Theo đó, tại Chương trình “Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026” có chủ đề “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm” do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì diễn ra chiều 15/10, đại biểu Nguyễn Thị Như Quỳnh, Kỹ sư Công ty cổ phần nghiên cứu, phát triển và ứng dụng robot hình người Vindynamics đặt câu hỏi đến: Từ thực tế công việc, thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh dưới tác động của AI, tự động hóa và chuyển đổi số; nhiều công việc truyền thống thay đổi hoặc mất đi, trong khi những việc làm mới lại đòi hỏi kỹ năng cao hơn.
"Cháu được biết hiện nay còn khoảng 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm. Cháu xin hỏi Bộ trưởng Bộ Nội vụ, thời gian tới cần tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào để hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên?", đại biểu Như Quỳnh hỏi.
Có một bộ phận thanh niên còn tâm lý không muốn tìm việc làm, không muốn làm việc
Trả lời câu hỏi, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, Việt Nam hiện nay đang tăng tốc mạnh trong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Đặc biệt AI đã tác động rất mạnh mẽ đến lao động, việc làm.
Theo các nghiên cứu, phát triển của AI hiện nay đang thay đổi trình độ của người lao động, tạo ra những việc làm mới, nhưng bên cạnh đó cũng làm khó khăn cho một bộ phận người lao động, nhất là những người lao động chưa qua đào tạo, không theo kịp tiến bộ khoa học công nghệ.
Về vấn đề hiện Việt Nam còn tới 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm, ông Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo báo cáo của Cục Thống kê, trong quý III/2026, tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên Việt Nam trong độ tuổi từ 15-24 tuổi chiếm 9,07% và cao hơn 4 lần so với tỉ lệ thất nghiệp chung của cả nước hiện nay (2,22%).
"Trong số đó, thanh niên 'ba không', tức là số thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập, không tham gia đào tạo, có tới 1,6 triệu người và chiếm 11,2%. Mặc dù cao như vậy, nhưng nếu so sánh với mức bình quân của toàn cầu thì vẫn thấp hơn. Mức bình quân của toàn cầu hiện nay với đối tượng này là tới 20%, đối với khu vực Đông Nam Á là 16%", ông Hải nói.
Nói về nguyên nhân của vấn đề trên, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết có mấy nguyên nhân chính: Thứ nhất là do cơ cấu trong đào tạo, chất lượng đào tạo của chúng ta thời gian qua còn có những hạn chế. Đặc biệt là còn "lệch pha" rất lớn giữa đào tạo với nhu cầu lao động của thị trường.
Thứ hai là cơ hội tiếp cận giáo dục, tiếp cận thông tin về việc làm, nghề nghiệp của thanh niên còn hạn chế, nhất là với thanh niên vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.
Nguyên nhân thứ ba là một bộ phận thanh niên hiện nay còn thiếu kinh nghiệm, thiếu kỹ năng trong tiếp cận nghề nghiệp, việc làm và chưa nỗ lực trong tìm kiếm việc làm. "Thậm chí trong số đó, có một bộ phận thanh niên còn tâm lý không muốn tìm việc làm, không muốn làm việc do bảo bọc từ gia đình. Đó là nguy cơ lãng phí về nguồn nhân lực trẻ, tạo áp lực cho hệ thống an sinh xã hội của chúng ta trong một thời gian dài", ông Hải nói.
Đẩy mạnh việc tư vấn định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên
Về giải pháp, về phía Bộ Nội vụ, ông Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo chức năng nhiệm vụ của mình, Bộ Nội vụ đang tiếp tục thực hiện một số giải pháp: Một là tiếp tục tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả các quy định, chính sách, pháp luật của Nhà nước về vấn đề lao động, việc làm.
"Đặc biệt trong này có Kết luận 62 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ hiện đại, hiệu quả trong tình hình mới; Thông báo Kết luận số 123 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về các giải pháp tạo việc làm bền vững ở nông thôn, đô thị và vùng đồng bào dân tộc thiểu số để đào tạo nguồn nhân lực cho giai đoạn phát triển mới. Chúng tôi đã tham mưu cho Chính phủ có chương trình, kế hoạch triển khai thực hiện cụ thể trong thực tế", ông Hải thông tin.
Thứ hai, Bộ Nội vụ chủ động nắm bắt, theo dõi diễn biến của thị trường lao động cả trong nước, ngoài nước để nâng cao chất lượng phân tích thông tin, dự báo thị trường lao động, xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và sàn giao dịch việc làm quốc gia để nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.
Thứ ba, phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đảm bảo đào tạo, nhất là dạy nghề, luôn phải gắn với thị trường lao động.
Thứ tư là chỉ đạo nâng cao chất lượng lao động thanh niên làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Thứ năm là chỉ đạo cho các tổ chức dịch vụ việc làm công phối hợp với các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chính quyền địa phương đẩy mạnh việc tư vấn định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, nhất là đối với học sinh sinh viên mới ra trường.
