Sáng 2/6, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị sơ kết tình hình thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
4 điểm nghẽn lớn về chống hàng giả trên môi trường số
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cho biết, công tác chống hàng giả trên môi trường số chưa thực sự bền vững. Có 4 điểm nghẽn lớn, cụ thể:
Thứ nhất là vướng mắc về chứng cứ điện tử. Chứng cứ điện tử thì dễ xóa dấu vết, dễ chỉnh sửa và thay đổi tức thì. Quy trình nghiệp vụ trang thiết bị hiện tại của nhiều cơ quan chức năng thì chưa được số hóa hoàn toàn để trích xuất, bảo quản chứng cứ hợp pháp.
Thứ hai là áp lực về thời gian giám định, việc xử lý hành chính bắt buộc phải có văn bản xác nhận từ chủ thể quyền. Tuy nhiên, nhiều nhãn hàng nước ngoài có quy trình phản hồi rất chậm, thậm chí không có đại diện ủy quyền tại Việt Nam, gây áp lực cực kỳ lớn cho lực lượng chức năng về thời hạn tạm giữ tang vật.
Thứ ba là các chế tài hiện nay thì vẫn nặng về tư duy truyền thống, tức là phải thu giữ được tang vật vật lý tại kho hàng. Trong khi đó thì các cái đối tượng bán hàng trực tuyến doanh thu rất lớn, thường xuyên nhưng kho hàng thì xé nhỏ phân tán khắp nơi.
Thứ tư là tình trạng tái diễn vi phạm hậu kiểm tra do việc lập tài khoản trực tuyến, mở ẩn danh trên các nền tảng mạng xã hội quá dễ dàng, nhiều đối tượng sẵn sàng chịu phạt hành chính, xóa trang này để lập trang khác, khiến hiệu quả quản lý địa bàn gặp thách thức.
Xây dựng cơ chế cho phép khởi tố hình sự dựa trên các chỉ số chứng cứ điện tử
Từ thực tế trên, Bộ Công Thương kiến nghị Chính phủ cho phép nghiên cứu triển khai thí điểm hệ thống phần mềm tầm soát và quét dữ liệu tự động ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo. Hệ thống này sẽ chủ động quét và nhận diện từ khóa, hình ảnh trên không gian mạng để sớm phát hiện các "tọa độ" đang bán hàng trực tuyến kinh doanh hàng giả nhằm cung cấp các lệnh cảnh báo sớm cho lực lượng thực thi xử lý khẩn cấp.
Đồng thời, kiến nghị Bộ Công an chủ trì hướng dẫn chuẩn hóa quy trình thu thập và sử dụng chứng cứ điện tử.
Cùng với đó, các cơ quan tư pháp phối hợp xây dựng cơ chế cho phép khởi tố hình sự dựa trên các chỉ số chứng cứ điện tử như lượt tương tác, doanh thu số hiển thị trên hệ thống trực tuyến, luật hóa chứng cứ số đối với các hành vi trên môi trường điện tử thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc đếm tang vật vật lý tại kho hàng hiện nay.
Bộ Công Thương cũng kiến nghị Bộ Khoa học Công nghệ đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về sở hữu trí tuệ, đồng thời xây dựng cơ chế phản hồi điện tử để giúp rút ngắn thời gian xác minh văn bản bằng văn bản bảo hộ cho các lực lượng thực thi.
Đối với các địa phương vào cuộc quyết liệt hơn trong quản lý địa bàn, tăng hậu kiểm tra, gắn bộ trách nhiệm của ban quản lý các chợ, trung tâm thương mại và chính quyền cơ sở để duy trì kết quả làm sạch, kiên quyết không để tái diễn tình trạng bày bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ công khai.
