Cuộc khủng hoảng Ukraine: Cơ hội lấy lại sức mạnh địa chính trị của EU

(CLO) Cuộc khủng hoảng Ukraine cho thấy Liên minh châu Âu (EU) đóng một vai trò mờ nhạt như thế nào ngay trên lục địa của mình, nhưng đây cũng chính là cơ hội tốt để EU lấy lại tầm ảnh hưởng về địa chính trị trong khu vực.

EU sẽ không chỉ đứng nhìn?

Trong suốt một tuần qua, cuộc khủng hoảng Ukraine đã trở thành tâm điểm về địa chính trị và đặc biệt an ninh ở châu Âu và cả trên thế giới, với liên tiếp các cuộc đàm phán song phương quan trọng Nga-Mỹ, Nga-NATO và Nga-Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE). Và như đã biết, các bên đều không đạt được bất cứ thỏa thuận nào, khiến tình hình trở nên nóng bỏng hơn.

cuoc khung hoang ukraine co hoi lay lai suc manh dia chinh tri cua eu hinh 1

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang muốn lấy lại vai trò địa chính trị cho EU

Thậm chí giới chức Mỹ và Ba Lan còn cảnh báo nguy cơ châu Âu sẽ lần đầu tiên xảy ra chiến tranh sau 30 năm, tức sau cuộc chiến Nam Tư hồi đầu thập niên 90 thế kỷ trước. Song thật bất ngờ khi người ta thấy rất ít bóng dáng hay vai trò của Liên minh châu Âu trong sự việc rất quan trọng này. Xin đừng nhầm lẫn giữa EU với NATO hay OSCE, dù rằng giữa các tổ chức này có rất nhiều điểm chung.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa EU sẽ không can dự vào sự việc, cũng như sẽ không phó mặc tất cả cho NATO và Mỹ giải quyết cuộc khủng hoảng tại Ukraine - nơi mà Nga đang huy động tới hơn 100.000 quân, nhiều vũ khí hạng nặng và được cho rằng sẽ phát động tấn công bất cứ lúc nào.

Các chuyên gia nói rằng EU đang theo dõi sự việc này từ xa và giờ đã đến lúc họ cần phải hành động. Hôm thứ Năm và thứ Sáu vừa rồi, ngoại trưởng các nước thành viên EU đã nhóm họp tại thành phố Brest phía tây bắc nước Pháp. Và một nguồn tin ngoại giao Pháp nói với các nhà báo rằng EU "có liên quan sâu sắc đến những gì đang diễn ra về Ukraine".

Thực ra, những động thái gần đây của EU vẫn chưa thuyết phục được các nhà quan sát tin rằng EU sẽ củng cố vai trò của mình trong cuộc khủng hoảng Ukraine.

Jacques Rupnik, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Khoa học Po có trụ sở tại Paris cho biết: “Mọi thứ đang giống như thời kỳ hậu Thế chiến thứ hai khi người Mỹ và người Nga quyết định về tương lai của châu Âu, bất kể cuộc xung đột này đang diễn ra ngay trước ngưỡng cửa của lục địa già”.

Tuy nhiên, mọi thứ có thể sẽ thay đổi trong thời gian tới. Lưu ý, Pháp sẽ giữ chức chủ tịch EU trong 6 tháng tới, tức từ giờ cho đến tháng 6. Và trong một cuộc họp báo vào tháng 12 vừa rồi, Macron từng nói rằng ông muốn biến "châu Âu trở nên hùng mạnh trên thế giới, hoàn toàn có chủ quyền, tự do trong các lựa chọn và làm chủ vận mệnh của mình".

Với những tham vọng như vậy, EU cần phải thoát ra khỏi vai trò của một tổ chức "quyền lực mềm" chỉ tập trung vào kinh tế và thương mại, mà bỏ qua vai trò "quyền lực cứng" về địa chính trị.

Song, để làm được điều này, sự đồng thuận giữa các quốc gia EU là rất quan trọng. Đây không phải là mục tiêu dễ đạt được, khi mà thực tế sự chia rẽ giữa các quốc gia châu Âu vẫn là một vấn đề đáng ngại trong những năm qua.

Cho tới thời điểm này, các quốc gia EU vẫn có nhận thức khác nhau về mối đe dọa trong cuộc khủng hoảng Ukraine. Thậm chí, Ý còn từng ám chỉ rằng họ chẳng có liên quan gì đến tình hình an ninh ở phía đông!

Đáng lo hơn, Mỹ - quốc gia đang đóng vai trò chủ chốt trong cuộc khủng hoảng tại Ukraine (chứ không phải một quốc gia châu Âu nào) - vẫn chưa cải thiện được nhiều mối quan hệ với châu Âu. Chính quyền Donald Trump trước đây còn từng coi Liên minh châu Âu là “kẻ thù”.

Quan hệ giữa EU và Mỹ thực ra cũng chưa hề được cải thiện sau khi Tổng thống Joe Biden lên nắm quyền. Bằng chứng là Pháp còn từng nổi giận khi cáo buộc Mỹ đã “đi đêm” với Anh và Úc trong hiệp ước AUKUS.

Sứ mệnh “La bàn chiến lược”

Bởi vậy, EU chỉ có thể củng cố vai trò địa chính trị nếu có được sự đồng thuận. Brendan Simms, Giám đốc Trung tâm Địa chính trị tại Đại học Cambridge, Vương quốc Anh, cũng đồng ý rằng đoàn kết là yếu tố cần thiết để châu Âu tìm kiếm được “quyền lực cứng” về địa chính trị.

cuoc khung hoang ukraine co hoi lay lai suc manh dia chinh tri cua eu hinh 2

Sứ mệnh "La bàn chiến lược" của EU đang bắt đầu được khởi động

Tính thống nhất rõ ràng rất quan trọng để EU củng cố vai trò khi mà thực tế cho thấy Mỹ không ngần ngại bỏ qua châu Âu, ngay cả khi liên quan đến một cuộc xung đột đang xảy ra ở một nước láng giềng của EU. Điều này càng làm tăng tính cấp thiết để EU phải đưa ra một lập trường chung về quốc phòng.

Châu Âu hẳn cũng đã nhận ra rằng thế giới đang bị thống trị bởi các cường quốc như Trung Quốc và Mỹ. Nếu không thể hiện vai trò, họ có thể sẽ tiếp tục bị tụt lại phía sau về sức mạnh địa chính trị trong tương lai.

Để rồi, EU đang cho thấy họ dù chưa phản ứng quyết liệt, song sẽ không chịu ngồi yên. Vào vào tháng 3 tới, liên minh này sẽ tiến hành thông qua cái mà họ gọi là “La bàn chiến lược” được Tổng thống Pháp Macron khởi xướng và thúc đẩy.

"La bàn chiến lược" của EU được thiết kế để trả lời ba câu hỏi: Chúng ta phải đối mặt với những thách thức và mối đe dọa nào? Làm thế nào chúng ta tổng hợp sức mạnh của mình? Và cách tốt nhất để thể hiện tầm ảnh hưởng của châu Âu với tư cách là một tác nhân toàn cầu và khu vực là gì?

Tất nhiên, EU sẽ phải trải qua một hành trình dài với rất nhiều việc phải làm để giải quyết những câu hỏi trên. Song cuộc họp ở Brest vừa rồi sẽ có ý nghĩa mở đường.

Quan trọng hơn, cuộc khủng hoảng tại Ukraine dù đã phơi bày sự mờ nhạt của EU ngay trong khu vực, song lại chính là cơ hội tốt để họ tạo ra một bước tiến lớn đầu tiên trong sứ mệnh “La bàn chiến lược” của mình.

Hải Anh

Xem thêm

Eo biển Hormuz sắp mở trở lại, thế giới thở phào nhẹ nhõm

Eo biển Hormuz sắp mở trở lại, thế giới thở phào nhẹ nhõm

(CLO) Việc Mỹ và Iran dự kiến sẽ ký thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông vào ngày 19/6 tới sẽ mở đường giúp eo biển Hormuz thông suốt trở lại. Đây là một tín hiệu vui mừng với thế giới, khi tuyến đường thủy này có vai trò không thể thay thế đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Elon Musk vượt mốc 1000 tỷ USD, vậy ai là người đầu tiên sở hữu 1 tỷ USD?

Elon Musk vượt mốc 1000 tỷ USD, vậy ai là người đầu tiên sở hữu 1 tỷ USD?

(CLO) Ngày 12/6/2026, Elon Musk trở thành người đầu tiên trong lịch sử nhân loại sở hữu tài sản vượt mốc 1.000 tỷ USD, sau khi cổ phiếu SpaceX bùng nổ trong ngày mở cửa giao dịch. Cột mốc này gợi về một câu hỏi lịch sử: ai là tỷ phú đầu tiên của thế giới, và họ đã đến với danh hiệu đó như thế nào?

Căng thẳng Mỹ - Iran: Giữa đối đầu và thỏa hiệp

Căng thẳng Mỹ - Iran: Giữa đối đầu và thỏa hiệp

(CLO) Diễn biến mới nhất của cuộc đối đầu Mỹ - Iran cho thấy mức độ căng thẳng đang tiếp tục gia tăng khi cả hai bên đồng thời sử dụng các biện pháp quân sự nhằm tạo lợi thế trên bàn đàm phán.

World Cup 2026 và thử thách thể lực chưa từng có

World Cup 2026 và thử thách thể lực chưa từng có

(NB&CL) Khai mạc vào rạng sáng 12/6 (theo giờ Việt Nam), World Cup 2026 sẽ đặt ra những bài toán thể chất chưa từng có cho các đội tuyển tham dự: không phải riêng cái nóng, không phải riêng độ cao hay quãng đường di chuyển dài, mà là sự kết hợp của tất cả những yếu tố đó cùng một lúc.

OPEC+ nâng hạn ngạch, thị trường dầu mỏ sẽ sớm ổn định?

OPEC+ nâng hạn ngạch, thị trường dầu mỏ sẽ sớm ổn định?

(CLO) Bảy quốc gia thành viên chủ chốt của liên minh OPEC+ gồm Nga, Ả Rập Xê Út, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman mới đây đã nhất trí nâng hạn ngạch sản lượng dầu thêm 188.000 thùng/ngày trong tháng 7/2026. Đây là bước đi tiếp theo trong lộ trình từng bước khôi phục lượng sản xuất đã được cắt giảm tự nguyện từ năm 2023 nhằm hỗ trợ giá dầu và cân bằng thị trường năng lượng toàn cầu.

Việt Nam – ASEAN: Hơn 3 thập kỷ đồng hành kiến tạo cộng đồng, cùng định hình tương lai chung

Việt Nam – ASEAN: Hơn 3 thập kỷ đồng hành kiến tạo cộng đồng, cùng định hình tương lai chung

(NB&CL) Tháng 7 năm 1995, sau rất nhiều nỗ lực, Việt Nam đã có mặt trong ngôi nhà chung ASEAN. Và chỉ 3 thập kỷ sau đó, Việt Nam đã ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong ASEAN, từ một thành viên “tích cực tham gia” sang một “nhân tố đồng kiến tạo,” góp phần định hình các ưu tiên chiến lược và cách tiếp cận phát triển của ASEAN.

Vì sao những lệnh ngừng bắn ở Trung Đông không hiệu quả?

Vì sao những lệnh ngừng bắn ở Trung Đông không hiệu quả?

(CLO) Ngay cả khi các bên liên tiếp tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn, bom đạn vẫn tiếp tục rơi xuống Lebanon, Gaza và nhiều khu vực khác ở Trung Đông. Điều đó cho thấy khoảng cách rất lớn giữa những cam kết trên bàn đàm phán với khả năng thực thi trên thực địa, và xa hơn, là sự phức tạp của một khu vực hiếm khi yên bình.

Lá phiếu định hình hướng đi Armenia

Lá phiếu định hình hướng đi Armenia

(CLO) Sau cuộc bầu cử quốc hội ngày 7/6 tới, Armenia sẽ đứng trước một trong những lựa chọn chiến lược quan trọng nhất kể từ khi giành độc lập. Cuộc cạnh tranh chính trị không chỉ xoay quanh vấn đề thay đổi chính phủ hay tương quan lực lượng giữa các đảng phái, mà còn phản ánh cuộc tranh luận sâu sắc về định hướng phát triển quốc gia trong bối cảnh môi trường địa chính trị khu vực đang biến động mạnh.

Eo biển Hormuz: Từ cuộc chiến quân sự đến pháp lý

Eo biển Hormuz: Từ cuộc chiến quân sự đến pháp lý

(CLO) Eo biển Hormuz từ lâu được xem là một trong những huyết mạch hàng hải quan trọng nhất thế giới khi kết nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương và là tuyến vận chuyển chủ yếu đối với dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực Trung Đông. Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang, Hormuz không chỉ là điểm nóng quân sự, mà còn trở thành mặt trận mới của cuộc cạnh tranh pháp lý, tài chính và cấm vận giữa hai bên.

Nắng nóng hoành hành và lời cảnh báo về “siêu El Nino”

Nắng nóng hoành hành và lời cảnh báo về “siêu El Nino”

(NB&CL) Các nhà khoa học dự đoán thế giới đang đứng trước nguy cơ hứng chịu một đợt siêu El Nino. Trong bối cảnh đó, đợt nắng nóng đầu mùa đang hoành hành tại nhiều nơi trên thế giới càng khiến giới khoa học lo ngại hơn về khả năng các hình thái khí hậu cực đoan có thể chồng lấn trong thời gian tới.

Hạn chế ô tô vào trung tâm thành phố, phép thử với nhiều thủ đô châu Âu

Hạn chế ô tô vào trung tâm thành phố, phép thử với nhiều thủ đô châu Âu

(CLO) Tranh luận về việc có nên hạn chế ô tô vào trung tâm đô thị từng chỉ là câu chuyện quy hoạch và môi trường. Nhưng tại nhiều thủ đô châu Âu, đặc biệt là Berlin, nó đang dần trở thành phép thử chính trị mới: giữa nhu cầu đi lại, áp lực khí hậu và câu hỏi ai thực sự có quyền định hình tương lai của thành phố.

Liên minh châu Âu và Mỹ nhượng bộ để tránh đối đầu

Liên minh châu Âu và Mỹ nhượng bộ để tránh đối đầu

(CLO) Sau 5 giờ đàm phán căng thẳng, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ đã đạt được một thỏa hiệp thương mại quan trọng vào thứ Tư (20/5) vừa rồi, qua đó tạm thời tránh được nguy cơ bùng phát một cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Thượng đỉnh Trung - Nga và nỗ lực định hình trật tự quốc tế mới

Thượng đỉnh Trung - Nga và nỗ lực định hình trật tự quốc tế mới

(NB&CL) Chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin (ngày 19-20/5) diễn ra trong bối cảnh môi trường quốc tế tiếp tục biến động mạnh bởi cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xung đột kéo dài tại Ukraine, căng thẳng Trung Đông và xu hướng phân cực ngày càng rõ trong quan hệ quốc tế.

Trung Đông sau những cuộc đối đầu

Trung Đông sau những cuộc đối đầu

(CLO) Những biến động kéo dài tại Trung Đông trong nhiều năm qua, đặc biệt sau vòng đối đầu quân sự Mỹ - Israel với Iran từ năm 2025, đang làm thay đổi sâu sắc tư duy an ninh của các quốc gia vùng Vịnh.

Khi không còn cường quốc nào đủ sức áp đặt luật chơi cho thế giới

Khi không còn cường quốc nào đủ sức áp đặt luật chơi cho thế giới

(CLO) Thế giới đang chuyển dịch từ một hệ thống quốc tế với những ranh giới đã được xác định sang một trật tự toàn cầu mới mà các quy tắc vẫn chưa được định hình rõ ràng. Và cuộc chiến Iran - dù không phải nguyên nhân - đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi này hơn bao giờ hết.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và tương lai trật tự kinh tế, công nghệ thế giới

Thượng đỉnh Mỹ - Trung và tương lai trật tự kinh tế, công nghệ thế giới

(NB&CL) Từ ngày 13-15/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc và hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình. Hội nghị được xem là nỗ lực của hai bên nhằm kiểm soát bất đồng, duy trì ổn định quan hệ song phương và giảm thiểu nguy cơ đối đầu giữa hai trung tâm quyền lực lớn nhất thế giới.

Cỡ chữ bài viết: