách nhìn rộng hơn về kỷ luật: tạo kỷ cương để giải phóng năng lực hành động.

Tháo điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa

Tháo điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa

(NB&CL) Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được kỳ vọng sẽ tạo dựng hành lang pháp lý đồng bộ, toàn diện, tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa; qua đó tạo động lực đưa các giá trị, sản phẩm văn hóa Việt Nam vươn mạnh ra thế giới trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết 24-NQ/TW: Gỡ sức ì để cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm

Nghị quyết 24-NQ/TW: Gỡ sức ì để cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm

(NB&CL) Có những việc không khó đến mức không thể làm, nhưng vẫn chậm. Có những điểm nghẽn đã nhìn thấy, nhưng tháo gỡ rất lâu. Việc thuộc thẩm quyền vẫn chờ xin ý kiến, việc đáng lẽ phải quyết lại tiếp tục chuyển lên cấp trên. Trong khi đó, người dân chờ, doanh nghiệp chờ, dự án chờ và nguồn lực cũng chờ. Đằng sau sự chậm trễ ấy đôi khi là tâm lý sợ sai, ngại trách nhiệm, chọn cách an toàn nhất là chưa quyết. Nhưng không hành động cũng có thể làm lỡ cơ hội, kéo dài điểm nghẽn và gây lãng phí nguồn lực. Từ thực tế đó, Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra một yêu cầu rõ ràng: cán bộ phải tiên phong, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, và không thể đứng ngoài trách nhiệm với những việc thuộc thẩm quyền của mình.

Đích đến của đổi mới quản trị là một cuộc sống tốt hơn cho người dân

Đích đến của đổi mới quản trị là một cuộc sống tốt hơn cho người dân

(NB&CL) Một nền quản trị quốc gia có thể được nói đến bằng rất nhiều khái niệm: thể chế, bộ máy, phân cấp, dữ liệu, chuyển đổi số, trách nhiệm giải trình, hiệu lực thực thi… Nhưng nếu phải tìm một câu trả lời giản dị nhất cho câu hỏi đổi mới quản trị để làm gì, có lẽ câu trả lời vẫn nằm ở đời sống của mỗi người dân: họ có được sống tốt hơn, làm việc thuận lợi hơn, được bảo vệ tốt hơn và có thêm niềm tin vào tương lai hay không.

Cỡ chữ bài viết: