Ngược dòng thị trường, ngành Ngân hàng bứt phá giữa nền kinh tế chao đảo

Tăng trưởng vượt trội

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ 2020 - mức giảm sâu nhất kể từ khi Việt Nam tính và công bố GDP quý đến nay.

9 tháng đầu năm, GDP nước ta chỉ tăng 1,42% so với cùng kỳ năm ngoái do ảnh hưởng nghiêm trọng của dịch COVID-19 tới mọi lĩnh vực. Nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội kéo dài, đặc biệt là đầu tàu kinh tế TP.HCM bị bào mòn sức chống chịu.

Giữa bức tranh có phần u ám của nền kinh tế cả nước, ngành ngân hàng được cho là điểm sáng khi có mức tăng trưởng lợi nhuận vượt trội. 6 tháng đầu năm 2021, không một ngân hàng nào sụt giảm lợi nhuận so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, một số ngân hàng ghi nhận lợi nhuận tăng đột biến 3-5 lần.

Tính chung 9 tháng đầu năm, báo cáo ngành ngân hàng của Công ty Chứng khoán Maybank Kim Eng (MBKE) Việt Nam cho thấy, lợi nhuận trước thuế của 17 ngân hàng niêm yết tăng 42,6% so với cùng kỳ năm 2020, đạt 132.000 tỷ đồng. Tăng trưởng lợi nhuận trước thuế toàn ngành được duy trì ở mức cao, nhất là với những ngân hàng cổ phần, ngân hàng có vốn hóa vừa và nhỏ.

TS. Đinh Thế Hiển - chuyên gia kinh tế - tài chính, nhận định sự tăng trưởng này là tất yếu dù có hay không xảy ra dịch bệnh. Bởi, hệ thống ngân hàng đang có nhiều “đất dụng võ” giữa nền kinh tế đô thị hóa, hiện đại hóa.

Bên cạnh gia cố các lĩnh vực truyền thống như tín dụng, nhiều ngân hàng nỗ lực đẩy mạnh kinh doanh thêm các lĩnh vực khác như ngoại hối, bảo hiểm, đầu tư chứng khoán… ngày càng sôi động.

Việc tăng vốn cũng gia tăng năng lực tài chính cho các ngân hàng, đồng thời có thêm nguồn vốn trung dài hạn để mở rộng hoạt động kinh doanh. Vietnam Report đánh giá, năm 2021 là cuộc đua tăng vốn của nhóm ngân hàng khi vốn đăng ký tăng thêm khoảng 82.000 tỷ đồng.

Cùng với đó, việc tiếp tục nỗ lực nâng cao cơ cấu tiền gửi không kỳ hạn (CASA) và tiếp cận nguồn vốn bán buôn với chi phí rẻ hơn là những yếu tố góp phần giúp các nhà băng giảm chi phí vốn.

Ngân hàng còn là một trong những ngành tiên phong chuyển đổi số để chủ động thích ứng với cuộc “chạy đua marathon” cách mạng công nghiệp 4.0, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh. Theo thống kê sơ bộ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), có đến 95% ngân hàng đã và đang xây dựng chiến lược chuyển đổi số, trong đó 39% ngân hàng đã phê duyệt chiến lược hoặc tích hợp trong định hướng phát triển kinh doanh và công nghệ thông tin.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), 9 tháng đầu năm nay đã thu hút thêm khoảng 870.000 khách hàng mới, nâng tổng số khách hàng lên 9,2 triệu. Khối lượng và giá trị giao dịch qua kênh điện tử của khách hàng cá nhân trong 3 quý đầu năm 2021 tại nhà băng này lần lượt tăng 78,1% và 91% so với cùng kỳ năm 2020.

Trong 2 năm gần đây, các dịch vụ về ngân hàng có thu phí như tài khoản, thanh toán… cũng tăng mạnh đến 186%, góp phần tươi sáng hơn cho bức tranh lợi nhuận.

Là một trong số các ngân hàng dẫn đầu đà tăng trưởng lợi nhuận, ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Ngân hàng Phương Đông (OCB) cho biết, thời gian qua nhà băng này tập trung đẩy mạnh các sản phẩm dịch vụ trên kênh online, gia tăng các tiện ích và ưu đãi cho khách hàng giao dịch trực tuyến. Cùng với đó là số hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng và quy trình nghiệp vụ, điều hành nội bộ.

“OCB theo định hướng bán lẻ, phát triển đa dạng các sản phẩm như mua nhà, mua xe, dự án năng lượng để phục vụ nhóm khách hàng cá nhân và nhóm đối tượng khách hàng doanh nghiệp mục tiêu. Từ đó, nguồn tín dụng của ngân hàng tận dụng được từ hệ sinh thái các đối tác và vẫn duy trì biên lãi ròng (NIM) cao. Thêm nữa, nguồn thu của OCB đa dạng, không chỉ phụ thuộc thu nhập lãi”, ông Tùng cho biết.

Bức tranh triển vọng

Đánh giá triển vọng, MBKE Việt Nam chỉ ra hầu hết các nhà băng đang trên đà hoàn thành mục tiêu năm 2021. Lũy kế 9 tháng đầu năm, các ngân hàng đã đạt bình quân 77% kế hoạch lợi nhuận cả năm 2021. Riêng Techcombank, MBBank, ACB, MSB, SHB, LienVietPostBank và SSB hoàn thành đến 85-105% mục tiêu đề ra.

Theo đó, công ty chứng khoán kỳ vọng 17 ngân hàng niêm yết sẽ đạt mức tăng trưởng lợi nhuận 10% trong quý IV/2021, tương đương 44 nghìn tỷ đồng lợi nhuận sau thuế nhờ tăng trưởng tín dụng và thu nhập từ phí mạnh hơn. Đồng nghĩa ngành ngân hàng sẽ kết thúc năm 2021 với mức tăng trưởng lợi nhuận 33% YoY.

Dựa trên nền kinh tế đang phục hồi hậu giãn cách, MBKE Việt Nam dự đoán tăng trưởng GDP có thể duy trì ở mức 5,5% năm 2021 và đạt 6,5-6,8% năm 2022. Tăng trưởng tín dụng theo đó sẽ đạt 12,5-13% năm 2021 và khoảng 14% năm 2022.

Nhận định những triển vọng trên hoàn toàn có cơ sở, các chuyên gia cho biết hầu hết doanh nghiệp đang đua nhau tăng tốc những tháng cuối năm, nhằm “lấy lại những gì đã mất”. Hệ thống ngân hàng theo đó sẽ tiếp tục tăng trưởng cho vay, tạo thêm sự lạc quan về thu nhập tín dụng.

Song, cho rằng “việc tăng vốn nhìn chung là tốt”, TS. Đinh Thế Hiển lưu ý các nhà băng phải đảm bảo được chiến lược hợp lý nhằm tạo sự tăng trưởng bền vững. Cùng với đó, việc chuyển đổi số cần tạo ra hệ sinh thái, thay vì “chỉ đưa công nghệ số vào”.

“Ngân hàng Việt Nam đang ở đầu giai đoạn 2 trong 3 giai đoạn của cuộc đua chuyển đổi số. Nhà băng nào thành công trong việc chuyển đổi số sẽ có lợi thế đứng đầu trong cạnh tranh. Song song với chuyển đổi số giữa các ngân hàng phải nâng chuẩn Basel rất mạnh, hướng tới Basel III. Đồng thời đầu tư về con người làm việc trong môi trường ngân hàng 5.0”, ông Hiển nêu.

Kế hoạch chuyển đổi số ngành ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 mới đây của NHNN cũng xác định, mục tiêu hướng đến vào năm 2025 đảm bảo 60% tổ chức tín dụng có tỷ trọng doanh thu từ kênh số đạt trên 30%.

Nêu quan điểm, chuyên gia kinh tế Phan Dũng Khánh cho rằng, nếu các ngân hàng chấp nhận hy sinh phần nào lợi nhuận để hỗ trợ cho nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp sẽ giúp gia tăng lòng trung thành của khách hàng trong dài hạn. “Các sản phẩm hiện tại và tương lai của họ từ đó sẽ được sử dụng tốt hơn. Lợi nhuận của nhà băng khi đó có thể gia tăng dù chậm đôi chút nhưng bền vững và lâu dài”, ông Khánh nhấn mạnh.

Ngô Công Quang