Canh tân giáo dục - Chấn hưng đất nước

(NB&CL) “Chừng nào người dân còn quan tâm đến giáo dục, chừng đó đất nước còn hồng phúc, ngành giáo dục còn may mắn”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh như vậy tại Hội nghị toàn quốc ngành giáo dục sáng 31/10. Thực tế, người Việt chưa bao giờ thôi đau đáu về canh tân giáo dục, chấn hưng đất nước.

1. Ý thức về sự học đã được người Việt ca dao hóa và truyền khẩu cho đến ngày nay, điển hình như “Trai thì đọc sách, ngâm thơ/Dùi mài kinh sử để chờ kịp khoa/Mai sau nối được nghiệp nhà/Trước là đẹp mặt, sau là ấm thân”.

Nhưng theo ông Nguyễn Quang Thạch (người Việt đầu tiên đoạt giải Vua Sejong về xóa mù chữ của UNESCO), sự học của người Việt xưa ở mức cao nhất là kiếm được chức quan để ấm thân. Sự học chỉ dừng lại ở mức học thuộc lời người xưa, thuộc lời những ông thầy được phong thánh rồi áp dụng vào các quy tắc lễ, nghĩa, cai trị. Trong xã hội phong kiến, người dân nghèo và nhiều người mù chữ, thì không thể có khát vọng lớn lao ngoài kiếm cho đủ ăn đủ mặc.

Bởi thế, ai có khát vọng làm quan cho ấm thân, cho vinh thân phì gia thì hướng tới sự học. Chính vì việc học bị giới hạn ở hai mức thầy và quan (tiến vi quan, thoái vi sư) nên số ông nghè, ông cử lên được đỉnh cao nhất là dừng ở đó hành nghề kiếm ăn. Còn các ông tú thì làm ông thầy gõ đầu trẻ ở làng mà độ nhật…”, ông Thạch viết trên Người Đô Thị.

Lề thói ấy đã ảnh hưởng tới tận hôm nay, khi đích đến của giáo dục là học cách tự học, học làm người bị lép vế so với thái độ học thực dụng, đã khiến đất nước dù lắm tiến sĩ, giáo sư, nhưng thưa vắng dần một đội ngũ với tri thức và nhân cách đáng kính, có năng lực dẫn dắt xã hội.

Thêm nữa, thói quen học “tầm chương trích cú” kéo dài đã biến người học thành những “con vẹt”, còn thầy cô vẫn nặng về thuyết giảng, truyền dạy kiến thức thụ động, làm sao có thể dạy trẻ trở nên tự do, tự chủ, hợp tác, sáng tạo nếu bản thân họ phải tuân thủ sách, giáo trình, không được huấn luyện tốt và trao quyền tự chủ, tự quyết định cách tổ chức hoạt động đào tạo?

2. Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc ngành giáo dục mới đây, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã nhấn mạnh: Dứt khoát tư tưởng đổi mới phải từ trong ngành giáo dục, ra đến giáo viên rồi ra xã hội và từ trên xuống dưới. Giáo dục phát triển, đất nước mới có tương lai.

Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, một trong những kết quả nổi bật của đổi mới giáo dục là thực hiện tự chủ đại học. Ảnh. VGP

Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, một trong những kết quả nổi bật của đổi mới giáo dục là thực hiện tự chủ đại học. Ảnh. VGP

Ông Vũ Đức Đam đánh giá, năm học 2019-2020, ngành giáo dục đã vượt qua rất nhiều khó khăn, thách thức và đạt được những kết quả rõ nét. Đơn cử, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, ngành đã hoàn thành lộ trình 6 năm đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT. Với hình thức học trực tuyến, đã thay đổi rất mạnh mẽ phương pháp dạy và học, không còn một chiều mà có nghiên cứu, tương tác, cách suy nghĩ độc lập.

Theo Phó Thủ tướng, một trong những kết quả nổi bật của đổi mới giáo dục là thực hiện tự chủ đại học. Dù rằng con đường này còn tiếp tục nhưng kết quả ban đầu rất tốt, chứng minh được tính đúng đắn và đã được luật hóa trong Luật Giáo dục đại học sửa đổi. Cùng với đó là sự phát triển đa dạng của các mô hình xã hội học tập, học ngoài nhà trường, các phong trào học tập của hội khuyến học và cả xã hội. Chỉ số đổi mới sáng tạo, giáo dục phổ thông của Việt Nam được xếp trong nhóm 50 nước đứng đầu thế giới. Giáo dục đại học từ chỗ đứng ngoài 100 nước được xếp hạng thì nay đang ở vị trí 70. Qua đó, góp phần tạo nên sức hút đầu tư của đất nước.

Về những bất cập trong những vấn đề như trường lớp, biên chế, chế độ lương cho giáo viên, một số vụ tiêu cực, sự cố thi cử…, Phó Thủ tướng cho rằng phải nhìn nhận rất bình tĩnh, không vì một số khiếm khuyết mà chúng ta mất đi lòng tin vào sự nghiệp đổi mới giáo dục.

Những phát biểu của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho thấy Chính phủ và cả xã hội luôn quan tâm, kỳ vọng lớn vào ngành giáo dục. Giáo dục có đổi mới và phát triển được thì đất nước mới có tương lai!

3. Hai mặt sáng – tối của giáo dục Việt Nam bất ngờ được phơi bày khá rõ và đầy đủ trong đợt bão lũ liên tiếp tại miền Trung những ngày qua. Một mặt, người Việt đã được dạy và luôn thể hiện được tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong nghịch cảnh. Mặt kia, là sự “hồn nhiên” với căn nguyên của tai họa, “vô tư” với các giải pháp phòng, chống do lỗ hổng kiến thức về xã hội, khoa học, kỹ năng sinh tồn,...

Và lúc này, giáo dục lại được nhắc tới, được đưa thành trọng tâm của các kế hoạch bảo vệ sự sống.

Theo đó, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV sáng 3/11, ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu (An Giang) đã phân tích: “Bảo vệ môi trường phải thay đổi từ tư duy, tư duy bắt đầu từ giáo dục. Với cách giáo dục như hiện nay, việc hình thành tư duy mạch lạc, năng động, hướng thiện là vô cùng khó khăn. Chúng ta hình dung một cháu bé vào lớp 1 với cuốn sách giáo khoa chưa học đã phải thay đổi, sửa chữa đính chính; một nền giáo dục loay hoay tìm triết lý sẽ tạo ra những sản phẩm định hướng không rõ ràng, chỉ biết cóp nhặt, a dua và không nói thật…”.

Thay đổi giáo dục để thay đổi tư duy, như với tình trạng lũ lụt, sạt lở hiện nay, theo ông Hiếu, nó đơn giản từ việc thay đổi quan niệm gỗ tự nhiên tốt, quý hơn gỗ công nghiệp, sự tự huyễn hoặc của người dân rằng nội thất gỗ quý của họ nhập từ Lào, Myanmar, không phải phá rừng đặc dụng Việt Nam. “Philipines là quốc gia chịu nhiều bão nhất Đông Nam Á. Họ giữ rừng già, giữ ngọn núi cao còn hơn con ngươi của mắt mình. Cơn bão số 10 đập vào rừng già, dãy núi của Philipines đã bị giảm cấp là một thí dụ rất rõ ràng”, ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu nói.

Đất nước ta rừng vàng biển bạc. Dân ta được dạy như thế, và luôn biết ơn lớp lớp cha anh đã dùng cả máu xương tạo lập, gìn giữ và để lại, nhưng lại thiếu kiến thức, ý thức để bảo vệ những báu vật ấy, là gián tiếp bảo vệ sự sống.

Canh tân giáo dục, đổi mới giáo dục, tự chủ giáo dục là con đường duy nhất để xây dựng con người Việt Nam mới giàu lòng yêu thương, trắc ẩn, có năng lực và khát vọng để đổi thay bản thân, góp sức đưa đất nước vượt qua khó khăn, đi tới cường thịnh.

Kiên Giang

Xem thêm

 Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

Hà Nội thu phí vào nội đô từ năm 2028: Cần lộ trình dài hơi và các giải pháp hỗ trợ đi kèm

(NB&CL) Hà Nội một lần nữa đưa kế hoạch thu phí phương tiện giao thông vào nội đô với lộ trình bắt đầu từ Vành đai 1 vào năm 2028 với kỳ vọng “công cụ kinh tế” sẽ giúp điều tiết giao thông và thúc đẩy người dân chuyển sang phương tiện công cộng. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc nghiên cứu thu phí phương tiện vào nội đô cần được đánh giá toàn diện cả ở góc độ giao thông, kinh tế lẫn tác động xã hội.

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

Một năm triển khai chính quyền 3 cấp: Từ “sắp xếp xong” đến “vận hành tốt”

(NB&CL) Một năm trước, mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương chính thức đi vào vận hành sau cuộc sắp xếp quy mô lớn nhất trong nhiều thập niên. Hàng loạt đơn vị hành chính được tổ chức lại, nhiều cơ quan được hợp nhất, hàng nghìn đầu mối được tinh gọn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên phạm vi cả nước.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

Bảo vệ thế hệ trẻ trước những cạm bẫy trên không gian mạng

(CLO) Chưa bao giờ internet và mạng xã hội có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống con người như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể học tập, giải trí, kết nối bạn bè và tiếp cận kho tri thức toàn cầu. Không gian mạng đã mở ra nhiều cơ hội phát triển trong thời đại số.

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

Xăng E10 và định hướng tăng trưởng xanh của nền kinh tế!

(NB&CL) Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ chính thức được phân phối trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Công Thương. Việc các doanh nghiệp xăng dầu đồng loạt chuyển sang kinh doanh xăng sinh học E10 cho thấy, quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở Việt Nam đang từng bước thích ứng với xu hướng phát triển bền vững, giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Nếu phát triển tốt nhiên liệu sinh học, Việt Nam không chỉ có thêm một giải pháp giảm phát thải mà còn mở ra dư địa cho nông nghiệp nguyên liệu, công nghiệp chế biến và xu hướng kinh tế tuần hoàn.

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

Xăng E10: 14 năm chuẩn bị và bài toán đồng thuận xã hội

(NB&CL) Xăng E10 sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 theo đúng lộ trình được Chính phủ hoạch định từ hơn một thập niên trước. Nhưng điều khiến dư luận tranh luận những ngày qua không chỉ là một loại nhiên liệu mới, mà là cách một chủ trương đúng được đưa vào đời sống. Bởi kinh nghiệm cho thấy, một chính sách có thể được chuẩn bị rất kỹ trên giấy tờ, nhưng chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, tin và sẵn sàng đồng hành cùng nó.

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

Xây dựng xã, phường XHCN: Đưa những giá trị tốt đẹp vào đời sống hằng ngày

(CLO) Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa đang được đặt ra như một bước phát triển mới trong tư duy quản trị ở cơ sở. Theo PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, đây là thời điểm “chín muồi” để đưa những giá trị của chủ nghĩa xã hội đi vào đời sống bằng những thay đổi cụ thể mà người dân có thể nhìn thấy, cảm nhận được mỗi ngày.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường bảo vệ tác quyền trên môi trường số

(NB&CL) Hàng loạt vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan bị khởi tố hình sự đánh dấu bước chuyển mạnh trong câu chuyện bản quyền tại Việt Nam. Động thái của Bộ Công an được xem là cú đánh trực diện vào tư duy “xài chùa” vốn tồn tại dai dẳng trong môi trường giải trí và nội dung số.

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến khát vọng hùng cường của dân tộc

(CLO) Tháng Năm lại về. Những con đường bắt đầu nhiều hơn sắc đỏ của cờ hoa. Những bài hát về Bác lại vang lên từ các ô cửa nhỏ, từ loa phát thanh trong mỗi khu dân phố, từ những chương trình truyền hình buổi tối. Có điều, năm nay, cảm xúc về ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh dường như đến theo một cách khác.

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước

(CLO) Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”. Đó không chỉ là lời hiệu triệu cách mạng, mà còn là kết tinh sâu sắc tư tưởng chính trị, triết lý nhân văn và tầm nhìn chiến lược của Người về sức mạnh của dân tộc Việt Nam.

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

Không có ngoại lệ cho người nổi tiếng

(CLO) Thông tin ca sĩ Miu Lê bị Công an Thành phố Hải Phòng khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” thêm một lần nữa đặt ra những suy ngẫm về trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng. Dù vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và chờ kết luận chính thức từ cơ quan chức năng, song việc một nghệ sĩ nổi tiếng vướng vòng lao lý cũng đủ gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn, về ý thức thượng tôn pháp luật của một bộ phận nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, giải trí hiện nay.

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

Nỗi bất an phía sau những lọ thuốc nhỏ mắt bị thu hồi

(CLO) Dung dịch nhỏ mắt, hay thứ người ta vẫn quen gọi đơn giản là “thuốc nhỏ mắt” vốn từ lâu được mặc nhiên xem là sản phẩm có thể đưa thẳng vào đôi mắt, nơi nhạy cảm và mong manh nhất của cơ thể. Nhưng khi một lô thuốc bị thu hồi vì không đạt chỉ tiêu độ trong, câu chuyện không còn chỉ là lỗi kỹ thuật của nhà sản xuất, mà là lời cảnh báo rằng, không phải thứ gì mang tên thuốc nhỏ mắt cũng có thể yên tâm nhỏ vào mắt.

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

“Nghe dân”, gần dân và bước chuyển mình của Mặt trận

(NB&CL) Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) có lẽ là một trong những kỳ Đại hội đặc biệt nhất nhiều năm trở lại đây. Không chỉ vì diễn ra vào thời điểm đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình quản trị và yêu cầu tăng trưởng, mà còn bởi chính Đại hội này cho thấy một sự thay đổi khá rõ trong cách Mặt trận nhìn về vai trò của mình.

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

Điều đáng tiếc nhất khi một bộ phận người nổi tiếng sống buông thả

(CLO) “Lại thêm một nghệ sĩ dính ma túy”. Có lẽ đó là câu xuất hiện nhiều nhất trên mạng xã hội sau thông tin ca sĩ Miu Lê (tên thật là Lê Ánh Nhật) bị bắt để điều tra hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Điều lạ là vụ việc ồn ào thật, tranh cãi cũng dữ dội thật, nhưng cảm giác sốc thì dường như không còn bao nhiêu.

Định hướng cho thế hệ trẻ

Định hướng cho thế hệ trẻ

(CLO) Mỗi mùa hoa phượng nở cùng với cái nóng oi ả đầu hè cũng là lúc nhiều gia đình bước vào những tháng ngày thấp thỏm, lo âu vì các kỳ thi lớp 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kỳ tuyển sinh đại học. Cái nóng ngoài trời dường như càng thêm ngột ngạt bởi không khí thi cử. Từ trong các lớp học đến những bữa cơm gia đình, câu chuyện điểm số, trường lớp, đỗ hay trượt luôn hiện diện như một áp lực vô hình bao trùm lên cả học sinh lẫn cha mẹ.

Sân bay Dubai. Ảnh: DXB

Khi yêu cầu “gần dân, sát dân” trở thành thước đo đổi mới

(NB&CL) Từ ngày 11 đến 13/5/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI sẽ chính thức diễn ra với sự tham dự của hơn 1.300 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, kiều bào và các tổ chức thành viên trong và ngoài nước.

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

Nỗi đau mang tên bạo hành trẻ em

(CLO) Có những đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là cuộc đời đã sớm học cách sợ hãi người lớn. Có những đứa trẻ chưa thuộc hết bảng chữ cái nhưng đã quen với tiếng quát tháo, tiếng đồ vật ném xuống nền nhà, tiếng chân người lớn đi về phía mình trong tâm trạng bất an. Và có những đứa trẻ, như cháu bé 4 tuổi ở phường Phú Diễn vừa qua, đã rời khỏi thế giới này ngay trong chính gia đình – nơi lẽ ra phải là chỗ bình yên nhất.

Siết trách nhiệm pháp lý để ngăn chặn hiệu quả hơn

Siết trách nhiệm pháp lý để ngăn chặn hiệu quả hơn

(NB&CL) Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số, bảo vệ sở hữu trí tuệ phải đối mặt với những thách thức mới như định nghĩa và bảo vệ quyền dữ liệu, tình trạng pháp lý của các tác phẩm do AI tạo ra, vi phạm xuyên biên giới, trách nhiệm của các nền tảng internet và bảo vệ bí mật thương mại. Việc Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cho thấy Việt Nam đang quyết tâm hướng đến mục tiêu thúc đẩy và phát triển hệ thống bảo vệ sở hữu trí tuệ, tạo điều kiện cho sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế số.

Cỡ chữ bài viết: