Ngày 18/10, theo nghị trình, Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch kinh tế- xã hội năm 2026 và dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội 2027.
Bức tranh sáng và những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ
Tại đoàn ĐBQH TP.HCM, đánh giá về tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định nền kinh tế đã đạt được thành tích rất đáng mừng, với mức tăng trưởng 9,01%. Đây là bức tranh tươi sáng mang tính toàn diện trên các lĩnh vực từ kinh tế, văn hóa, xã hội đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đồng thời là con số mong đợi suốt 15 năm qua mới đạt được.
Dù vậy, Chủ tịch Quốc hội cho rằng phải nhìn thẳng vào sự thật, để thấy hạn chế, tồn tại. “Chúng ta phải thừa nhận để phấn đấu”, ông nói và chỉ rõ 7 tồn tại hiện nay.
Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ nền tảng tăng trưởng chưa thực sự vững chắc, thiếu bền vững. Cùng với đó, áp lực lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô còn lớn.
Theo Chủ tịch Quốc hội, từ nay đến cuối năm, nếu điều hành giá cả không tốt, giá các mặt hàng tăng mạnh thì nguy cơ lạm phát vẫn hiện hữu. Chưa kể giá một số mặt hàng trên thị trường thế giới tăng cũng có thể tác động đến trong nước. Vì vậy, ông đề nghị cần đặc biệt quan tâm đến công tác điều hành giá, không được chủ quan.
Ngoài ra, đầu tư tư nhân chưa có sự bứt phá, hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế. Theo đó, đầu tư tư nhân mới chiếm khoảng 53% tổng vốn đầu tư nhưng chỉ tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực. Giải ngân đầu tư công đến thời điểm này cũng mới chỉ đạt khoảng 63%, trong khi vốn tạm ứng chưa thu hồi còn ở mức cao.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần tăng cường kiểm tra việc tạm ứng, thu hồi vốn, bảo đảm vốn được sử dụng đúng mục đích và có khối lượng thực hiện tương ứng. Nhiều dự án vẫn chậm thủ tục; nguồn lực lớn nhưng chậm chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới.
Ông Trần Thanh Mẫn cũng nhận định doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn. Doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, trong khi lãi suất ngân hàng còn cao, cùng với áp lực về chi phí đầu vào, logistics, đất đai và các điều kiện kinh doanh. Do đó, ông lưu ý cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, tạo điều kiện để doanh nghiệp phục hồi và phát triển.
Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội cho rằng chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn; tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên còn cao. Chênh lệch trong tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu giữa các vùng vẫn hiện hữu, đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn…
Dù một số vấn đề có chuyển biến so với năm 2025, Chủ tịch Quốc hội lưu ý "không được chủ quan trong những tháng cuối năm".
Thay thế ngay cán bộ đùn đẩy, né tránh, tính toán "độ trễ" cho kịch bản 2027
Từ những phân tích trên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung vào một số định hướng lớn trong thời gian tới.
Trong đó, vấn đề tiên quyết là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Vấn đề đặt ra không chỉ là có vốn hay không, mà còn ở khả năng giải ngân, sử dụng vốn đúng mục tiêu và tạo ra hiệu quả thực chất.
Ông cũng lưu ý cần đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược và bảo đảm an ninh năng lượng. Đồng thời, tạo đột phá mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2027.
Để các định hướng trên đi vào thực tiễn, Chủ tịch Quốc hội gợi mở nhiều giải pháp cụ thể trong năm 2027.
Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần mạnh dạn thay thế ngay cán bộ đùn đẩy, né tránh. Nhắc lại yêu cầu "không vì sức ép tiến độ mà xem nhẹ chất lượng, nhưng cũng không lấy sự thận trọng làm lý do để trì hoãn", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tinh thần trách nhiệm của cán bộ từ các cơ quan của Quốc hội đến Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương.
Ngoài ra, ông yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, gắn trách nhiệm cá nhân người đứng đầu với kết quả công việc, thời hạn hoàn thành và sản phẩm cụ thể.
Cán bộ trong giai đoạn hiện nay phải quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm và quyết làm, tạo ra kết quả thực chất. Công tác đào tạo, quy hoạch, phân công và giao nhiệm vụ cho cán bộ cần được chú trọng.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tính toán độ trễ của các cú sốc kinh tế trong năm 2026 để chủ động xây dựng kịch bản điều hành năm 2027. Ông đề nghị công tác điều hành cần bám sát diễn biến thị trường, cân đối vốn và tài chính; theo dõi chặt chẽ thanh khoản hệ thống ngân hàng, phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời thường xuyên cập nhật diễn biến tỷ giá để có phương án xử lý phù hợp.
