Điều chỉnh kích thước chữ
Từ vụ cấp bằng giả tại Đại học Đông Đô:

Người Việt “sính” bằng cấp hay xã hội Việt “trọng” bằng cấp?

(NB&CL) Người Việt nổi tiếng “sính” bằng cấp, mà nguyên nhân là do quá chú trọng về “thể diện”. Nhưng, chính trong xã hội Việt, bằng cấp vẫn đang là tiêu chí quan trọng bậc nhất để các cá nhân có việc làm, được quy hoạch, đề bạt,… Đó là rào cản cho sự phát triển đất nước ở cả quá khứ và hiện tại.

1. Từ giữa năm 2020, dư luận xã hội đã một phen hốt hoảng khi Cơ quan an ninh điều tra (Bộ Công an) vào cuộc điều tra vụ “bằng giả” tại Đại học Đông Đô. Tới 23/11, cơ quan điều tra đã có kết luận điều tra vụ án.

Theo đó, Đại học Đông Đô dù chưa được Bộ GD&ĐT cho phép đào tạo văn bằng 2, trong đó có văn bằng 2 ngành ngôn ngữ tiếng Anh. Tuy nhiên, từ tháng 4/2017, ông Trần Khắc Hùng (Chủ tịch HĐQT nhà trường) đã chỉ đạo cấp dưới ký thông báo tuyển sinh văn bằng 2 tiếng Anh; ký hợp đồng hỗ trợ tuyển sinh, đào tạo văn bằng 2 tiếng Anh với 15 cơ sở đào tạo, đã tuyển sinh hơn 3.500 học viên, thu về hơn 24,2 tỷ đồng.

Đáng chú ý, cơ quan điều tra xác định Đại học Đông Đô đã cấp 193 bằng cử nhân tiếng Anh giả cho các cá nhân không qua tuyển sinh, đào tạo hoặc chưa đủ điều kiện cấp bằng; hợp thức hồ sơ, tài liệu để cấp bằng giả cho 118 cá nhân.

Đặc biệt nghiêm trọng, theo cơ quan điều tra, nhiều trường hợp sử dụng văn bằng giả lại đang giữ vị trí chủ chốt trong các cơ quan, ban, ngành; phần lớn đang làm thạc sĩ, nghiên cứu sinh, thi nâng ngạch thanh tra viên,… tức là những “người có uy tín”. Và số lượng “người có uy tín” lên tới 55.

Bộ GD&ĐT mới đây đã nêu rõ quan điểm kiên quyết xử lý những trường hợp sử dụng văn bằng được cấp sai quy định; thu hồi và hủy bỏ những văn bằng này. Nhưng điều mà dư luận mong chờ là phải công khai việc xử lý các cá nhân có quyền có chức, bất chấp đạo đức, pháp luật, sử dụng bằng cấp giả để tiến thân.

Bởi, nếu có những lãnh đạo, cán bộ tiến thân bằng bằng giả - biểu hiện của sự hủ bại văn hóa, thiếu hụt lương tri, tự trọng, thì không xứng đáng làm công bộc của dân, chứ chưa nói tới việc đưa đất nước tiến lên hay thụt lùi.

Theo các điều tra xã hội học, người châu Á trọng bằng cấp hơn người châu Âu.

Theo các điều tra xã hội học, người châu Á trọng bằng cấp hơn người châu Âu.

2. Người Việt từ quá khứ cũng như hiện tại, bằng cấp vẫn được coi là “hành trang vào đời”, ai cũng muốn bản thân, con em có bằng cử nhân, kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ, bất kể có sử dụng trong công tác hay không.

Theo các chuyên gia, thái độ trọng bằng cấp bản thân nó không phải là xấu nếu được song hành với một cơ chế đánh giá bằng cấp đúng mức, năng lực mỗi người được phản ánh chân thực thông qua bằng cấp. Thực tế cho thấy, người Nhật Bản đã từng đánh giá người lao động dựa nhiều vào bằng cấp họ có được, tạo ra một sự cạnh tranh mạnh mẽ trong học tập, lao động, sáng tạo.

Nhưng ở xã hội Việt Nam, bằng cấp được xem là điều kiện cần và hàng đầu, nhưng nhiều trường hợp bằng cấp không tương xứng với năng lực thật sự của người sở hữu, lại thiếu (hay không có) cơ chế đánh giá chất lượng bằng cấp, tiềm năng và khả năng phát triển của chủ thể. Từ đó, đã nảy sinh hàng loạt vấn nạn về sử dụng bằng giả, bằng thạc sĩ, tiến sĩ chất lượng kém, mà đáng buồn nhất là bằng tiến sĩ của cựu Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Xuân Anh.

Nghiêm trọng hơn, nó gây ra những hệ lụy lâu dài: Người có nhiều bằng cấp có cơ hội ngồi vào những vị trí quan trọng mà năng lực chưa đủ; Người không có hoặc ít bằng cấp bị tước đi cơ hội dù có khả năng, tiềm năng phát triển.

Về “nhìn người”, đánh giá con người, chính Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cũng phải thừa nhận đó là việc cực kỳ khó khăn, phức tạp. Ông lưu ý rằng “đừng chỉ thấy cái mã bên ngoài nó che đậy cái sơ sài bên trong”.

Bằng cấp trong xã hội Việt đang là “cái mã bên ngoài”, mà để không “nhìn gà hóa cuốc” trong tổ chức, bố trí, đề bạt nhân sự, các cơ quan quản lý nhà nước trước hết phải thay đổi cơ chế đánh giá, quan tâm đến năng lực, kinh nghiệm, tiềm năng phát triển, thay vì chăm chăm vào các văn bằng, chứng chỉ thật giả lẫn lộn.

3. Khi mà xã hội đang “lạm phát bằng cấp”, nhiều tiêu cực về bằng giả, chứng chỉ giả, kém chất lượng bị phanh phui, thì ngày 9/11 vừa qua, Bộ trưởng Nội vụ Lê Vĩnh Tân đã hé mở về những kế hoạch về đơn giản hóa văn bằng chứng chỉ...

Theo Bộ trưởng Nội vụ, để tiến tới bỏ các quy định về chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, Bộ Nội vụ đang phối hợp với các bộ, ngành sửa đổi các tiêu chí về chuyển ngạch của công chức và hạng viên chức. “Sẽ không yêu cầu chứng chỉ ngoại ngữ, tin học nữa, mà chỉ quy định về năng lực sử dụng ngoại ngữ và tin học, thể hiện trong các kỳ thi kiểm tra trên máy tính…”, ông Lê Vĩnh Tân nói.

Tiếp đó, về các loại văn bằng chứng chỉ, Bộ trưởng Lê Vĩnh Tân cho biết, trong quá trình triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chức và Viên chức, các nghị định của Chính phủ cũng tập trung xem xét giảm bớt các thủ tục trong việc tuyển dụng, quản lý, thi nâng ngạch, thăng hạng viên chức, kể cả quá trình bổ nhiệm cán bộ. “Trước đây khi đề bạt, bổ nhiệm cán bộ phải có 7 văn bằng, chứng chỉ thì bây giờ tập trung chủ yếu vào trình độ về chuyên môn, lý luận về chính trị, trình độ quản lý Nhà nước…”, ông Tân cho hay.

Trước động thái “mở cửa” này, đầu tháng 12/2020, Bộ GD&ĐT thông tin đã làm việc, trao đổi và đi đến thống nhất với Bộ Nội vụ về việc bỏ quy định chứng chỉ ngoại ngữ và tin học cho giáo viên. Đây là một tin vui, bởi nhiều chục năm qua, hàng triệu giáo viên đã gặp rất nhiều khó khăn, áp lực khi phải đi học để có chứng chỉ ngoại ngữ, tin học – những thứ họ vốn đã được dạy khi còn ngồi ở giảng đường đại học, cao đẳng.

Đó còn là tin vui, tin tích cực cho cả xã hội, khi các văn bằng, chứng chỉ vốn thật giả lẫn lộn sẽ không còn nhiều giá trị, mà năng lực, kinh nghiệm, tiềm năng phát triển, khát vọng cống hiến,… của nhân sự mới là điều tiên quyết.

Kiên Giang

 
 
Tin mới
SEA Games 31 ngày 21/5:  Môn Lặn 'gặt vàng', đô cử Hồng Thanh phá 3 kỷ lục SEA Games

(CLO) Môn Lặn trở lại ở SEA Games 31 sau 13 năm vắng bóng và các VĐV Việt Nam lập tức thể hiện sự vượt trội. Cũng trong ngày thi đấu 21/5, đô cử Phạm Thị Hồng Thanh đã phá 3 kỷ lục SEA Games.

Dự báo thời tiết 22/5: Cảnh báo mưa lớn ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ

(CLO) Theo Trung tâm khí tượng thuỷ văn Quốc gia: Từ nay 21/5 đến 24/5, ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, có nơi mưa rất to. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Mãn nhãn cảnh hơn 60 dù lượn bay trên bầu trời đảo Lý Sơn

(CLO) Những chiếc dù lượn đủ màu sắc bay trên nền trời xanh ở Lý Sơn tạo nên khung cảnh tuyệt đẹp, hấp dẫn người dân và du khách.

Nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo cấp phép xây dựng công trình nhà ở riêng lẻ trên bãi sông

(CLO) Sở Xây dựng đề nghị UBND quận, huyện, thị xã khẩn trương rà soát, thống kê, lập danh mục khu dân cư tập trung hiện có trên bãi sông trên địa bàn quản lý để Sở tổng hợp, báo cáo UBND TP Hà Nội.

Bắt đối tượng Trương Văn Dũng để điều tra về tội tuyên truyền chống nhà nước

(CLO) Trương Văn Dũng vừa bị bắt tạm giam về hành vi “Tuyên truyền chống nhà nước CHXNCN Việt Nam”.

Nữ Việt Nam thắng Thái Lan, duy trì vị trí độc tôn ở SEA Games

(CLO) Pha lập công duy nhất của Huỳnh Như đã giúp đội tuyển nữ Việt Nam đánh bại Thái Lan với tỷ số 1-0 trong trận chung kết SEA Games 31.

Ngày 21/5: Ghi nhận 1.457 ca nhiễm COVID-19 mới!

(CLO) Thông tin từ Bộ Y tế cho biết, tính từ 16h ngày 20/5 đến 16h ngày 21/5 ghi nhận 1.457 ca nhiễm COVID-19 mới giảm 130 ca so với ngày trước đó tại 43 tỉnh, thành phố.

Thái Lan mở cửa lại cuộc sống về đêm

(CLO) Thái Lan sẽ cho phép các câu lạc bộ đêm và quán bar karaoke hoạt động trở lại bình thường bắt đầu từ tháng 6 khi tỷ lệ lây nhiễm Covid-19 hàng ngày giảm.

Hà Tĩnh đồng loạt triển khai đăng ký, cấp biển số xe tại các địa phương

(CLO) Từ ngày 21/5/2022, Công an cấp huyện sẽ được tổ chức đăng ký xe ô tô và Công an xã, phường sẽ được đăng ký, cấp biển số xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) cho cá nhân, tổ chức.