Xôi ngũ sắc: Món xôi ngũ sắc này có thể thấy ở rất nhiều gia đình dân tộc thiểu số, trong đó hay gặp nhất là những nhà người Tày. Người Tày quan niệm xôi ngũ sắc gồm 5 màu tượng trưng cho ngũ hành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ sẽ đem đến sự may mắn, thành đạt cho năm mới.
Canh thụt: Đây là món ăn lạ của đồng bào M’nông, thường xuất hiện trong bữa cơm đầu năm mới. Nguyên liệu dùng nhiều loại rau quen thuộc ở Tây Nguyên như rau nhíp, đọt mây, còn có cả cá suối. Cách nấu món canh thụt rất độc đáo, nguyên liệu được bỏ vào một ống lồ rồi đem nướng trên ngọn lửa, dùng một que tre để thụt vào, đảo đều các nguyên liệu cho đến khi trong chín mềm.
Bánh láo khoải: Bánh còn có tên gọi khác là lức khoải hay rớ khoải, là một món bánh đặc biệt của người Mông, chỉ được làm vào dịp Tết. Nguyên liệu chính để làm bánh láo khoải là ngô nghiền đồ chín, sau đó nén trên bàn đá, nặn thành hình bầu dục, bôi mỡ trộn mật ong xung quanh. Khi ăn, bánh sẽ được thái mỏng rồi nướng trên than củi hoặc thái chỉ nấu với đường, ngoài ra cũng có thể dùng bánh láo khoải để nấu với quả đậu Hà Lan như nấu canh.
Gỏi kiến bóp chua: Đối với người Ba Na gỏi kiến bóp chua là món ăn quý chỉ được dùng trong dịp Tết hay những ngày quan trọng. Loại kiến dùng để chế biến là loài kiến khá to có màu vàng, nhộng màu trắng rất thơm ngon và bổ dưỡng, khi ăn có vị chua, mùi hơi ngai ngái.
Khâu nhục: Khâu nhục là món thịt ướp đẫm nhiều loại gia vị như ngũ vị hương, húng lìu, địa liên, tỏi, ớt, hạt tiêu, bột ngọt, dấm, rượu... rồi hấp cách thuỷ trong vòng nửa ngày. Miếng thịt khâu nhục mềm thơm, dậy mùi gia vị, khi ăn tạo cảm giác như tan trong miệng. Đây là đặc sản ngày Tết của nhiều dân tộc miền núi phía Bắc như Nùng, Tày, Sán Dìu.
Pa pỉnh tộp: Pa pỉnh tộp là tên của món cá gập nướng, là một đặc sản của người Thái ở vùng Tây Bắc. Đây là một món không thể thiếu trong những ngày lễ Tết, đặc biệt là trên mâm cơm đãi khách. Người Thái cạo vảy sạch sẽ những con cá chép, trắm, trôi,...sau đó mổ dọc sống lưng. Nhiều loại nguyên liệu và gia vị được nhồi vào, cá được gập lại nướng trên than hồng. Món cá phải đẫm gia vị, ngọt, chắc thịt mới là thành công.
Bánh cooc mò: Bánh cooc mò hay còn gọi là bánh sừng trâu xuất hiện ở khá nhiều vùng dân tộc thiểu số, dễ thấy ở địa bàn của người Tày, Nùng hay dân tộc Cờ tu. Người ta thường làm loại bánh này vào dịp lễ Tết hoặc những sự kiện quan trọng. Nguyên liệu chính tuỳ từng nơi, người ta dùng lá dong, lá chuối hoặc lá đót để gói bánh. Chiếc bánh có hình nhọn như chiếc sừng trâu. Phần ruột bên trong dẻo, ngấm hương vị của những loại lá cỏ thanh khiết, đậm chất rừng núi
Bánh chưng đen: Trong khi ở miền xuôi, chúng ta đã quen thuộc với bánh chưng xanh thì một số dân tộc vùng cao như người Tày, người Thái... lại có món bánh chưng đen vô cùng lạ mắt. Để tạo ra màu đen của bánh chưng, người ta sử dụng tro đốt rơm hoặc một số loại cây rừng, rây thật mịn rồi trộn với gạo nếp thơm. Cũng với nhân thịt lợn, đỗ xanh nhưng bánh chưng đen của các dân tộc vùng cao lại được gói thành đòn như bánh tét của người trong Nam. Khi cắt ra, miếng bánh tròn trịa, dẻo quánh với phần nhân vàng ươm, thơm mùi cây cỏ núi rừng.
DL (t/h)
