Cột đá bí ẩn nhất Việt Nam

(CLO) Cột đá chùa Dạm (xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh) là một tuyệt tác không chỉ của thời Lý mà trong cả lịch sử nền mỹ thuật Việt. Suốt nhiều năm qua, vấn đề giải mã ý nghĩa biểu tượng cột đá này đã diễn ra rất sôi nổi.

Nằm trên cấp nền thứ hai bên trái của chùa Dạm, được xây dựng vào thế kỷ thứ 11, cột đá này được coi là hiện vật điêu khắc hoành tráng, hoàn mỹ nhất của nhà Lý còn tồn tại đến nay.

Cột có chiều cao hơn 5m (chưa tính phần chìm dưới lòng đất), nặng trên 40 tấn, gồm hai phần: phần cột và phần bệ đá.

Phần bệ đá gồm hai cấp cao 0,80m, đường kính chân bệ khoảng 4,5 m, được chạm hoa văn sóng nước thời Lý. Phần cột được chia thành 3 phần. Phần dưới là khối hộp vuông 1,35m x 1,60m có những vết đục nhám thô phác. Trụ tròn phía trên có đường kính 1,35m.

Phần trụ tròn là nơi tập trung tinh hoa mỹ thuật của cột đá, được chạm nổi đôi rồng theo đồ án “lưỡng long hiến châu”. Đây chính là điểm nhấn của phần thân cột đá, và cũng là nét đặc trưng mỹ thuật thời Lý.

Đầu rồng nhô cao chầu nhau, miệng ngậm ngọc, được chạm khắc với những hoa văn vô cùng tinh xảo. Chân trước cặp rồng chụm lại dâng một viên ngọc cùng cỡ với viên ngọc ngậm ở miệng.

Toàn thân rồng có vẩy khép, uốn lượn nhịp nhàng, mềm mại. Chân rồng có 5 móng, cong và nhọn sắc như móng chim.

Đôi rồng ngoắc đuôi vào nhau, uốn quanh thân cột.

Ở những khe trống, người thợ xưa còn dùng những chi tiết hoa văn cúc dây để “trám” vào những chỗ trống cho thêm phần hài hòa, sinh động.

Phần trên cùng trụ tròn có những lỗ mộng, có thể là kết cấu đảm bảo cho vấn đề chịu lực của hệ thống dầm cho hệ thống công trình phía trên đỉnh cột mà nay đã mất đi.

Suốt nhiều năm qua, vấn đề giải mã ý nghĩa biểu tượng cột đá này đã diễn ra sôi nổi. Trong số các ý kiến đưa ra thì có hai giả thuyết chủ yếu.

Thứ nhất, cột đá chùa Dạm là một chiếc linga (dương vật) mang tinh thần của tín ngưỡng phồn thực của người Việt trong sự giao thoa với văn hóa Chămpa - Ấn Độ. Thứ hai, cột đá chùa Dạm là một phế tích còn lại của kiến trúc Liên hoa đài của chùa Dạm thuở ban đầu.

Dù ý nghĩa thực sự của cột đá chùa Dạm chưa được làm sáng tỏ, vẫn phải khẳng định đây là một tuyệt tác không chỉ của thời Lý mà trong cả lịch sử nền mỹ thuật Việt.

Việc nghiên cứu cột đá chùa Dạm dưới góc độ mỹ thuật sẽ cho ta hiểu được sâu sắc nghệ thuật Phật giáo thời Lý trong tiến trình lịch sử mỹ thuật Phật giáo Việt Nam.

Với những giá trị lịch sử và mỹ thuật hiếm có, vào tháng 12/2017, cột đá chùa Dạm đã được công nhận là Bảo vật quốc gia của Việt Nam.


N.N (Ảnh: kienthuc.net.vn)

Xem thêm

Âm nhạc Phú Quang trở lại trong đêm 'Còn mãi một tình yêu'

Âm nhạc Phú Quang trở lại trong đêm 'Còn mãi một tình yêu'

(CLO) Chiều 4/9, gia đình nhạc sĩ Phú Quang công bố di sản âm nhạc của ông, đồng thời giới thiệu đêm nhạc “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” sẽ diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) nhân kỷ niệm 5 năm ngày mất của nhạc sĩ.

Hạt cườm kể chuyện trên tấm zèng Tà Ôi

Hạt cườm kể chuyện trên tấm zèng Tà Ôi

(CLO) Từng hạt cườm nhỏ được luồn vào sợi ngay khi dệt, cùng những đường nét mô phỏng núi rừng, lễ cưới và vòng múa cộng đồng đã tạo nên vẻ đẹp riêng của zèng Tà Ôi.

Vì sao người trẻ dễ bị cuốn vào nội dung 'khoe tiền' trên mạng?

Vì sao người trẻ dễ bị cuốn vào nội dung 'khoe tiền' trên mạng?

(CLO) Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, sức hút của nội dung khoe tiền, phát ngôn gây sốc, lối sống lệch chuẩn trên mạng phản ánh nhu cầu khẳng định bản thân trong xã hội số. Để hạn chế tác động tiêu cực đến người trẻ, cần xây dựng hệ giá trị lành mạnh và những “lực lượng đối trọng” đủ mạnh trên môi trường số.

‘Hà Nội - Khúc hát tự hào’ tái hiện những sắc màu văn hóa Thủ đô

‘Hà Nội - Khúc hát tự hào’ tái hiện những sắc màu văn hóa Thủ đô

(CLO) Trong không khí kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, chương trình nghệ thuật “Hà Nội - Khúc hát tự hào” diễn ra tối 1/9 tại khu vực đền Bà Kiệu, mang đến những giai điệu về lịch sử, văn hóa, truyền thống và khát vọng phát triển của Thủ đô.

‘Cao Bằng - Non nước ngàn năm’: Bản hùng ca mừng Quốc khánh 2/9

‘Cao Bằng - Non nước ngàn năm’: Bản hùng ca mừng Quốc khánh 2/9

(CLO) “Cao Bằng - Non nước ngàn năm” là hoạt động nghệ thuật chào mừng Tết Độc lập, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, quảng bá hình ảnh Cao Bằng - vùng đất cội nguồn cách mạng giàu bản sắc và tiềm năng du lịch.

Tái tạo hệ giá trị gia đình: Khơi gợi sức sống cho mạch ngầm gia phong

Tái tạo hệ giá trị gia đình: Khơi gợi sức sống cho mạch ngầm gia phong

(NB&CL) Trong xã hội hiện đại và dưới tác động mạnh mẽ của công nghệ, gia đình vẫn là nền tảng quan trọng hình thành nhân cách, lối sống và khả năng thích ứng của mỗi người. Tuy nhiên, giữ nếp nhà trong thời đại mới không có nghĩa là níu giữ quá khứ, mà là nhận diện những giá trị cốt lõi, chuyển hóa chúng thành năng lực sống phù hợp với xã hội hiện đại.

Cỡ chữ bài viết: