Lựa chọn nào tốt nhất cho sách giáo khoa phổ thông mới?

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) mới công bố danh mục sách giáo khoa phổ thông mới gồm 32 cuốn cho 8 môn học lớp 1. Theo đó, việc địa phương sẽ lựa chọn bộ sách giáo khoa phù hợp nhất như thế nào đang là vấn đề được cả xã hội quan tâm.
Bộ sách tiếng Việt lớp 1 của nhà xuất bản giáo dục Việt Nam. Ảnh minh họa

Bộ sách tiếng Việt lớp 1 của nhà xuất bản giáo dục Việt Nam. Ảnh minh họa

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vẫn là "ông lớn"

Mục tiêu của việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm hướng đến sự đa dạng sách để nâng cao chất lượng sách giáo khoa và chống tiêu cực. Nhưng theo kết quả thẩm định sách giáo khoa có 32 cuốn sách giáo khoa lớp 1 được phê duyệt thì có tới 24 cuốn sách giáo khoa là của Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục Việt Nam. Như vậy, NXB Giáo dục Việt Nam vẫn chiếm phần lớn trong việc cung ứng sách giáo khoa, cho thấy câu chuyện độc quyền sách giáo khoa vẫn chưa thay đổi nhiều.

Bên cạnh đó, sự tham gia của các thành viên thẩm định sách giáo khoa lần này chủ yếu đến từ trường đại học Khoa học Xã hội và nhân văn. Đây là đơn vị  thẩm định "truyền thống" từ trước đến nay, cho thấy chưa đảm bảo tính "đổi mới" cho sách giáo khoa phổ thông mới. 

Nhà thẩm định truyền thống, cộng thêm việc có nhiều tác giả của sách giáo khoa hiện hành nhưng giờ lại vào hội đồng thẩm định, hay có những tác giả viết sách hiện hành giờ lại viết sách giáo khoa mới...Thì câu chuyện độc quyền chưa thể thay đổi được.

Trả lời về vấn đề này, đại diện Bộ GD&ĐT, ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Giáo dục Tiểu học cho rằng: “Tính độc quyền chỉ xảy ra khi có một bộ sách, nhưng hiện tại có nhiều bộ sách giáo khoa đến từ nhiều nhóm tác giả khác nhau, nhiều nhà khoa học khác nhau. Trong quá trình lựa chọn ở mỗi địa phương,thì luật cũng không quy định địa phương lựa chọn sách theo bộ hay theo môn… Theo đó, việc lựa chọn bộ sách tốt nhất vẫn phải dựa trên tính phù hợp của từng bộ môn đó với từng địa phương. Vì vậy, tính độc quyền sẽ được hạn chế tối đa trong thời gian tới”.

Tuy nhiên, tính độc quyền sẽ được hạn chế đến đâu khi nhiều bộ sách giáo khoa đến từ “từ nhiều nhóm tác giả, nhiều nhà khoa học khác nhau” nhưng vẫn tập trung nhiều vào NXB Giáo dục Việt Nam thì việc lựa chọn sách giáo khoa nào cũng sẽ rơi phần lớn vào NXB Giáo dục Việt Nam là điều dễ nhận thấy.

Nhiều lo ngại về vấn đề lợi ích nhóm

Đứng trước thực tế NXB Giáo dục Việt Nam đang chiếm ưu thế lớn đã đặt ra nhiều băn khoăn về việc tái diễn câu chuyện tăng giá thành sách của NXB Giáo dục trước đó. Theo đó, những vấn đề lợi ích nhóm khi giao cho địa phương lựa chọn sách cũng là vấn đề đáng lo ngại.

Thực tế là, từ trước tới nay NXB Giáo dục Việt Nam luôn giữ độc quyền về sách giáo khoa và khi đơn vị này kêu lỗ đã nhanh chóng được tăng giá mạnh vào năm học 2019-2020. Theo ông Ngô Văn Thịnh, Phó Vụ trưởng Vụ kế hoạch Tài chính, Bộ GD&ĐT cho biết, thời gian tới Bộ GD&ĐT sẽ phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu để báo cáo Chính phủ để có cơ chế về SGK cho phù hợp, đảm bảo công bằng và tránh sự tăng giá đột biến.

Đối với quy trình lựa chọn sách giáo khoa, ông Nguyễn Xuân Thành (Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học) cho biết: “Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh sẽ quyết định việc lựa chọn sách giáo khoa để sử dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông theo quy định của Bộ trưởng, Bộ GD&ĐT”.

Như vậy, Bộ GD&ĐT sẽ quy định về thành phần của hội đồng lựa chọn sách giáo khoa cho đến quy định về các nguyên tắc, yêu cầu để việc thực hiện lựa chọn ấy mang tính chuyên môn. ở GD&ĐT sẽ là cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh trong việc thực hiện thành lập hội đồng và lựa chọn theo quy định của Bộ GD&ĐT.

Nhưng trên thực tế, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là đơn vị trực thuộc của Bộ GD&ĐT. Bộ là cơ quan chủ trì viết chương trình tổng thể, chương trình môn học, thẩm định sách giáo khoa. Đặc biệt, trong các đợt tập huấn chương trình giáo dục phổ thông mới tới đây, thì những tác giả của sách giáo khoa phổ thông mới, các nhà xuất bản (trong đó phần lớn là NXB Giáo dục Việt Nam bởi phần lớn sách thuộc về NXB Giáo dục Việt Nam).. là những người tham gia chính trong việc tập huấn cho các địa phương.

Việc định hướng, lựa chọn sách giáo khoa cho các địa phương có diễn ra như thế nào cũng sẽ nằm trong khuôn khổ phần lớn các bộ sách giáo khoa của NXB Giáo dục Việt Nam. Và câu chuyện chiếm lĩnh thị trường sách giáo khoa vẫn khó tránh khỏi câu chuyện cũ. Việc tăng giá sách có đảm bảo đúng quy trình để không tăng đột biến cũng khó có thể trả lời.

Trước vấn đề trên thì sẽ không có chuyện chắc chắn nào cho câu chuyện lựa chọn sách giáo khoa. Liệu có hay không câu chuyện mỗi năm chọn một bộ sách. Do vậy, cũng khó có một sự lựa chọn nào có thể được gọi là tốt nhất cho các địa phương khi chọn sách giáo khoa phổ thông mới hiện nay.

Lương Minh

Xem thêm

Giao lưu Công nhân Việt Nam tiêu biểu toàn quốc với sinh viên Trường Đại học Công đoàn

Giao lưu Công nhân Việt Nam tiêu biểu toàn quốc với sinh viên Trường Đại học Công đoàn

(CLO) Ngày 25/10/2026, dưới sự chỉ đạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Trường Đại học Công đoàn tổ chức chương trình giao lưu với chủ đề “Khát khao vươn tới những đỉnh cao”. Sự kiện là dịp tôn vinh những tấm gương người lao động tiêu biểu, đồng thời tạo diễn đàn kết nối thực tiễn sản xuất với môi trường giáo dục đại học, bồi đắp khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ.

Cấm thi vào lớp 1: Trẻ 6 tuổi thoát cảnh bị 'luyện' đọc thông, viết thạo trước khi đến trường

Cấm thi vào lớp 1: Trẻ 6 tuổi thoát cảnh bị 'luyện' đọc thông, viết thạo trước khi đến trường

(CLO) Dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất cấm các trường kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ vào lớp 1 dưới mọi hình thức. Quy định này được kỳ vọng góp phần chấm dứt tình trạng trẻ phải học trước chương trình, phụ huynh chạy đua tiền tiểu học, song cũng đặt ra yêu cầu thay đổi cách tổ chức dạy học và quản lý tuyển sinh đầu cấp.

Học sinh đặc khu Cô Tô hào hứng tham gia dự án 'Tiếng Anh cho em'

Học sinh đặc khu Cô Tô hào hứng tham gia dự án 'Tiếng Anh cho em'

Dự án "Tiếng Anh cho em" do Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng phối hợp với Hệ thống Anh ngữ Quốc tế Ocean Edu (Ocean Edu) được phát động trực tuyến tới học sinh các trường học tại đặc khu Cô Tô, TP. Quảng Ninh, mở thêm cơ hội học ngoại ngữ cho thiếu nhi nơi đảo xa.

Trường Tiểu học & Trung học cơ sở Lương Sơn: Quyết tâm vượt khó thực hiện tốt phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”

Trường Tiểu học & Trung học cơ sở Lương Sơn: Quyết tâm vượt khó thực hiện tốt phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”

Với sự năng động, sáng tạo, tâm huyết, trách nhiệm của tập thể cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường, cùng tinh thần cố gắng vươn lên của các em học sinh. Nhiều năm qua, các thế hệ thầy và trò Trường TH & THCS Lương Sơn (Xã Lương Sơn – Tỉnh Thanh Hóa) luôn đoàn kết, nỗ lực phấn đấu vượt khó vươn lên thực hiện tốt phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”.

Lan tỏa câu chuyện chọn nghề và những người mở đường số nơi bản làng

Lan tỏa câu chuyện chọn nghề và những người mở đường số nơi bản làng

(CLO) Cuộc thi “Chọn nghề, chọn tương lai” và “Người mở đường số nơi bản làng” cùng hướng tới mục tiêu khơi dậy tinh thần chủ động của người trẻ, lan tỏa giá trị của giáo dục nghề nghiệp và ghi nhận những sáng kiến chuyển đổi số thiết thực, góp phần mở rộng cơ hội phát triển cho người dân, nhất là tại các địa bàn còn nhiều khó khăn.

Trường Đại học Công đoàn đẩy mạnh tuyển sinh đào tạo trình độ Thạc sĩ, Tiến sĩ

Trường Đại học Công đoàn đẩy mạnh tuyển sinh đào tạo trình độ Thạc sĩ, Tiến sĩ

Với hơn 80 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học Công đoàn tiếp tục khẳng định uy tín vững chắc trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho tổ chức Công đoàn cũng như toàn xã hội. Trong giai đoạn hiện nay, hoạt động tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ được Nhà trường chú trọng phát triển mạnh mẽ, đáp ứng kịp thời nhu cầu nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu của cán bộ, người lao động trước yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Cô giáo bị nam sinh đánh ngay trong lớp học, thương tích 12%

Cô giáo bị nam sinh đánh ngay trong lớp học, thương tích 12%

(CLO) Liên quan vụ học sinh có hành vi bạo lực với cô giáo trong giờ học ngày 19/10, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố bị can, ra lệnh tạm giam nam sinh L.H.V. để điều tra về tội Cố ý gây thương tích. Kết quả giám định xác định cô giáo bị tổn hại sức khỏe 12%.

Cấm thu phí dạy tăng cường, trường công chật vật với lớp tiếng Anh liên kết

Cấm thu phí dạy tăng cường, trường công chật vật với lớp tiếng Anh liên kết

(NB&CL) Trao đổi với Nhà báo và Công luận, TS Vũ Trọng Đông, giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sài Gòn cho rằng, nếu không bổ sung ngân sách, giáo viên và điều kiện tổ chức, nhiều trường công sẽ gặp khó khăn trong triển khai, thậm chí có nguy cơ tổ chức hoạt động tăng cường mang tính hình thức.

Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam tại Cần Thơ đẩy mạnh đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động

Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam tại Cần Thơ đẩy mạnh đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động

Ngày 21/10, Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam – Điểm đào tạo Cần Thơ tổ chức Lễ tổng kết năm học 2025–2026 và khai giảng năm học 2026–2027, khép lại một năm học với những kết quả bước đầu, đồng thời mở ra chặng đường mới hướng đến nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu nhân lực của thành phố Cần Thơ và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Trường học quy mô 'khủng' sau sáp nhập sẽ có ít nhất 3 kế toán

Trường học quy mô 'khủng' sau sáp nhập sẽ có ít nhất 3 kế toán

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đề xuất điều chỉnh định mức nhân sự hỗ trợ tại các cơ sở giáo dục có nhiều phân hiệu, trong đó trường có từ 10 phân hiệu trở lên được bố trí tối đa 3 kế toán. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh một số trường sau sáp nhập có quy mô hàng trăm lớp, hàng chục nghìn học sinh.

Cỡ chữ bài viết: