Một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân là 0%
Mới đây (ngày 25/6/2026), Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Chỉ thị số 27/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng và thúc đẩy giải ngân vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài năm 2026 và giai đoạn tiếp theo.
Theo số liệu báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 15/6/2026, tỷ lệ giải ngân (theo hình thức ghi thu ghi chi) kế hoạch vốn đầu tư công nguồn nước ngoài năm 2026 trung bình cả nước mới chỉ đạt 9,99% kế hoạch vốn được giao (trong đó địa phương đạt 9,37% kế hoạch vốn, bộ ngành đạt 10,79% kế hoạch vốn), thấp hơn so với tỷ lệ giải ngân kế hoạch đầu tư công trong nước. Tỷ lệ giải ngân cho vay lại của các địa phương mới chỉ đạt 8,98% kế hoạch vốn được giao.
Đáng lưu ý, một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương được ghi nhận có tỷ lệ giải ngân là 0%. Việc giải ngân chậm nguồn vốn nước ngoài xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chủ yếu và kéo dài qua nhiều năm là do chất lượng của công tác lập kế hoạch và việc hoàn thành các thủ tục đầu tư trong nước của các chương trình, dự án còn rất chậm (như chậm giải phóng mặt bằng, đấu thầu, điều chỉnh thiết kế nhiều lần, năng lực triển khai dự án của các Ban quản lý dự án thấp... dẫn đến phải thực hiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án, điều chỉnh hiệp định vay), không có khối lượng hoàn thành để giải ngân gây ảnh hưởng đến tiến độ chung của chương trình, dự án.
Nhằm tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng và quyết tâm đẩy nhanh tiến độ giải ngân kế hoạch vốn nước ngoài năm 2026 và các năm tiếp theo, bảo đảm giải ngân đạt 100% kế hoạch đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao hằng năm, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức "hai con số", Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tổ chức triển khai chương trình, dự án, tăng cường quản lý, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị và phê duyệt dự án sử dụng vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài.
Đáng chú ý, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu kiên quyết không đề xuất, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt các khoản vay, phê duyệt các chương trình, dự án chưa thật sự cần thiết, hiệu quả thấp hoặc không rõ ràng, chưa bảo đảm tính khả thi, không phù hợp với chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch theo quy định của pháp luật, trùng lặp với các chương trình, dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chưa xác định rõ tổng mức vốn vay nguồn vốn đối ứng hoặc có nguy cơ thất thoát, lãng phí nguồn lực nhà nước; đặc biệt không để xảy ra tình trạng đăng ký nhu cầu vốn vượt quá khả năng hấp thụ vốn, bố trí vốn dàn trải hoặc đề xuất dự án không có khả năng hoàn thành theo tiến độ cam kết.
Không phê duyệt dự án mới đối với các cơ quan, đơn vị để xảy ra tình trạng chậm giải ngân kéo dài
Đồng thời, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài; bảo đảm hiệu quả đầu tư và tính khả thi của chương trình, dự án.
Cụ thể, thực hiện phân loại nhóm dự án theo mức độ giải ngân, theo đó tập trung phân bổ vốn cho các dự án có tiến độ giải ngân tốt, các dự án ưu tiên cần sớm hoàn thành để đưa vào sử dụng và các dự án sắp hoàn thành, các dự án sắp hết thời hạn giải ngân theo quy định của hiệp định vay.
Kiên quyết không bố trí kế hoạch vốn nước ngoài hàng năm cho các dự án đầu tư không bảo đảm sẵn sàng giải ngân; không phê duyệt dự án mới đối với các cơ quan, đơn vị để xảy ra tình trạng chậm giải ngân kéo dài, thất thoát, lãng phí, tiêu cực nhưng không kịp thời khắc phục, xử lý theo quy định.
Đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, kéo dài nhiều năm hoặc không bảo đảm khả năng hoàn thành theo tiến độ cam kết, phải gia hạn hiệp định vay nhiều lần, người đứng đầu cơ quan chủ quản phải trực tiếp chỉ đạo chủ dự án, Ban quản lý dự án rà soát, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và xây dựng phương án xử lý cụ thể.
Kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, thông thầu, nâng khống tổng mức đầu tư, nâng khống giá trị hợp đồng, thất thoát, lãng phí hoặc các hành vi vi phạm khác trong quá trình đề xuất, phê duyệt, thực hiện và giải ngân các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài.
Thường xuyên rà soát các dự án có tiến độ chậm, giải ngân thấp, điều chỉnh nhiều lần, kéo dài thời gian thực hiện hoặc phát sinh tăng tổng mức đầu tư; xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan và thực hiện xử lý theo quy định. Đưa kết quả giải ngân là một trong các tiêu chí để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ đối với tập thể, cá nhân.
Trên cơ sở đó, tổ chức kiểm điểm và xử lý nghiêm đối với các chủ dự án, chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình làm chậm hoặc để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực làm ảnh hưởng tới tiến độ, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn nước ngoài năm 2026 và các năm tiếp theo.
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ động và quyết liệt trao đổi, làm việc với các nhà tài trợ để đơn giản hóa, rút ngắn quy trình, thủ tục liên quan đến giải ngân vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài; trên cơ sở báo cáo của các bộ, ngành, địa phương, kịp thời xử lý các nội dung phát sinh thuộc phạm vi trách nhiệm của Bộ Tài chính, bảo đảm tiến độ triển khai và giải ngân theo cam kết với nhà tài trợ...
