Cột đá bí ẩn nhất Việt Nam

(CLO) Cột đá chùa Dạm (xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh) là một tuyệt tác không chỉ của thời Lý mà trong cả lịch sử nền mỹ thuật Việt. Suốt nhiều năm qua, vấn đề giải mã ý nghĩa biểu tượng cột đá này đã diễn ra rất sôi nổi.

Nằm trên cấp nền thứ hai bên trái của chùa Dạm, được xây dựng vào thế kỷ thứ 11, cột đá này được coi là hiện vật điêu khắc hoành tráng, hoàn mỹ nhất của nhà Lý còn tồn tại đến nay.

Cột có chiều cao hơn 5m (chưa tính phần chìm dưới lòng đất), nặng trên 40 tấn, gồm hai phần: phần cột và phần bệ đá.

Phần bệ đá gồm hai cấp cao 0,80m, đường kính chân bệ khoảng 4,5 m, được chạm hoa văn sóng nước thời Lý. Phần cột được chia thành 3 phần. Phần dưới là khối hộp vuông 1,35m x 1,60m có những vết đục nhám thô phác. Trụ tròn phía trên có đường kính 1,35m.

Phần trụ tròn là nơi tập trung tinh hoa mỹ thuật của cột đá, được chạm nổi đôi rồng theo đồ án “lưỡng long hiến châu”. Đây chính là điểm nhấn của phần thân cột đá, và cũng là nét đặc trưng mỹ thuật thời Lý.

Đầu rồng nhô cao chầu nhau, miệng ngậm ngọc, được chạm khắc với những hoa văn vô cùng tinh xảo. Chân trước cặp rồng chụm lại dâng một viên ngọc cùng cỡ với viên ngọc ngậm ở miệng.

Toàn thân rồng có vẩy khép, uốn lượn nhịp nhàng, mềm mại. Chân rồng có 5 móng, cong và nhọn sắc như móng chim.

Đôi rồng ngoắc đuôi vào nhau, uốn quanh thân cột.

Ở những khe trống, người thợ xưa còn dùng những chi tiết hoa văn cúc dây để “trám” vào những chỗ trống cho thêm phần hài hòa, sinh động.

Phần trên cùng trụ tròn có những lỗ mộng, có thể là kết cấu đảm bảo cho vấn đề chịu lực của hệ thống dầm cho hệ thống công trình phía trên đỉnh cột mà nay đã mất đi.

Suốt nhiều năm qua, vấn đề giải mã ý nghĩa biểu tượng cột đá này đã diễn ra sôi nổi. Trong số các ý kiến đưa ra thì có hai giả thuyết chủ yếu.

Thứ nhất, cột đá chùa Dạm là một chiếc linga (dương vật) mang tinh thần của tín ngưỡng phồn thực của người Việt trong sự giao thoa với văn hóa Chămpa - Ấn Độ. Thứ hai, cột đá chùa Dạm là một phế tích còn lại của kiến trúc Liên hoa đài của chùa Dạm thuở ban đầu.

Dù ý nghĩa thực sự của cột đá chùa Dạm chưa được làm sáng tỏ, vẫn phải khẳng định đây là một tuyệt tác không chỉ của thời Lý mà trong cả lịch sử nền mỹ thuật Việt.

Việc nghiên cứu cột đá chùa Dạm dưới góc độ mỹ thuật sẽ cho ta hiểu được sâu sắc nghệ thuật Phật giáo thời Lý trong tiến trình lịch sử mỹ thuật Phật giáo Việt Nam.

Với những giá trị lịch sử và mỹ thuật hiếm có, vào tháng 12/2017, cột đá chùa Dạm đã được công nhận là Bảo vật quốc gia của Việt Nam.


N.N (Ảnh: kienthuc.net.vn)

Xem thêm

Cần hệ sinh thái công nghiệp văn hoá đủ mạnh

Cần hệ sinh thái công nghiệp văn hoá đủ mạnh

(NB&CL) Hà Nội sở hữu một hệ thống nhà hát đa dạng, đội ngũ nghệ sĩ, tác giả, đạo diễn đông đảo cùng kho tàng di sản văn hóa đặc sắc. Thế nhưng, dù giàu tiềm năng, sân khấu Thủ đô vẫn chưa tạo được sức bật để trở thành một động lực của công nghiệp văn hóa. Theo nhiều chuyên gia, điều Hà Nội còn thiếu là một hệ sinh thái đủ mạnh để kết nối các nguồn lực ấy thành chuỗi giá trị bền vững.

Hà Tĩnh khai mạc Liên hoan Dân ca Ví, Giặm năm 2026

Hà Tĩnh khai mạc Liên hoan Dân ca Ví, Giặm năm 2026

(CLO) Liên hoan Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh không chỉ là nơi hội tụ những lời ca, tiếng hát ngọt ngào mà còn là ngày hội của những người yêu di sản, tạo cơ hội để các nghệ nhân, diễn viên giao lưu, học hỏi, trao truyền kinh nghiệm.

Hà Nội ra mắt mô hình thí điểm Nhà văn hóa - Khu thể thao tại xã Phú Xuyên

Hà Nội ra mắt mô hình thí điểm Nhà văn hóa - Khu thể thao tại xã Phú Xuyên

(CLO) Chiều 4/8, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với UBND xã Phú Xuyên tổ chức lễ ra mắt mô hình tổ chức hoạt động tại Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn Vạn Điểm. Đây là mô hình thí điểm đầu tiên trong chương trình đổi mới hoạt động hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở trên địa bàn thành phố.

Đà Nẵng tổ chức Ngày hội tôn vinh di sản mỳ Quảng

Đà Nẵng tổ chức Ngày hội tôn vinh di sản mỳ Quảng

(CLO) Ngày hội tôn vinh mỳ Quảng được tổ chức trong hai ngày 14 và 15/8 tại đình Nại Nam, phường Hòa Cường, với kỳ vọng sẽ trở thành hoạt động thường niên, góp phần xây dựng thương hiệu "Đà Nẵng - Điểm đến của ẩm thực đặc sắc Việt Nam”.

Văn hóa kỷ luật Hàn Quốc qua góc nhìn của một du học sinh Việt

Văn hóa kỷ luật Hàn Quốc qua góc nhìn của một du học sinh Việt

(CLO) Là một trong những du học sinh Việt Nam đang theo học tại Trường Đại học Pai Chai (Hàn Quốc), Nguyễn Bảo Kiên (26 tuổi, TP Hải Phòng) cho biết điều khiến anh ấn tượng nhất không phải sự hiện đại hay phát triển của đất nước này, mà chính là văn hóa kỷ luật đã trở thành một phần trong đời sống hằng ngày của người dân.

‘Âm nhạc cuối tuần’ lan tỏa giá trị văn hóa đến cộng đồng

‘Âm nhạc cuối tuần’ lan tỏa giá trị văn hóa đến cộng đồng

(CLO) Chương trình "Âm nhạc cuối tuần" tại Nhà Bát Giác (khu vực hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội) tiếp tục mang đến cho người dân và du khách một không gian nghệ thuật mở với những giai điệu giàu cảm xúc, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa cộng đồng ngay giữa trung tâm Thủ đô.

Cỡ chữ bài viết: