Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam, ngành du lịch đã có bước phát triển tích cực, khá toàn diện, ngày càng đóng góp rõ nét vào phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.
Những bước chuyển biến tích cực, khá toàn diện trong lĩnh vực du lịch
Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm trước và 137 triệu lượt khách du lịch nội địa. Trong 8 tháng năm 2026, khách quốc tế gần 16 triệu lượt, hướng tới mục tiêu 25 triệu lượt trong cả năm.
Theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế thế giới, du lịch Việt Nam đã tăng 16 bậc, từ hạng 75/141 năm 2015, đến năm 2025 lên hạng 59/119. Việt Nam cũng đã vươn từ vị trí thứ 5 lên thứ 3 khu vực ASEAN về đón khách quốc tế (sau Malaysia và Thái Lan).
Năm 2025, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng, tăng 19% so với năm 2024 và cao hơn gần 38% so với năm 2019. Du lịch đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP và tạo khoảng 4,41 triệu việc làm, tương đương 8,5% tổng lực lượng lao động.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng những kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế. Du lịch phát triển chưa thực sự bền vững; nhận thức giữa các ngành, các địa phương chưa đồng đều; liên kết liên ngành, liên vùng còn yếu. Nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu, sản phẩm thiếu tính đa dạng, chiều sâu và giá trị gia tăng…
Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, thành tựu đạt được là rất quan trọng, tạo nền tảng để du lịch phát triển trong giai đoạn mới; nhưng chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh chưa tương xứng với lợi thế đặc sắc của du lịch Việt Nam, trong khi tiềm năng, dư địa phát triển còn rất lớn.
Cùng với đó, bối cảnh thế giới và trong nước thay đổi nhanh chóng, sâu sắc; du lịch toàn cầu biến động mạnh; xu hướng, nhu cầu du lịch thay đổi; cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng cao, đặt ra yêu cầu phải linh hoạt ứng phó, có chiến lược tiếp cận toàn diện, bền vững.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, góp phần thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu 100 năm, đòi hỏi du lịch phải phát triển đột phá, tạo sức lan tỏa, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy các ngành, lĩnh vực cùng phát triển theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, 10 nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị và các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV.
"Vì vậy, vấn đề cốt lõi là phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách tiếp cận, cách làm, trọng tâm là chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch từ số lượng sang chất lượng, nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế", Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.
Từ đó, Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định 5 quan điểm mang tính đột phá. Thứ nhất, xác lập rõ vị trí, vai trò nền tảng của phát triển du lịch trong mô hình tăng trưởng mới: Phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, một động lực tăng trưởng mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số; lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh, dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thứ hai, phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, tạo động lực cho các lĩnh vực khác; bảo đảm hài hòa kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường, gắn với quốc phòng, an ninh, ngoại giao văn hóa và hội nhập quốc tế.
Thứ ba, tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh, sáng tạo, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ gắn với phát triển nguồn nhân lực, lao động, việc làm và an sinh xã hội.
Thứ tư, đổi mới và nâng cao năng lực quản trị du lịch theo hướng hiện đại, quản trị theo dữ liệu, gắn với quy hoạch không gian phát triển, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, di sản.
Thứ năm, xác định rõ các chủ thể và phương thức huy động nguồn lực. Phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng; tăng cường liên kết ngành, liên kết vùng, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong nước, quốc tế.
Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP; đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa; tổng thu đạt 80 - 90 tỷ USD; hình thành 3 cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm; 20 khu du lịch quốc gia; 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, đủ sức cạnh tranh quốc tế; tạo khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp.
Đến năm 2045, du lịch đóng góp trực tiếp 14-15% GDP; đón 70 triệu lượt khách quốc tế; Việt Nam thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới, trở thành điểm đến hấp dẫn, chất lượng cao, đẳng cấp và mang đậm bản sắc Việt Nam.
8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm
Để hiện thực hóa các mục tiêu, Nghị quyết đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trước hết là đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong phát triển du lịch, với trọng tâm là 4 chuyển đổi: Định vị du lịch là ngành kinh tế tổng hợp trong mô hình tăng trưởng và không gian phát triển quốc gia; chuyển dịch tư duy phát triển từ diện rộng, dựa vào số lượng, khai thác tài nguyên sang chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững, giá trị gia tăng cao; đổi mới tư duy quản lý từ đơn lẻ sang quản trị hệ sinh thái, chuỗi giá trị; lồng ghép mục tiêu du lịch vào chiến lược, quy hoạch phát triển, phát huy vai trò doanh nghiệp, hiệp hội và cộng đồng dân cư.
Về thể chế, chính sách, cần hoàn thiện chính sách đột phá cho các mô hình du lịch mới, kinh tế chia sẻ, kinh tế nền tảng số và các dịch vụ mới; có cơ chế hỗ trợ về đầu tư, đất đai, tài chính, thuế, mặt bằng. Chính sách thị thực, xuất nhập cảnh tiếp tục được đổi mới theo hướng mở, thuận lợi, linh hoạt và cạnh tranh, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển đồng bộ hạ tầng và các trung tâm du lịch có sức cạnh tranh. Nghị quyết định hướng chuyển từ đầu tư hạ tầng đơn lẻ sang phát triển hệ sinh thái, trung tâm và cực tăng trưởng du lịch; tăng cường kết nối đa phương thức từ các cửa ngõ quốc tế tới các trung tâm du lịch. Việt Nam hướng tới phát triển hạ tầng phục vụ tàu du lịch biển lớn, trở thành điểm đến du lịch tàu biển quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Cùng với đó là thu hút các nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn lớn tham gia phát triển những dự án, tổ hợp du lịch quy mô lớn, chất lượng cao; khai thác hiệu quả thế mạnh của Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, các đô thị di sản và từng bước đưa Phú Quốc trở thành cực tăng trưởng mới có sức cạnh tranh quốc tế.
Về thị trường và sản phẩm, yêu cầu xuyên suốt là chuyển từ thu hút khách bằng số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả. Du lịch cần phát huy các giá trị văn hóa, di sản, thiên nhiên, ẩm thực, tạo ra những sản phẩm có bản sắc và trải nghiệm khác biệt; tăng cường liên kết với các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, giải trí, thời trang và kinh tế đêm.
Ưu tiên phát triển các sản phẩm chiến lược: Nghỉ dưỡng biển, chăm sóc sức khỏe, thể thao đẳng cấp, MICE, mua sắm; phát triển du lịch cộng đồng gắn với sinh thái, nông nghiệp, nông thôn, làng nghề, văn hóa bản địa và vùng dân tộc thiểu số, mỗi địa phương có một sản phẩm du lịch đặc thù.
Công tác xúc tiến, quảng bá và xây dựng thương hiệu cũng được đổi mới theo hướng thống nhất, chuyên nghiệp, số hóa và có trọng tâm. Dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo được xác định là cơ sở để tiếp cận thị trường, quản trị điểm đến; đồng thời đẩy mạnh ngoại giao văn hóa, điện ảnh, truyền thông quốc tế và các hình thức quảng bá số để nâng cao vị thế thương hiệu du lịch Việt Nam.
Nghị quyết đồng thời đặt yêu cầu đổi mới căn bản đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu thị trường và chuẩn quốc tế; tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; hình thành các tập đoàn du lịch Việt Nam có thương hiệu, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Cộng đồng phải trở thành chủ thể tham gia và hưởng lợi từ phát triển du lịch, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số.
Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là một trong những đột phá. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu quốc gia có khả năng liên thông, nền tảng số tích hợp đa dịch vụ; số hóa điểm đến, bản đồ số, vé điện tử, trợ lý ảo đa ngôn ngữ; ứng dụng IoT, AI trong quản lý, sử dụng năng lượng và giám sát môi trường.
Cuối cùng, Nghị quyết nhấn mạnh hiện đại hóa quản trị, xây dựng các điểm đến xanh, thông minh, an toàn và bền vững; tăng cường năng lực quản lý sức chứa, phân luồng khách, cảnh báo sớm, quản trị rủi ro và ứng phó khủng hoảng để nâng cao khả năng chống chịu của ngành trước các biến động lớn, bảo đảm phát triển an toàn, bền vững.
Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, xuyên suốt 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp là sự đổi mới mạnh mẽ, toàn diện về tư duy và phương thức phát triển du lịch: Lấy thể chế mở đường, nguồn lực tạo động lực; đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá; văn hóa, con người, thiên nhiên và sự khác biệt của Việt Nam tạo bản sắc và lợi thế cạnh tranh; tất cả hướng tới nâng cao giá trị, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam. Điều quyết định là tổ chức thực hiện quyết liệt, hiệu quả để Nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống.
Để Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, các cơ quan Đảng, các bộ, ngành và địa phương được giao nhiệm vụ cụ thể hóa bằng những cơ chế, chính sách thiết thực, khả thi, hiệu quả.
Chính phủ cũng đã hoàn thiện Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết và sẽ ban hành trong thời gian sớm nhất. Chương trình hành động đặt ra 30 nhiệm vụ cụ thể đối với 7 bộ, cơ quan và UBND các tỉnh, thành phố.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tin tưởng, với sự vào cuộc quyết liệt, sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể nhân dân trong triển khai thực hiện Nghị quyết 26, du lịch Việt Nam sẽ thực sự phát triển, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần đưa đất nước ta phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
