Điều chỉnh kích thước chữ

Hiệp ước quốc phòng AUKUS: Dấu hiệu cho một trật tự thế giới mới

(CLO) Hiệp ước liên minh quốc phòng Úc-Anh-Mỹ (AUKUS) vừa được ký kết vào ngày 15/9. Sự bắt tay giữa 3 quốc gia ở 3 châu lục khác nhau này được đánh giá sẽ thiết lập một trật tự mới cho thế giới trong tương lai gần.

Audio

Aukus là một liên minh phòng thủ chiến lược ba bên mới giữa Úc, Anh và Mỹ, ban đầu nhằm chế tạo một đội tàu ngầm hạt nhân, để cùng hợp tác với nhau ở vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Điều đó có nghĩa là Úc chấm dứt hợp đồng đã ký với Pháp vào năm 2016 cho việc đóng 12 tàu ngầm chạy bằng điện và dầu.

Chưa có ngày nào được công bố tàu ngầm sẽ sẵn sàng và ai sẽ chế tạo chúng, song thời gian để chế tạo được xác định trong phạm vi khoảng 18 tháng. Mỹ sẽ dẫn đầu dự án và công nghệ mà nước này sẵn sàng chia sẻ với các quốc gia đồng minh trong hiệp ước.

hiep uoc quoc phong aukus dau hieu cho mot trat tu the gioi moi hinh 1

Ba nguyên thủ của 3 quốc gia vừa ký kết hiệp ước liên minh quốc phòng Úc - Mỹ - Anh. Thủ tướng Úc Scott Morrison (phải), Tổng thống Mỹ Joe Biden (giữa) và Thủ tướng Anh Boris Johnson (trái) - Ảnh: The Sydney Morning Herald

Hiệp ước Aukus vừa được ký kết hôm 15/9 đã khiến nước Pháp nổi giận. Bộ trưởng ngoại giao Pháp, Jean-Yves Le Drian, coi hiệp ước là “một cú đâm sau lưng”. Còn cựu thủ tướng Anh Theresa May lo ngại về việc nước này sẽ bị kéo vào cuộc chiến vì tương lai của các quốc gia khác.

Song phản ứng của Trung Quốc là khá im lặng, dù rằng họ đã cáo buộc phương Tây đang có “tâm lý chiến tranh lạnh”.

Aukus có ý nghĩa hơn nhiều so với các nội dung trên giấy tờ, bởi mục đích 3 quốc gia trong hiệp ước đang hướng tới. Một số nhà quan sát gọi nó là một “thỏa thuận hạt nhân”, dù những chiếc tàu ngầm đi ra từ hiệp ước không mang vũ khí hạt nhân như trong phim ảnh, mà là những chiếc tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, có khả năng hoạt động và tầm vươn xa vượt trội.

Đối với phương Tây, Aukus đặc biệt đáng sợ nếu tổng thống tiếp theo của Mỹ là Donald Trump hoặc một trong những tín đồ của ông. Song thủ tướng Anh Boris Johnson tuyên bố rằng Aukus sẽ kéo dài trong “nhiều thập kỷ”, bất kể tổng thống Mỹ là ai đi nữa. Hiệp ước này sẽ ràng buộc Mỹ vào an ninh khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.

Dù chưa thực sự rõ ràng, song hiệp ước Aukus cũng sẽ khiến Mỹ phải duy trì sự hiện diện của mình nhiều hơn tại châu Âu. Trong tuần này, Pháp đã tức giận về việc mất hợp đồng tàu ngầm với Australia. Nhưng chỉ trong một thập kỷ tới, một sự sắp xếp mới sẽ xảy ra: Anh và Pháp sẽ là trụ cột của trật tự an ninh châu Âu. Việc liên kết với Aukus được nhận một phần thưởng lớn: có một đồng minh vững chắc là Mỹ tại châu Âu, dù họ không thuộc về khu vực này.

Việc Trung Quốc cho rằng, hiệp ước giống như một cuộc chiến tranh lạnh đã bỏ sót một điểm quan trọng. Đó là giờ không còn phải thời đại song cực và cứng nhắc như hàng chục năm về trước. Trật tự đến từ Aukus có thể tự tái tạo thông qua các thỏa thuận. “Diễn đàn tứ giác an ninh Quad” giữa Nhật Bản, Úc, Ấn Độ và Mỹ là ví dụ nổi tiếng nhất về điều này, nhưng Aukus sẽ còn có tác động lớn hơn nhiều trong tương lai.

hiep uoc quoc phong aukus dau hieu cho mot trat tu the gioi moi hinh 2

Những chiếc tầu ngầm năng lượng hạt nhân sẽ ra đời sau hiệp ước Aukus, để can thiệp nhiều hơn tại các vùng biển Ấn Độ-Thái Bình Dương - Ảnh: Getty

Aukus có thể khiến các quốc gia liên quan tức giận trong thời gian ngắn, theo kiểu Anh tức giận Mỹ về Afghanistan, Pháp giận Australia vì chính… Aukus, nhưng dần dần trật tự sẽ được thiết lập. Đó không phải là chiến tranh lạnh, mà là một loạt sự chuyển thể và thay đổi liên tục.

Trọng tâm của Aukus có thể không nằm trong lĩnh vực an ninh, mà ở một lĩnh vực khác: thương mại. Trung Quốc là đối tác lớn nhất của tất cả các nước láng giềng. Họ từng chỉ đứng ngoài một khối thương mại lớn: Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Nhưng chỉ một ngày sau khi hiệp ước Aukus được công bố, Trung Quốc cho biết chính thức tham gia quan hệ đối tác với tổ chức này.

Đây là một bước đi thông minh, nhưng cũng rủi ro. CPTPP đòi hỏi một loạt các tiêu chuẩn về thương mại và lao động, những tiêu chuẩn này yếu hơn các quy tắc của EU, nhưng vẫn khắc khe hơn so với các quy tắc của Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc có sức mạnh và có thể đàm phán các điều khoản cho riêng mình.

Chính cựu Tổng thống Donald Trump đã đưa Mỹ ra khỏi TPP, tiền thân của CPTPP. Song việc Trung Quốc tham gia vào CPTPP sẽ khiến họ phải quay trở lại. Khi đó điều trớ trêu nhất mà Aukus có thể mang đến là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ chia rẽ hơn về an ninh, song lại gắn bó chặt chẽ hơn trong thương mại.

hiep uoc quoc phong aukus dau hieu cho mot trat tu the gioi moi hinh 3

Hiệp ước Aukus được đánh giá là dấu hiệu cho một sự thiết lập trật tự thế giới giới - Ảnh: Getty

Tác động tức thì của hiệp ước sẽ như thế nào?

Mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington sẽ càng trở nên căng thẳng và phức tạp hơn sau hiệp ước Aukus. Liên minh châu Âu cũng sẽ bị lung lay bởi sự bắt tay giữa Úc, Anh và Mỹ.

Điều này có vi phạm hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân không?

Cơ quan giám sát hạt nhân IAEA cho biết họ sẽ điều tra, nhưng cho đến nay đã có 6 quốc gia sử dụng công nghệ hạt nhân để cung cấp năng lượng cho tàu ngầm.

Hoàng Hải

Bình Luận
 
 
Tin mới
Giá vàng tuần tới sẽ tiếp tục 'tăng nhiệt'?

(CLO) Dù không thể đóng cửa tuần này ở vùng trên 1.800 USD/ounce, song trước những lo ngại về lạm phát có thể tiếp tục đẩy giá kim loại này lên cao hơn trong tuần tới.

Áo có thể áp đặt hạn chế COVID với người chưa tiêm chủng

(CLO) Thủ tướng Áo cho biết những người chưa được tiêm phòng ở Áo có thể phải đối mặt với những hạn chế mới nếu số ca nhiễm COVID-19 tiếp tục tăng.

Bình Định: Mưu sinh giữa đêm mưa, 2 người già gặp tai nạn tử vong

(CLO) Trong lúc đi lấy thịt heo về bán cho người dân ở chợ, vợ chồng ông bà cụ gần 80 tuổi không may bị tai nạn giao thông tử vong.

Trong 2 tuần, Đắk Lắk phát hiện hơn 500 F0 trong cộng đồng

(CLO) Số ca mắc mới trong cộng đồng tại Đăk Lắk vẫn đang tăng cao trong suốt 2 tuần qua với 501 ca.

Trung Quốc thử nghiệm đánh thuế bất động sản đúng thời điểm nhạy cảm

(CLO) Từ lâu, Trung Quốc đã cân nhắc việc áp thuế BĐS trên toàn quốc để kiểm soát bong bóng bất động sản của nước này và kiềm chế tình trạng đầu cơ nhà ở quá mức.

Tuần tới, Biển Đông có khả năng xuất hiện bão

(CLO) Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, một vùng áp thấp có khả năng mạnh lên thành bão sắp xuất hiện trên Biển Đông, ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực Trung Bộ, nguy cơ xảy ra một đợt mưa to đến rất to tiếp theo ở khu vực này.

Phú Thọ phát hiện thêm 50 ca nhiễm COVID-19 qua xét nghiệm diện rộng

(CLO) Theo Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, đến 18h ngày 23/10, toàn tỉnh ghi nhận thêm 50 ca dương tính với COVID-19.

Siêu lạm phát sẽ sớm xảy ra ở Mỹ và thế giới, CEO Twitter cảnh báo

(CLO) Đồng sáng lập mạng xã hội Twitter Jack Dorsey đã bình luận về tình trạng lạm phát leo thang ở Mỹ và nói rằng mọi thứ sẽ trở nên tồi tệ hơn đáng kể trong tương lai.

Hà Nội lên kế hoạch hàng hóa chuẩn bị Tết Nguyên đán Nhâm Dần năm 2022

(CLO) Theo Sở Công thương, ước tính tổng giá trị hàng hóa phục vụ Tết Nhâm Dần 2022 trên địa bàn thành phố đạt khoảng 39.000 tỷ đồng, tương đương với kế hoạch phục vụ Tết năm 2021.