1. Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết
Mâm ngũ quả ngày Tết được xem là có nguồn gốc từ đạo Phật khi được nhắc nhiều trong Vu Lan bồn (Ullambana Sutra) với hình ảnh "trái cây 5 màu". Theo quan niệm nhà Phật, 5 màu quả là tượng trưng cho ngũ thiện căn bao gồm: Huệ căn (sáng suốt), niệm căn (ghi nhớ), định căn (tâm không loạn), tấn căn (ý chí kiên trì) và tín căn (lòng tin).
Theo quan niệm của nhân gian thì “ngũ quả” chỉ sự tập trung đầy đủ các loại trái cây trong đất trời. Bởi con số 5 – “ngũ hành” là một con số rất tốt trong quan niệm phong thủy, thể hiện sự phát triển bền vững, mạnh mẽ. Vì vậy mâm ngũ quả ngày Tết nhằm thể hiện mong muốn âm dương hòa hợp, sinh sôi nảy nở, phát triển. Cho nên ông cha ta đã chọn 5 loại trái cây để cúng vào đêm giao thừa với ngụ ý rằng: những sản vật này được đúc kết từ biết bao công sức, mồ hôi và nước mắt của người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vạn vật sinh tồn.
2. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết theo phong tục 3 miền
Ở mỗi vùng miền khác nhau, thậm chí là mỗi gia đình khác nhau sẽ có những suy nghĩ và quan niệm khác nhau để bày trí mâm ngũ quả cho phù hợp. Thông qua tên gọi của năm loại trái cây, mỗi gia đình đều gửi gắm vào đó những mong muốn khác nhau cho năm mới.
Mâm ngũ quả của người miền Bắc: Ở miền Bắc, mâm ngũ quả được bày biện theo thuyết Ngũ hành trong văn hóa phương Đông. Vì vậy, các loại quả thờ ngày Tết ở miền Bắc thường được phối theo 5 màu: Màu trắng (Kim), màu xanh (Mộc), màu đen (thủy), màu đỏ (hỏa), màu vàng (thổ). Thông thường, mâm ngũ quả ngày Tết của người miền Bắc thường có 5 loại quả: chuối, bưởi, đào, hồng và quýt, tượng trưng cho Phú, Quý, Thọ, Khang, Ninh.
Mâm ngũ quả của người miền Trung: Mâm ngũ quả của người miền Trung vô cùng đơn giản, vì trái cây của miền Trung không được phong phú và đa dạng như 2 miền Bắc, Nam. Cho nên, người miền Trung lựa chọn trái cây theo tiêu chí mùa nào thức nấy. Một số loại quả thường có trong mâm ngũ quả của người dân miền Trung như: Thanh long, xoài, dưa hấu, đu đủ, mãng cầu, dứa...
Mâm ngũ quả Tết Nguyên Đán ở miền Nam: Với mong muốn "cầu sung vừa đủ xài" cho một năm mới đầy đủ, sung túc, người dân miền Nam thường lựa chọn những loại quả bao gồm mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Ngoài ra, còn có thêm một số loại trái cây như trái thơm và đặc biệt, trong mâm ngũ quả ngày Tết của người Nam Bộ sẽ không thể nào thiếu được một cặp dưa hấu.
3. Lưu ý khi bày mâm ngũ quả ngày Tết
- Mâm ngũ quả truyền thống với 5 loại quả, số quả lẻ thể hiện sự sinh sôi, nảy nở, phát triển. Tuy nhiên, mâm ngũ quả ngày Tết cũng không quá quan trọng chuyện số quả lẻ hay chẵn, song các gia đình cần lưu ý chỉ bày quả chứ không nên đặt thêm hoa hoặc thực phẩm gì lên đó.
- Không nên mua và bày mâm ngũ quả quá sớm trước Tết.
- Nên lựa những quả già nhưng chưa chín quá, ví dụ như chuối phải là chuối xanh, các loại quả xoài, đu đủ, hồng…nên mua quả ương ương về bày để không bị thối.
- Dù nhiều loại quả nhưng vẫn nên bày trí quả Phật thủ.
- Không nên rửa quả trước khi đặt lên ban thờ vì sẽ làm quả sớm bị thối hoặc héo ở những chỗ còn đọng nước. Nếu bị như vậy, bạn có thể dùng khăn giấy ẩm lau là được.
4. Tổng hợp một số mâm ngũ quả ngày Tết đẹp:
(Bài viết mang tính tham khảo giải trí)
DL (t/h)
