Vừa qua, Sở Giao dịch Hàng hóa Tương lai Quảng Châu (Trung Quốc) bắt đầu cho phép các công ty khai thác, nhà sản xuất pin và nhà giao dịch nước ngoài tham gia giao dịch hợp đồng tương lai và quyền chọn lithium cacbonat. Đây là bước mở rộng đáng chú ý sau khi thị trường này chỉ dành cho các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện từ tháng 3/2025.
Theo quy định mới, nhà đầu tư nước ngoài có thể sử dụng USD làm tài sản ký quỹ, song toàn bộ hoạt động giao dịch và thanh toán sẽ được thực hiện bằng đồng nhân dân tệ.
Giới phân tích cho rằng, việc mở cửa thị trường không chỉ nhằm thu hút thêm thanh khoản mà còn là một phần trong chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm gia tăng quyền định giá đối với lithium - nguyên liệu cốt lõi của ngành pin.
"Là một quốc gia nhập khẩu lớn, Trung Quốc đương nhiên muốn có tiếng nói trong việc hình thành khung giá chuẩn", ông Lucas Zhang Liutong, Giám đốc công ty tư vấn WaterRock Energy Economics tại Hồng Kông (Trung Quốc), nhận định.
Theo ông, mục tiêu chính của động thái này là tăng thanh khoản cho thị trường và củng cố vai trò của quốc gia này trong việc xác lập giá lithium cacbonat.
Động thái của Bắc Kinh diễn ra trong bối cảnh Washington cũng đang tăng cường bảo đảm nguồn cung khoáng sản chiến lược. Bộ Quốc phòng Mỹ vừa phát đi gói thầu trị giá 300 triệu USD để mua lithium cacbonat phục vụ sản xuất pin, cho thấy cuộc cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang mở rộng sang lĩnh vực nguyên liệu phục vụ chuyển đổi năng lượng.
Dù chỉ nắm giữ khoảng 16,5% trữ lượng lithium toàn cầu, Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu quặng lithium lớn nhất thế giới và kiểm soát hơn 64% sản lượng vật liệu cathode lithium toàn cầu. Lợi thế này giúp nước này đang chi phối đáng kể chuỗi chế biến và sản xuất pin.
Lithium hiện là nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất pin sạc cho xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng, thiết bị bay không người lái, điện thoại thông minh và nhiều thiết bị điện tử khác.
Tầm quan trọng của kim loại này càng được chú ý sau những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và việc một số quốc gia giàu tài nguyên như Zimbabwe siết chặt xuất khẩu, làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng và xu hướng "chủ nghĩa dân tộc tài nguyên".
Theo S&P Global Ratings, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vai trò quyết định đối với giá lithium toàn cầu trong những năm tới nhờ vị thế thống lĩnh ở cả khâu tinh chế lẫn tiêu thụ cuối cùng, với sự hiện diện của các doanh nghiệp lớn như Tianqi Lithium và CATL.
Trên thị trường, giá lithium cacbonat tại Trung Quốc ngày 7/7 ở mức khoảng 165.000 nhân dân tệ (khoảng 24.300 USD) mỗi tấn. Mức giá này thấp hơn đỉnh 200.000 nhân dân tệ được thiết lập đầu năm, nhưng vẫn cao hơn khoảng 166% so với đáy ghi nhận vào tháng 7/2025.
Ở chiều ngược lại, Mỹ tiếp tục tăng cường đầu tư để xây dựng chuỗi cung ứng trong nước. Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ (DLA) đang tìm mua hơn 35,6 triệu pound lithium cacbonat dùng cho sản xuất pin thông qua hợp đồng kéo dài 5 năm, với tổng giá trị tối đa 300 triệu USD. Khối lượng này tương đương khoảng 15.470 tấn - gần bằng lượng lithium cacbonat mà Mỹ nhập khẩu trong 12 tháng tính đến tháng 10/2025.
Trước đó, Washington cũng đã nắm giữ 5% cổ phần tại Lithium Americas cùng 5% quyền sở hữu trong dự án khai thác lithium Thacker Pass ở bang Nevada nhằm tăng nguồn cung nội địa.
Tuy nhiên, theo báo cáo công bố ngày 1/7 của Goldman Sachs, lithium cacbonat sản xuất tại Mỹ nhiều khả năng sẽ có giá thành cao hơn đáng kể so với nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc. Điều này đồng nghĩa với việc Bắc Kinh vẫn đang nắm lợi thế cạnh tranh đáng kể trong cuộc đua giành quyền chi phối chuỗi cung ứng và định giá một trong những nguyên liệu quan trọng nhất của ngành công nghiệp năng lượng sạch.
