Nỗ lực thoái khỏi nghịch cảnh
Cùng quay ngược thời gian trở về một kỷ nguyên trước, quốc gia đông dân thứ năm trên thế giới thực hiện các bước đặc biệt để bảo vệ mình khỏi sự gia tăng giá trị định thức gây chấn động thị trường. Quốc gia này đầu tư mạnh vào khí quyển tự động hóa và ký kết hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp ở Ý và Qatar.
Thế nhưng, một số nhà cung cấp này đã vỡ nợ, mặc dù họ vẫn tiếp tục bán hàng vào thị trường châu Âu béo bở hơn, đặt Pakistan trở lại vạch xuất phát nơi mà nước này nỗ lực thoát khỏi nghịch cảnh.
Một người đàn ông làm việc dưới ánh sáng điện thoại di động tại một cửa hàng in ấn trong thời gian mất điện ở Karachi, vào ngày 8/6. Ảnh: Asim Hafeez/Bloomberg
Để ngăn chặn tình trạng mất điện trong kỳ nghỉ lễ Eid vào tháng trước, chính phủ Pakistan đã chi khoảng 100 triệu USD trên thị trường giao ngay cho một lô hàng khí tự nhiên hoá lỏng (LNG), điều này là một kỷ lục đối với quốc gia thiếu tiền mặt.
Được biết, chi phí LNG của nước này có thể vượt quá 5 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc vào tháng 7, cao hơn gấp đôi so với năm trước. Ngay cả khi chính phủ vẫn bất lực trong việc bảo vệ công dân của mình: Quỹ Tiền tệ Quốc tế đang đàm phán để cứu trợ đất nước với điều kiện giảm trợ cấp nhiên liệu và năng lượng.
Các khu vực của Pakistan hiện đang bị mất điện theo kế hoạch kéo dài hơn 12 giờ, làm giảm thời gian nghỉ ngơi của điều hòa nhiệt độ trong công cuộc làm dịu đi cái nắng oi ả của mùa hè chói chang.
Mất điện ở Karachi, vào ngày 8/6. Người chụp ảnh: Asim Hafeez/Bloomberg.
Bên cạnh đó, một lượng lớn các cuộc biểu tình và tuần hành do lạm phát đã lên đến 13,8%. Những người chủ trì các chương trình trò chuyện vào khung giờ vàng trên sóng quốc gia thường thảo luận về việc Pakistan sẽ nhận được lượng xăng dầu mà nước này yêu cầu như thế nào và họ sẽ phải trả bao nhiêu. Nhưng thực tế là khó khăn hơn nhiều.
Được biết, chính quyền nước này đã đưa ra một loạt các biện pháp tiết kiệm năng lượng mới vào tuần trước. Các công chức được giải tỏa các ca làm việc ngày thứ Bảy thường lệ của họ, và kinh phí dành cho nhân viên an ninh cũng bị cắt giảm một nửa.
Cùng tuần đó, Thủ tướng Shehbaz Sharif chỉ đạo chính quyền của mình tiếp tục mua các chuyến hàng khí đốt tự nhiên đắt tiền ở nước ngoài. Đầu tháng này, ông cảnh báo rằng họ không có đủ tiền để tiếp tục nhập khẩu khí đốt từ các nước khác.
Sự thiếu hụt nguồn cung sẽ kéo dài hơn cả tình trạng mất điện. Chính phủ đã chuyển hướng nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên hiện có cho các nhà máy điện, làm suy yếu các nhà sản xuất phân bón dựa vào nhiên liệu làm nguyên liệu. Cách làm này có thể gây nguy hiểm cho vụ thu hoạch tiếp theo, dẫn đến giá lương thực năm sau thậm chí còn cao hơn. Các tháp điện thoại di động đang sử dụng máy phát điện dự phòng để duy trì hoạt động của dịch vụ trong thời gian mất điện, nhưng chúng cũng sắp hết xăng.
Giá LNG tăng
Giá khí tự nhiên hoá lỏng (LNG) đã tăng hơn 1.000% so với hai năm trước, đầu tiên là do nhu cầu phục hồi của nhiều nền kinh tế sau đại dịch, và sau đó là do cuộc xung đột Nga - Ukraine. Nga là nhà cung cấp khí đốt tự nhiên lớn nhất châu Âu và khả năng nguồn cung bị gián đoạn đã khiến tỷ giá giao ngay lên mức cao nhất mọi thời đại vào tháng Ba.
Trong khi đó, châu Âu ngày càng tăng nhu cầu về LNG. Cho đến nay, nhập khẩu LNG của châu Âu đã tăng 50% so với cùng kỳ năm ngoái và không có dấu hiệu chậm lại. Các quốc gia như Đức và Hà Lan đang gấp rút xây dựng các bến nhập khẩu nổi, với những bến đầu tiên sẽ mở cửa trong vòng sáu tháng tới.
Một tàu chở dầu rời bến của một Nhà ga LNG ở miền Tây nước Pháp. Người chụp: Sebastien Salom-Gomis/ AFP/getty Images.
"Châu Âu đang hút LNG" từ phần còn lại của thế giới, theo Steve Hill, phó chủ tịch điều hành của Shell Plc, đại lý nhiên liệu lớn nhất thế giới. "Tuy nhiên, điều này có nghĩa là sẽ có ít LNG được vận chuyển đến các thị trường đang phát triển."
Người dân ngủ trên đường phố để trốn cái nóng trong sự cố mất điện vào ngày 8 tháng 6. Người chụp ảnh: Asim Hafeez/Bloomberg.
Pakistan trước đây được cho là tương lai của ngành công nghiệp LNG. Vào giữa những năm 2010, nhu cầu về nhiên liệu - khí đốt được làm mát đến -162 độ C để có thể vận chuyển khắp thế giới thông qua tàu chở dầu - đã giảm xuống ở các thị trường phát triển. Nhưng tiến bộ công nghệ đã làm giảm chi phí và thời gian xây dựng các bến nhập khẩu, và các mỏ khí đốt mới cũng làm giảm giá nhiên liệu.
Các nước nghèo hơn cuối cùng cũng có thể cân nhắc mua xăng ở mức giá mới, thấp hơn. Các nhà cung cấp tập trung vào các thị trường mới này và khi Pakistan công bố đấu thầu cung cấp LNG dài hạn, hơn một chục doanh nghiệp đã tham gia đấu thầu.
Pakistan đã chọn công ty Eni SpA của Ý và công ty thương mại Gunvor Group Ltd để cung cấp LNG cho nước này trong thập kỷ tới vào năm 2017. Các điều khoản được coi là thuận lợi vào thời điểm đó và giá cả rẻ hơn so với thỏa thuận tương tự đã xảy ra với Qatar vào năm trước.
Tuy nhiên, hai nhà cung cấp đã hủy bỏ hơn một chục lô hàng dự kiến giao trong khoảng thời gian từ tháng 10 năm 2021 đến tháng 6 năm 2022, trùng với sự tăng giá khí đốt của châu Âu.
Cả hai công ty Eni và Gunvor đã tuyên bố rằng họ phải hủy do các vấn đề về LNG của riêng họ và thiếu LNG để vận chuyển đến Pakistan. Khi các nhà xuất khẩu đối mặt với những vấn đề như vậy, họ thường thay thế việc giao hàng bằng cách mua một lô hàng trên thị trường giao ngay, nhưng Eni và Gunvor đã không làm như vậy.
Theo tính toán của Bloomberg trong tháng 5, một lô hàng LNG để giao cho Pakistan thông qua hợp đồng dài hạn sẽ có giá 12 USD/triệu đơn vị nhiệt của Anh. Để so sánh, một lô hàng giao ngay trong tháng 5 tới châu Âu đang được giao dịch ở mức hơn 30 đô la.
Thủ tướng mới ông Shehbaz Sharif, đã ra lệnh cho nhà nhập khẩu thuộc sở hữu nhà nước phải mua nhiên liệu bằng bất kỳ giá nào để ngăn chặn tình trạng mất điện kéo dài.
Thủ tướng mới Pakistan ông Shehbaz Sharif (giữa). Ảnh: Bloomberg.
Họ cũng đang cố gắng đàm phán các thỏa thuận mua LNG dài hạn mới, mặc dù các điều khoản chắc chắn sẽ tồi tệ hơn so với sáu năm trước. Bộ Năng lượng cho biết trong một tuyên bố với Bloomberg News, chính phủ "sẽ thực hiện một thỏa thuận có lợi nhất".
Đồng thời, Moody’s Investors Service đã hạ triển vọng của họ đối với Pakistan xuống mức tiêu cực so với mức ổn định, với lý do lo ngại về tài chính bao gồm sự chậm trễ trong gói cứu trợ của IMF.
Tai ương mang tên LNG
Sự phụ thuộc của Pakistan vào LNG - và sự sẵn sàng vỡ nợ của các nhà cung cấp - đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng ở nước này. Và Pakistan không đơn độc. Các quốc gia mới nổi trên khắp thế giới đang phải vật lộn để đáp ứng nhu cầu của công dân trong giới hạn ngân sách của họ.
Một người bán hàng rong đẩy xe hàng của mình trong thời gian mất điện vào ngày 8 tháng 6. Người chụp ảnh: Asim Hafeez/Bloomberg.
Điều này cũng thúc đẩy họ mua năng lượng từ Nga, làm giảm tác động của nỗ lực cắt giảm năng lượng của Châu Âu.
Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và tình trạng thiếu hụt dầu lớn, Sri Lanka đã chuyển sang Nga để mua nhiên liệu. Pakistan cũng đang tìm hiểu các hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp LNG của Nga. Ấn Độ đã tăng cường mua hàng từ Nga, một xu hướng có thể tăng nhanh. Để đối phó với cái nóng gay gắt của mùa hè, chính phủ đã ra lệnh cho các nhà máy điện mua nhiên liệu từ nước ngoài.
Tai ương của Pakistan cũng báo hiệu không tốt cho các nhà nhập khẩu thiếu tiền mặt khác, bao gồm cả Bangladesh và Myanmar. Công ty thuộc sở hữu nhà nước ở Bangladesh gần đây đã mua các lô hàng LNG đắt nhất từ thị trường giao ngay để giữ cho mạng lưới điện hoạt động, trong khi Myanmar đã ngừng nhập khẩu trong năm ngoái do giá tăng.
Sự thay đổi lớn của châu Âu có thể khiến các quốc gia khác, như Ấn Độ và Ghana, suy nghĩ lại về các kế hoạch lâu nay nhằm tăng cường sự phụ thuộc vào nhiên liệu siêu lạnh. Thay vào đó, các chính phủ sẽ dùng gấp đôi than hoặc dầu, làm xấu đi nỗ lực đạt được các mục tiêu giảm ô nhiễm trong thập kỷ này.
Lê Na (Theo Bloomberg)
