Thái hậu Dương Vân Nga là dự án mà NSƯT Hoa Hạ ấp ủ thực hiện để kỷ niệm 100 năm sân khấu cải lương. Vở diễn đặc biệt này có sự tham gia của những gương mặt quen thuộc như: Nghệ sĩ Phượng Loan, Lê Tứ, Chí Linh, Kim Ngân, Hồng Tơ, Đại Nghĩa, Quỳnh Hương, Điền Trung, Thanh Thảo... đặc biệt là sự góp mặt của nữ ca sĩ Phương Thanh và ca sĩ Quốc Đại.
NSƯT Hoa Hạ và nghệ sĩ Kim Ngân
Tại buổi gặp gỡ, NSƯT Hoa Hạ đã có những chia sẻ về khó khăn trong quá trình tái hiện vở diễn kinh điển này trên sân khấu. Nữ nghệ sĩ - đạo diễn tài ba cũng thừa nhận, theo xu thế chung sân khấu cùng loại hình nghệ thuật cải lương đã dần mờ nhạt. Vì thế, việc phục dựng lại một vở diễn kinh điển gặp không ít trở ngại, đặc biệt là khâu kinh phí. NSƯT Hoa Hạ và nghệ sĩ Kim Ngân phải bỏ số tiền túi lên đến 800 triệu đồng để mang vở diễn lên sân khấu. Nghệ sĩ khẳng định số tiền thu lại được chỉ khoảng 600 triệu đồng nhưng bản thân chấp nhận chịu lỗ để hoàn thành tâm nguyện, bởi theo cô, tái dựng lại vở Thái hậu Dương Vân Nga là hoài bão, khao khát chứ không nhằm mục đích kinh doanh, thu lợi.
Đạo diễn Hoa Hạ chia sẻ ở sự kiện.
“Tôi thực hiện vở diễn Thái hậu Dương Vân Nga để kỷ niệm sân khấu cải lương chạm mốc 100 năm. Không biết Nhà nước có chủ trương nào nhưng với riêng tôi, tôi thấy làm được gì có ích cho sân khấu cải lương thì tôi làm. Tôi không dám nói mình sẽ mang đến điều gì đó mới mẻ cho loại hình này, chỉ mong giữ được lửa, để những người yêu thích cải lương ý thức làm nghề một cách đàng hoàng, chính đáng nhất…
“Khi quyết định dựng lại vở Thái hậu Dương Vân Nga tôi và Kim Ngân đã xác định sẽ lỗ, vấn đề là ít hay nhiều mà thôi. Tuy nhiên, chúng tôi quyết định không bận tâm điều đó để giữ lại cái hồn thuần túy cho vở diễn cũng như nghệ thuật cải lương của ông cha ta. Vở diễn lần này được tôi dựng lại với nhiều tình tiết mới hơn so với vở diễn kinh điển trong lịch sử. Tôi cũng quan trọng phần nghe và nhìn để thỏa mãn cho giới mộ cải lương trong vở diễn này. Những điều mới mẻ được chú ý nhưng vẫn phải tiếp nối tinh hoa của cha ông tiền bối đi trước để giữ được cốt cách của dân tộc ta”, nghệ sĩ Hoa Hạ chia sẻ.
Diễn viên Đại Nghĩa
Khi được hỏi về lý do không mời NSND Bạch Tuyết, NSND Ngọc Giàu tham gia vai diễn trong Thái hậu Dương Vân Nga, NSƯT Hoa Hạ cho biết đó là vì tôn trọng các anh chị. “Chị Bạch Tuyết, Ngọc Giàu đã đạt đến đỉnh cao ở những vai diễn kinh điển đó, nên tôi không thể nào bắt các anh chị đánh đổi để diễn một vở mới mà chưa chắc đã thành công. Bây giờ sức vóc của các anh chị không còn như trước nữa, trong khi bản dựng mới lại đòi hỏi cao về sức trẻ. Chẳng hạn như đoạn chị Bạch Tuyết đẩy dàn gươm giáo để kêu gọi linh hồn, trong bản dựng mới, tôi biến 8 gươm giáo thành 8 con người đồng hành với nhân vật, hay vua Lê Hoàn phải chiến đấu với giặc thật trên sân khấu. Thật sự tôi rất thân với các anh chị, nếu tôi mời thì các anh chị sẽ rất ngại từ chối. Nhưng nếu bắt các anh chị diễn sẽ làm khó cho họ”, NSƯT Hoa Hạ bộc bạch.
Nghệ sĩ Gia Bảo, một trong những nghệ sĩ trẻ nặng lòng với nghệ thuật cải lương chia sẻ: “Thật ra bản thân Bảo đã muốn thực hiện điều này từ lâu lắm rồi nhưng mãi vẫn chưa làm được. Một phần vì kinh phí, một phần do chuyên môn và cả những yếu tố khác nữa. Vì vậy, khi thấy cô Hạ và chị Ngân khởi xướng Bảo đã xung phong hỗ trợ bằng mọi giá”.
MC Đại Nghĩa cũng chia sẻ: “So với bản trước đây, bản lần này do cô Hoa Hạ dựng mang một màu sắc mới lạ, nâng tầm hơn. Dĩ nhiên, đó cũng là một thử thách đối với những thế hệ đi sau như Nghĩa. Tuy nhiên, mình cũng không thể phụ lòng của cả ê kip mà xem nhẹ trách nhiệm bản thân. Các anh chị em khi tham gia vở Thái hậu Dương Vân Nga lần này luôn chuẩn bị một tâm thế sẵn sàng và chờ đợi mọi khó khăn để vượt qua nó. Và Nghĩa cũng tin rằng, với lửa nghề bùng cháy, sự táo bạo và quyết liệt của mình cô Hoa Hạ sẽ khiến vở Thái hậu Dương Vân Nga lần này sẽ được hồi sinh trong lòng công chúng”.
Trong hai đêm diễn vở Thái hậu Dương Vân Nga (6/5 và 13/5) tại Nhà hát Bến Thành (TP.HCM), Nghệ sĩ Ưu tú Phượng Loan - Lê Tứ sẽ diễn vai Thái hậu Dương Vân Nga - tướng quân Lê Hoàn ở màn một, màn hai. Nghệ sĩ Kim Ngân và Chí Linh sẽ diễn hai nhân vật này ở màn ba, màn bốn.
Nghệ sĩ Hoa Hạ cho biết, không áp lực khi dựng lại vở kinh điển vì sẽ thực hiện một phiên bản mới, khác với các bản cũ của cố Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Nga, Nghệ sĩ Nhân dân Bạch Tuyết...
Diễn viên Gia Bảo
Bản dựng mới sẽ xoáy sâu vào chi tiết các trung thần đau đáu về việc ngôi báu và long bào của Đinh Tiên Hoàng được trao lại cho Lê Hoàn. Đạo diễn đặt niềm tin vào Đại Nghĩa và Xuân Trang - hai diễn viên đóng vai trung thần - cùng hai nghệ sĩ đóng vai thái hậu vì họ có lối ca diễn chân phương, mộc mạc.
Trước việc mời Phương Thanh diễn dù giọng ca này từng gây tranh cãi khi hát cải lương, đạo diễn cho biết trong các vở trước như Kim Vân Kiều, Chiếc áo thiên nga, Phương Thanh tạo hiệu ứng khán giả tốt, được vỗ tay nhiều lần khi xuất hiện. Chị kỳ vọng Phương Thanh và Quốc Đại là nhân tố tạo thêm nét mới cho tác phẩm.
Nghệ sĩ Kim Ngân, đạo diễn Hoa Hạ và diễn viên Đại Nghĩa
Vở Thái hậu Dương Vân Nga ra mắt năm 1977 tại đoàn cải lương Thanh Minh -Thanh Nga (tác giả Hoa Phượng - Chi Lăng - Hoàng Việt - Thể Hà Vân, phỏng theo kịch bản chèo của Trúc Đường, đạo diễn Chi Lăng). Vở diễn kể lại giai đoạn sau khi Đinh Tiên Hoàng qua đời, Thái hậu Dương Vân Nga nắm quyền nhiếp chính, rồi trao lại long bào cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn. Ông lên ngôi, lấy hiệu là Lê Đại Hành, lập nên nhà Tiền Lê, đánh tan quân Tống.
Thái hậu Dương Vân Nga là vai diễn cuối của cố NSƯT Thanh Nga. Sau khi bà qua đời năm 1978, nghệ sĩ Kim Hương diễn thay vai này trong đoàn Thanh Minh - Thanh Nga. Sau đó, các nghệ sĩ như Bạch Tuyết, Ngọc Giàu... tiếp tục đảm nhận nhân vật.
Hiền Vũ
