Cuộc khủng hoảng Ukraine: Cơ hội lấy lại sức mạnh địa chính trị của EU

(CLO) Cuộc khủng hoảng Ukraine cho thấy Liên minh châu Âu (EU) đóng một vai trò mờ nhạt như thế nào ngay trên lục địa của mình, nhưng đây cũng chính là cơ hội tốt để EU lấy lại tầm ảnh hưởng về địa chính trị trong khu vực.

EU sẽ không chỉ đứng nhìn?

Trong suốt một tuần qua, cuộc khủng hoảng Ukraine đã trở thành tâm điểm về địa chính trị và đặc biệt an ninh ở châu Âu và cả trên thế giới, với liên tiếp các cuộc đàm phán song phương quan trọng Nga-Mỹ, Nga-NATO và Nga-Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu (OSCE). Và như đã biết, các bên đều không đạt được bất cứ thỏa thuận nào, khiến tình hình trở nên nóng bỏng hơn.

cuoc khung hoang ukraine co hoi lay lai suc manh dia chinh tri cua eu hinh 1

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang muốn lấy lại vai trò địa chính trị cho EU

Thậm chí giới chức Mỹ và Ba Lan còn cảnh báo nguy cơ châu Âu sẽ lần đầu tiên xảy ra chiến tranh sau 30 năm, tức sau cuộc chiến Nam Tư hồi đầu thập niên 90 thế kỷ trước. Song thật bất ngờ khi người ta thấy rất ít bóng dáng hay vai trò của Liên minh châu Âu trong sự việc rất quan trọng này. Xin đừng nhầm lẫn giữa EU với NATO hay OSCE, dù rằng giữa các tổ chức này có rất nhiều điểm chung.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa EU sẽ không can dự vào sự việc, cũng như sẽ không phó mặc tất cả cho NATO và Mỹ giải quyết cuộc khủng hoảng tại Ukraine - nơi mà Nga đang huy động tới hơn 100.000 quân, nhiều vũ khí hạng nặng và được cho rằng sẽ phát động tấn công bất cứ lúc nào.

Các chuyên gia nói rằng EU đang theo dõi sự việc này từ xa và giờ đã đến lúc họ cần phải hành động. Hôm thứ Năm và thứ Sáu vừa rồi, ngoại trưởng các nước thành viên EU đã nhóm họp tại thành phố Brest phía tây bắc nước Pháp. Và một nguồn tin ngoại giao Pháp nói với các nhà báo rằng EU "có liên quan sâu sắc đến những gì đang diễn ra về Ukraine".

Thực ra, những động thái gần đây của EU vẫn chưa thuyết phục được các nhà quan sát tin rằng EU sẽ củng cố vai trò của mình trong cuộc khủng hoảng Ukraine.

Jacques Rupnik, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Khoa học Po có trụ sở tại Paris cho biết: “Mọi thứ đang giống như thời kỳ hậu Thế chiến thứ hai khi người Mỹ và người Nga quyết định về tương lai của châu Âu, bất kể cuộc xung đột này đang diễn ra ngay trước ngưỡng cửa của lục địa già”.

Tuy nhiên, mọi thứ có thể sẽ thay đổi trong thời gian tới. Lưu ý, Pháp sẽ giữ chức chủ tịch EU trong 6 tháng tới, tức từ giờ cho đến tháng 6. Và trong một cuộc họp báo vào tháng 12 vừa rồi, Macron từng nói rằng ông muốn biến "châu Âu trở nên hùng mạnh trên thế giới, hoàn toàn có chủ quyền, tự do trong các lựa chọn và làm chủ vận mệnh của mình".

Với những tham vọng như vậy, EU cần phải thoát ra khỏi vai trò của một tổ chức "quyền lực mềm" chỉ tập trung vào kinh tế và thương mại, mà bỏ qua vai trò "quyền lực cứng" về địa chính trị.

Song, để làm được điều này, sự đồng thuận giữa các quốc gia EU là rất quan trọng. Đây không phải là mục tiêu dễ đạt được, khi mà thực tế sự chia rẽ giữa các quốc gia châu Âu vẫn là một vấn đề đáng ngại trong những năm qua.

Cho tới thời điểm này, các quốc gia EU vẫn có nhận thức khác nhau về mối đe dọa trong cuộc khủng hoảng Ukraine. Thậm chí, Ý còn từng ám chỉ rằng họ chẳng có liên quan gì đến tình hình an ninh ở phía đông!

Đáng lo hơn, Mỹ - quốc gia đang đóng vai trò chủ chốt trong cuộc khủng hoảng tại Ukraine (chứ không phải một quốc gia châu Âu nào) - vẫn chưa cải thiện được nhiều mối quan hệ với châu Âu. Chính quyền Donald Trump trước đây còn từng coi Liên minh châu Âu là “kẻ thù”.

Quan hệ giữa EU và Mỹ thực ra cũng chưa hề được cải thiện sau khi Tổng thống Joe Biden lên nắm quyền. Bằng chứng là Pháp còn từng nổi giận khi cáo buộc Mỹ đã “đi đêm” với Anh và Úc trong hiệp ước AUKUS.

Sứ mệnh “La bàn chiến lược”

Bởi vậy, EU chỉ có thể củng cố vai trò địa chính trị nếu có được sự đồng thuận. Brendan Simms, Giám đốc Trung tâm Địa chính trị tại Đại học Cambridge, Vương quốc Anh, cũng đồng ý rằng đoàn kết là yếu tố cần thiết để châu Âu tìm kiếm được “quyền lực cứng” về địa chính trị.

cuoc khung hoang ukraine co hoi lay lai suc manh dia chinh tri cua eu hinh 2

Sứ mệnh "La bàn chiến lược" của EU đang bắt đầu được khởi động

Tính thống nhất rõ ràng rất quan trọng để EU củng cố vai trò khi mà thực tế cho thấy Mỹ không ngần ngại bỏ qua châu Âu, ngay cả khi liên quan đến một cuộc xung đột đang xảy ra ở một nước láng giềng của EU. Điều này càng làm tăng tính cấp thiết để EU phải đưa ra một lập trường chung về quốc phòng.

Châu Âu hẳn cũng đã nhận ra rằng thế giới đang bị thống trị bởi các cường quốc như Trung Quốc và Mỹ. Nếu không thể hiện vai trò, họ có thể sẽ tiếp tục bị tụt lại phía sau về sức mạnh địa chính trị trong tương lai.

Để rồi, EU đang cho thấy họ dù chưa phản ứng quyết liệt, song sẽ không chịu ngồi yên. Vào vào tháng 3 tới, liên minh này sẽ tiến hành thông qua cái mà họ gọi là “La bàn chiến lược” được Tổng thống Pháp Macron khởi xướng và thúc đẩy.

"La bàn chiến lược" của EU được thiết kế để trả lời ba câu hỏi: Chúng ta phải đối mặt với những thách thức và mối đe dọa nào? Làm thế nào chúng ta tổng hợp sức mạnh của mình? Và cách tốt nhất để thể hiện tầm ảnh hưởng của châu Âu với tư cách là một tác nhân toàn cầu và khu vực là gì?

Tất nhiên, EU sẽ phải trải qua một hành trình dài với rất nhiều việc phải làm để giải quyết những câu hỏi trên. Song cuộc họp ở Brest vừa rồi sẽ có ý nghĩa mở đường.

Quan trọng hơn, cuộc khủng hoảng tại Ukraine dù đã phơi bày sự mờ nhạt của EU ngay trong khu vực, song lại chính là cơ hội tốt để họ tạo ra một bước tiến lớn đầu tiên trong sứ mệnh “La bàn chiến lược” của mình.

Hải Anh

Xem thêm

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

ASEAN tăng cường phối hợp, chủ động ứng phó với các thảm họa thiên nhiên

(CLO) Giữa lúc những thảm họa thiên nhiên ngày càng khó lường, ASEAN đang chủ động chuẩn bị cho tình huống xấu nhất bằng các cuộc diễn tập cứu trợ đa quốc gia. Mục tiêu rất rõ ràng: tăng cường phối hợp lực lượng, chia sẻ thông tin và sẵn sàng hỗ trợ người dân khi thảm họa thực sự xảy ra.

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

Hàng không thế giới lại chao đảo vì xung đột Trung Đông

(CLO) Sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út bị tấn công 4 lần trong 5 ngày gần đây bởi tên lửa và máy bay không người lái của lực lượng Houthi. Chuỗi sự kiện cho thấy hàng không thế giới một lần nữa phải chịu liên lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

Tháng 10 và cuộc đua trở lại Mặt trăng

(NB&CL) Tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các đại diện cấp cao của những nước tham gia Hiệp ước Artemis (Artemis Accords) đang bàn về các nguyên tắc cho hoạt động trên Mặt trăng, trong lúc số thành viên sáng kiến này đã lên 76 và các chương trình đưa người trở lại Mặt trăng bước vào giai đoạn mới.

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

Greenland và Iceland trong tính toán chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực

(CLO) Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đến thủ đô Reykjavik ngày 5/10, đánh dấu chuyến thăm Iceland đầu tiên của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ kể từ năm 2021. Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực Bắc Cực đang ngày càng gia tăng tầm quan trọng chiến lược đối với Washington trên các phương diện an ninh, tuyến hàng hải và tài nguyên.

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

Pháp và Tây Ban Nha thắt chặt quan hệ trong bối cảnh nhiều sức ép

(CLO) Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Tây Ban Nha của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (ngày 29 – 30/9) diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang đón nhận nhiều xung lực phát triển mới, song cũng đan xen không ít thách thức cần tháo gỡ ở cả bình diện song phương lẫn nội bộ mỗi nước.

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

Thế giới phòng chống thiên tai: Làm sao để từ “biết trước” trở thành “kịp thời hành động”?

(NB&CL) Từ Nepal đến Indonesia, những thiên tai gần đây cho thấy năng lực cảnh báo đang tiến rất nhanh về công nghệ nhưng vẫn có thể mắc kẹt ở những mắt xích tưởng như rất nhỏ. Trong bối cảnh Liên hợp quốc đặt mục tiêu tất cả các nước đều có năng lực cảnh báo sớm vào năm 2027, khoảng cách giữa “biết trước” và “kịp thời hành động” trở thành câu hỏi quan trọng.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

Hội nghị thượng đỉnh BRICS 2026: Củng cố hợp tác, thúc đẩy đối thoại

(NB&CL) Trong bối cảnh tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, nhiều điểm nóng an ninh kéo dài và kinh tế thế giới đứng trước những biến động khó lường, Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 tại New Delhi, Ấn Độ, được tổ chức trong điều kiện vừa có nhiều cơ hội, vừa đối mặt với không ít thách thức.

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

Ai được, ai mất sau 7 tháng chiến sự Mỹ - Iran?

(CLO) Bảy tháng chiến sự Mỹ - Iran đã tạo ra những tác động kinh tế đối lập. Trong khi các tập đoàn dầu khí, ngân hàng và doanh nghiệp quốc phòng hưởng lợi, thì ngành hàng không, ô tô và người tiêu dùng lại phải gánh những hệ quả nặng nề.

Nếu Houthi kiểm soát cảng Mocha, họ có thể dễ dàng làm tê liệt eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Roya News

Houthi thắng thế ở Yemen, hai 'huyết mạch' năng lượng cùng chịu sức ép

(CLO) Những cuộc giao tranh mới tại Yemen đang tạo thêm một biến số đáng lo cho thị trường năng lượng thế giới. Khi Houthi tiến xuống phía nam và áp sát Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz có nguy cơ tiếp tục bị đẩy vào vòng xoáy bất ổn.

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

25 năm sau vụ 11/9: Khủng bố không biến mất, chỉ biến dạng

(NB&CL) Ngày 11/9/2001 mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Hai mươi lăm năm sau, nhiều mạng lưới từng gây ra những cuộc tấn công chấn động đã bị suy yếu, nhưng khủng bố không biến mất. Mối đe dọa đang chuyển sang những hình thức phân tán hơn, khó nhận diện và khó ngăn chặn hơn.

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

Khi sông băng trở thành những ‘quả bom’ lơ lửng trên đầu hàng triệu người

(CLO) Trận lũ quét kinh hoàng trên biên giới Nepal - Tây Tạng một lần nữa cho thấy cuộc sống dưới chân những dãy núi băng giá đang trở nên khó đoán hơn. Khi sông băng thu hẹp, băng vĩnh cửu tan và các hồ băng tích tụ nước, những khối núi vốn tưởng như bất động có thể bất ngờ giải phóng một dòng thác gồm băng, nước, đá và bùn xuống các thung lũng bên dưới.

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

Từ Moscow, Vatican thúc đẩy đối thoại về Ukraine

(CLO) Trong bối cảnh các kênh tiếp xúc trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại, chuyến thăm Moscow của Ngoại trưởng Tòa Thánh Paul Richard Gallagher (từ ngày 24-28/8/2026) có thể được xem là một tín hiệu đáng chú ý đối với tiến trình tìm kiếm giải pháp cho xung đột Ukraine.

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

Robot hình người: Kỷ lục trên sân đấu, ‘canh bạc’ ngoài nhà xưởng

(CLO) Tại Bắc Kinh, một robot hình người vừa chạy 100m trong 9,39 giây, nhanh hơn kỷ lục 9,58 giây mà Usain Bolt lập năm 2009. Sự kiện làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng biến những màn trình diễn của robot thành giá trị thương mại thực sự cũng như hiệu quả của dòng vốn khổng lồ đang đổ vào ngành này.

Cỡ chữ bài viết: