Chà đèn đón Tết...

(NB&CL) Giáp Tết, mẹ bảo: thằng Năm với thằng Út làm gì thì làm cũng phải nhớ chà đèn, đừng quên… Quên sao được, cuối năm, việc nhà cửa bộn bề cách mấy cũng không thể thiếu khâu chà đèn. Chưa chà đèn là chưa thấy Tết!

Đèn đây là nói bộ đèn/lư đúc bằng đồng thau ngày thường vẫn chễm chệ ngự gian thờ. Qua mười hai tháng hứng bụi bặm và ẩm ướt, lớp đồng ngoài bị “teng” (ô xýt hóa - phương ngữ Phú Yên) khiến mặt đồng xỉn lại, tối đi. Muốn đồng thau phục hồi nước sáng bóng phải mang đi chà.

153740_mam-ngu-qua-ngay-tet-mien-bac-bb-baaadxocc0

Ngày tôi còn nhỏ, “chủ soái” lãnh nhiệm vụ chà đèn là anh Năm. Sau này anh Năm cưới vợ ra riêng thì đến lượt tôi. Chà đèn khá nhọc: phải có đàn ông mạnh tay chà đèn mới sáng nên chị Ba chị Tư thường được “miễn trừ”. Mẹ thì đương nhiên; chỉ lo khâu nhắc nhở mà thôi. Qua hăm ba tháng chạp, lựa ngày có nắng đẹp anh Năm sẽ dựng đầu tôi dậy sớm, kêu đi cắt lá thơm (dứa) về rọc gai, giã dập, chuẩn bị chà đèn. Yên tâm; sai vụ gì tôi co đầu rụt cổ; riêng “cắt lá thơm” thì không. Còn hỏi; thấy chà đèn là xem như thấy Tết, sướng gần bằng… lên tiên, co rụt nỗi gì! Giã dập mớ lá thơm, xúc kèm mẻ tro, đổ đầy 2 thau nước lớn cộng thêm vài túm giẻ lau là xong khâu chuẩn bị. Anh Năm khệ nệ bê mớ đèn lư phủ bụi bày cả ra thềm.

Tháo rời các khớp nối; cầm túm lá thơm quệt vào tro bếp bắt đầu chà từng món một. Nước lá thơm chua lãnh nhiệm vụ làm bong ô xýt; tro bếp giúp tạo độ nhám “đẩy bay” lớp ô xýt khỏi bề mặt đồng. Chà mạnh tay cho đến khi nào màu xỉn đen trôi hết, lộ ra mặt đồng sáng bóng, lung linh mới thôi. Cho vào nước rửa sạch, lau, xong đem phơi nắng lập tức cho khô, tránh tình trạng đồng nhanh chóng tái diễn trạng thái “teng” do ẩm ướt! Anh Năm chủ lực lãnh chà những món to nặng, khó sáng như mâm đèn hoặc cái lư đồng có nắp đậy đính con lân ngồi chồm chỗm bên trên. Phần tôi các trụ hoặc đế đèn nhỏ gọn. Tôi tính lanh chanh, chà món này chưa kịp sáng đã bỏ ngang, vớ sang món khác. Anh Năm hét: mầy chà món nào cho nên thân món đó; không thôi xê chỗ khác để tao làm! Anh hét có chừng vậy chứ tôi đời nào chịu xê. Còn hỏi: chà đèn tuy nhọc nhưng vui. Vui nhất là khi nhìn từng mảng “áo đồng” xỉn đen tuần tự bị lột bay dưới đôi tay chà mạnh mẽ của anh Năm phơi màu đồng mới lung linh - chợt cảm giác mùa Xuân đang về đâu đó, rất gần…

Sau này người ta có bán thuốc chà đèn thỏi màu xanh, đem đập nhỏ trộn cùng dầu hỏa, tiện lợi và mau sáng hơn dùng tro bếp với lá thơm. Chà xong chỉ cần dùng giẻ lau thật sạch thuốc bám rồi đem phơi, không phải rửa nước. Tôi thành người thế chỗ anh Năm, lo “tổng quản” vụ chà đèn mỗi khi Tết đến. Mẹ tôi vốn nặng truyền thống: Tết nhất ăn uống có sơ sài chút không sao; nhưng nhà cửa phải tinh tươm, đặc biệt bộ đèn thờ không thể không chà! Còn nhớ có năm tôi bận quá, nói với mẹ: hay Tết này mình “cho qua” vụ chà đèn một năm nha mẹ? Mẹ lặng thinh không phản đối nhưng trông buồn. Biết ý, những năm sau này dù bận cách mấy tôi cũng ráng thu xếp, chừa ra một ngày tháng Chạp để chà đèn…

Giờ thì mẹ đã đi xa. Cũng không ai ngồi hì hục chà đèn kiểu “thủ công” mỗi khi Tết đến. Tháng Chạp, những thợ chà đèn đã lặn lội khắp hang cùng ngõ hẻm gần xa “tiếp thị” dịch vụ chà đèn bằng máy. Thời gian mang đến và cũng lấy đi nhiều thứ, trong đó có niềm vui tuổi nhỏ mỗi độ tháng Chạp về nghe anh kêu đi cắt lá thơm chuẩn bị chà đèn…

Y Nguyên

Xem thêm

Vì sao người dùng dễ bị cuốn vào những video ngắn liên tục?

Vì sao người dùng dễ bị cuốn vào những video ngắn liên tục?

(CLO) Sức hút của video ngắn không chỉ đến từ nội dung mà còn từ cách các nền tảng được thiết kế để giữ chân người dùng. Nếu thiếu khả năng tự chủ, người dùng, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, có thể đối mặt với những hệ lụy về khả năng tập trung, thói quen tiếp nhận thông tin và đời sống tinh thần.

Hà Nội kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ âm nhạc

Hà Nội kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ âm nhạc

(CLO) Từ những giai điệu quen thuộc về Hà Nội đến các tác phẩm jazz kinh điển của thế giới, chương trình “Âm nhạc cuối tuần” chiều 16/8 tại Nhà Bát giác, Vườn hoa Lý Thái Tổ đã mang đến một không gian nghệ thuật giàu bản sắc, góp phần đưa âm nhạc đến gần hơn với đời sống công chúng.

Hà Nội mở rộng không gian nghệ thuật phục vụ nhân dân dịp 19/8 và 2/9

Hà Nội mở rộng không gian nghệ thuật phục vụ nhân dân dịp 19/8 và 2/9

(CLO) Hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026), Hà Nội triển khai chuỗi chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân tại các không gian công cộng, địa bàn ngoại thành, vùng xa và khu vực có đông đồng bào dân tộc.

 Hòa nhạc ‘Những miền âm thanh’ diễn ra tại TP Hải Phòng

Hòa nhạc ‘Những miền âm thanh’ diễn ra tại TP Hải Phòng

(CLO) Tối 29/8 tới, tại TP Hải Phòng, Hội Nhạc cổ điển Việt Nam tổ chức hòa nhạc “Những miền âm thanh - Realms of Sound”, quy tụ 5 nghệ sĩ Việt Nam được đào tạo chuyên nghiệp và có nhiều thành tích tại các sân khấu trong nước, quốc tế.

Chúng tôi mong muốn người nông dân Đắk Lắk không chỉ bán một trái sầu riêng, mà bán chất lượng, an toàn, câu chuyện của vùng đất và uy tín của thương hiệu Đắk Lắk, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy chia sẻ

Đắk Lắk đưa sầu riêng từ vùng trồng đến không gian lễ hội

(CLO) Từ một ngành hàng nông sản chủ lực, sầu riêng Đắk Lắk đang được định hướng phát triển theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với thương mại, du lịch, công nghệ và xây dựng thương hiệu. Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 được kỳ vọng trở thành không gian kết nối các mắt xích này, thay vì chỉ dừng ở hoạt động quảng bá sản phẩm.

Tuổi trẻ VTV chung tay vì biển, đảo quê hương tại Sầm Sơn

Tuổi trẻ VTV chung tay vì biển, đảo quê hương tại Sầm Sơn

(CLO) Sáng 16/8, tại phường Sầm Sơn (Thanh Hóa), gần 300 đại biểu, đoàn viên, thanh niên và người dân địa phương tham gia chương trình “Hành trình tuổi trẻ với biển, đảo quê hương”, với nhiều hoạt động thiết thực bảo vệ môi trường và đồng hành cùng ngư dân.

Siết quản lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan

Siết quản lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan

(CLO) Việc triển khai, thi hành Nghị định số 134/2026/NĐ-CP nhằm bảo đảm các quy định mới được thực hiện thống nhất, đồng bộ, hiệu quả, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, sáng tạo, khai thác, sử dụng và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa: Đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa: Đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

(CLO) Việc xây dựng Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa là bước đi cần thiết và kịp thời, nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về phát triển công nghiệp văn hóa. Đây cũng là dự thảo luật có ý nghĩa quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa, tạo hành lang pháp lý thúc đẩy lĩnh vực này phát triển trong giai đoạn mới.

Đề xuất tổ hợp xiếc thực cảnh mang thương hiệu Việt

Đề xuất tổ hợp xiếc thực cảnh mang thương hiệu Việt

(CLO) Để trở thành một sản phẩm của công nghiệp văn hóa, xiếc Việt không thể chỉ dừng ở những chương trình biểu diễn đơn lẻ. Điều cần thiết là cơ chế đặt hàng đủ tầm, nguồn lực đầu tư dài hạn và sự tham gia của doanh nghiệp để hình thành những tác phẩm có thương hiệu, thị trường và vòng đời lâu dài.

Cỡ chữ bài viết: