"Nguyễn Công Trứ với lịch sử, văn hóa Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX”

(CLO) Trong chuỗi các hoạt động thiết thực và ý nghĩa để kỷ niệm 240 năm ngày sinh và 160 năm ngày mất Uy Viễn tướng công Nguyễn Công Trứ (1778 - 1858), ngày 24/11, tại TP. Hà Tĩnh, Trường đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với UBND tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức Hội thảo khoa học “Nguyễn Công Trứ với lịch sử, văn hóa Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX”.

Chủ trì hội thảo có GS.TS Nguyễn Hữu Đức – Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, GS.TSKH Vũ Minh Giang – Chủ tịch Hội đồng Khoa học đào tạo – Đại học Quốc gia Hà Nội; Bí thư Tỉnh uỷ Hà Tĩnh Lê Đình Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Tĩnh Đặng Quốc Vinh.

Cùng tham dự có các giáo sư, tiến sỹ, nhà nghiên cứu đến từ các trường đại học và một số tỉnh thành, đại diện dòng họ Nguyễn Công ở Nghi Xuân – Hà Tĩnh.

Quang cảnh Hội thảo khoa học.  

Báo cáo đề dẫn hội thảo khẳng định, từ trước đến nay, cuộc đời tướng công Nguyễn Công Trứ luôn là đề tài lớn để các nhà khoa học, các nhà văn hoá tìm tòi, nghiên cứu. Hội thảo Nguyễn Công Trứ với lịch sử, văn hoá Việt Nam nửa đầu thứ kỷ XIX với những khám phá mới mẻ về cuộc đời, sự nghiệp của ông sẽ tô đậm thêm công lao và đóng góp của danh nhân đối với đất nước. Khơi dậy lòng tự hào dân tộc, truyền thống văn hoá cách mạng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế hiện nay.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Giáo sư Tiến sỹ Nguyễn Hữu Đức - Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đã nêu bật những công lao to lớn của Uy Viễn tướng công Nguyễn Công Trứ đối với quê hương, đất nước trên các phương diện xã hội, văn hóa, quân sự và kinh tế. Giáo sư Tiến sỹ Nguyễn Hữu Đức mong muốn với đóng góp trí tuệ của các chuyên gia, những nội dung chuyên môn của cuộc Hội thảo sẽ được tiếp cận, phân tích từ nhiều góc độ, lĩnh vực khác nhau trên quan điểm nghiên cứu chuyên ngành kết hợp với liên ngành.

Tại hội thảo, 52 tham luận của các đại biểu đã tập trung phân tích, làm sáng tỏ bối cảnh chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hóa của Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XVIII, nửa đầu thế kỷ XIX để phác dựng rõ hơn hình ảnh và những đóng góp của Nguyễn Công Trứ với vương triều Nguyễn và thời đại; những mối liên hệ và tác động qua lại giữa chính trị với các nhân tố xã hội, kinh tế.

Nổi bật tại Hội thảo là một số tham luận: “Tư tưởng tự do mang tầm thời đại” của Tiến sỹ Đặng Duy Báu - nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh. “Nguyễn Công Trứ với biển – Tư duy và hành động” của Giáo sư Tiến sỹ Nguyễn Văn Kim - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; “Trường hợp Nguyễn Công Trứ với lý luận đọc văn học” của Giáo sư Tiến sỹ Trần Nho Thìn - Khoa Văn, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

Tiến sỹ Đặng Duy Báu - Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh cho rằng tất cả cuộc đời của Nguyễn Công Trứ quy tụ ở triết lý tự do “quân tử bất khí” với sức sống ngang tàng, mãnh liệt và những khía cạnh phóng khoáng đa chiều.

Sau phiên toàn thể, Hội thảo đã chia thành 2 Tiểu ban để thảo luận với 2 chủ đề: “Nguyễn Công Trứ với văn học, văn hóa, gia đình, quê hương và dòng tộc” và “Nguyễn Công Trứ với lịch sử, chính trị, tư tưởng và thời đại”. Cùng với các chủ đề khoa học, thông qua nội dung của cuộc Hội thảo, các nhà khoa học, quản lý đã cùng nhau bàn thảo về việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của quê hương Hà Tĩnh (mà rộng ra là không gian văn hóa Nghệ - Tĩnh).

Tham luận “Trường hợp Nguyễn Công Trứ với lý luận đọc văn học”của GS.TS Trần Nho Thìn - Khoa văn, Trường ĐH KHXH&NV Hà Nội lại đem đến những lý giải về con người văn chương của Nguyễn Công Trứ

Nguyễn Công Trứ tên tục là Củng, tự là Tồn Chất, hiệu Ngộ Trai, biệt hiệu là Hy Văn, sinh ngày 1/11 năm Mậu Tuất (1778) người làng Uy Viễn, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Theo một số tài liệu, ông sinh ở Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ, Thái Bình.

Sống trong cảnh nghèo khổ nhưng ngay từ bé, cậu bé Củng đã nuôi ý tưởng làm nên nghiệp lớn với tuyên bố: “Đã mang tiếng ở trong trời đất. Phải có danh gì với núi sông”.

Năm 1819, Nguyễn Công Trứ thi đậu Giải nguyên và được bổ đi làm quan, bấy giờ đã ngoài 30 tuổi. Ông là người văn võ song toàn, làm tới chức Uy Viễn Tướng công Binh bộ Thượng thư nhưng cũng nhiều lần bị giáng phạt, hạ tới ba bốn cấp.

Nguyễn Công Trứ là nhân vật kiệt xuất của lịch sử Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XVIII, nửa đầu thế kỷ XIX. Tuy sinh ra tại Thái Bình nhưng năm 10 tuổi, Nguyễn Công Trứ theo gia đình về sống tại quê cha - Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Từ nhỏ, Nguyễn Công Trứ đã bẩm thụ linh khí của vùng đất “địa linh nhân kiệt”, sớm tỏ ra thông minh, dĩnh ngộ.

Trong những thập kỷ đầu của thế kỷ XIX, khi nhà Nguyễn đang tích cực củng cố địa vị thống trị của mình, xã hội có vẻ ổn định, Nguyễn Công Trứ hăm hở dùi mài kinh sử để hiển đạt khoa danh. Mặc dù học giỏi, tài cao nhưng con đường khoa cử của ông rất lận đận, mãi đến năm 41 tuổi (1819), ông mới thi đậu Giải nguyên và được bổ đi làm quan vào năm Minh Mệnh thứ nhất (1820) với chức Hành tẩu ở Quốc sử quán và thăng đến chức cao nhất là Tham tán đại thần, Thượng thư Bộ Binh kiêm Tổng đốc Hải An. Sau nhiều lần thăng giáng, năm 1845, Nguyễn Công Trứ làm Chủ sự Bộ hình, năm sau làm quyền Án sát Quảng Ngãi, rồi đổi ra làm Phủ thừa phủ Thừa Thiên, đến năm 1847, thăng ông làm Phủ doãn phủ ấy. Cũng năm này, Nguyễn Công Trứ xin về hưu, nhưng Thiệu Trị không cho. Năm 1848, Tự Đức nguyên niên, ông mới được về hưu hẳn.

Tin, ảnh: Trần Phong

Xem thêm

Cần tìm lại và khẳng định những giá trị đích thực của gia đình

Cần tìm lại và khẳng định những giá trị đích thực của gia đình

(NB&CL) Gia đình Việt Nam đang đứng trước những biến đổi chưa từng có. Chuyển đổi số, toàn cầu hóa, đô thị hóa, dịch chuyển lao động và sự thay đổi trong lối sống đang làm thay đổi cấu trúc, cách tổ chức cũng như phương thức gắn kết của các gia đình. Đây cũng chính là lúc chúng ta cần phải nhìn nhận lại hệ giá trị văn hóa gia đình dưới một tầm nhìn mới: làm thế nào để những giá trị đã làm nên sức sống của gia đình Việt Nam có thể tiếp tục tồn tại và phát huy trong một xã hội đang thay đổi từng ngày trong kỷ nguyên mới.

Xóa đi những khoảng cách vô hình trong nếp nhà hiện đại

Xóa đi những khoảng cách vô hình trong nếp nhà hiện đại

(NB&CL) Dù sống dưới cùng một mái nhà, gặp nhau mỗi ngày, các thành viên trong gia đình vẫn có thể ngày càng xa cách. Giữa cha mẹ và con cái, người già và người trẻ, truyền thống và lối sống hiện đại đang tồn tại những khoảng cách âm thầm. Điều quan trọng không phải là nghĩ giống nhau, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng khác biệt.

Độc đáo nghệ thuật múa kỳ lân của người Nùng Cao Bằng

Độc đáo nghệ thuật múa kỳ lân của người Nùng Cao Bằng

(CLO) Trong khuôn khổ các hoạt động tháng 9 với chủ đề “Vui Tết Độc lập” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội), du khách có dịp thưởng thức nghệ thuật múa kỳ lân truyền thống của đồng bào Nùng đến từ tỉnh Cao Bằng.

Khi “nếp nhà” xoay vần trong không gian số

Khi “nếp nhà” xoay vần trong không gian số

(NB&CL) Công nghệ đem lại nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, kết nối và phát triển bản thân nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức đối với việc duy trì gắn kết giữa các thành viên trong gia đình. Trong thời đại số, các thành viên trong gia đình ở gần nhau về không gian nhưng lại xa nhau về sự kết nối…

‘Sao Độc lập’ 2026 lan tỏa khát vọng Việt Nam hùng cường

‘Sao Độc lập’ 2026 lan tỏa khát vọng Việt Nam hùng cường

(CLO) Tối 30/8, tại Hà Nội, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản phối hợp với Bộ Công an tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật “Sao Độc lập” năm 2026 (lần thứ XI), với chủ đề “Ánh sao độc lập - Khát vọng Việt Nam hùng cường”.

Độc đáo Nghi lễ cầu mùa mừng Tết Độc lập tại Hà Nội

Độc đáo Nghi lễ cầu mùa mừng Tết Độc lập tại Hà Nội

(CLO) Nghi lễ cầu mùa của đồng bào Nùng xóm Cao Chương (xã Trà Lĩnh, Cao Bằng) nhằm tạ ơn các vị thần linh đã che chở bản làng, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, vật nuôi phát triển, cuộc sống bình an, no ấm.

Hải Phòng khởi động hành trình trở thành ‘Thành phố Âm nhạc’

Hải Phòng khởi động hành trình trở thành ‘Thành phố Âm nhạc’

(CLO) Chương trình hòa nhạc “Những miền âm thanh - Realms of Sound” diễn ra tối 29/8 tại Nhà hát Hoa Phượng, mở đầu chuỗi hoạt động hợp tác giữa Hội Nhạc cổ điển Việt Nam và UBND TP Hải Phòng, hướng tới xây dựng thành phố trở thành điểm đến về âm nhạc và sáng tạo.

Nếp nhà - điểm tựa giữa những đổi thay

Nếp nhà - điểm tựa giữa những đổi thay

(NB&CL) Nếp nhà không chỉ nằm trong những gia phong được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, mà còn được bồi đắp từ cách mỗi người sống, ứng xử và vượt qua những thử thách của thời đại. Từ một gia đình nhiều thế hệ ở quê đến một mái ấm của người trẻ giữa đô thị, những giá trị ấy đang được tiếp nối linh hoạt hơn, để truyền thống không trở thành khuôn phép mà trở thành điểm tựa cho mỗi người.

MONO được chọn làm Sứ giả quảng bá di sản văn hóa Huế

MONO được chọn làm Sứ giả quảng bá di sản văn hóa Huế

(CLO) Ca sĩ Nguyễn Việt Hoàng (nghệ danh MONO) được TP. Huế công bố là Sứ giả quảng bá di sản văn hóa Huế nhiệm kỳ 2026-2030, hướng tới đổi mới cách kể chuyện di sản và đưa hình ảnh Cố đô đến gần hơn với giới trẻ.

Đoàn tàu du lịch trình diễn ánh sáng trên bờ vịnh di sản.

100 nghìn khán giả và người dân đội mưa chứng kiến thời khắc lịch sử của TP. Quảng Ninh

(CLO) Cơn mưa có lúc nặng hạt kèm theo sấm chớp trong đêm 28/8 không thể làm nguội lạnh bầu nhiệt huyết của hơn 100.000 người dân kiên cường bám trụ tại khu vực Quảng trường 30/10 và các tuyến đường lân cận để chứng kiến thời khắc lịch sử quan trọng vùng đất mỏ Quảng Ninh chính thức lên thành phố trực thuộc Trung ương.

Cỡ chữ bài viết: