Trình bày diễn văn khai mạc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy nêu rõ: Nhìn lại chặng đường vừa qua, với tinh thần “Khát vọng - tiên phong - đoàn kết - bản lĩnh - sáng tạo”, có thể khẳng định công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi đã đạt nhiều kết quả quan trọng, để lại những dấu ấn rõ nét.
Nổi bật là tổ chức Đoàn đã có bước chuyển mạnh về tư duy, nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, lấy thanh niên làm trung tâm. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng trở thành điểm nhấn, góp phần mở rộng không gian hoạt động của Đoàn trên môi trường số, không gian mạng.
Thông qua 3 phong trào hành động cách mạng, 3 chương trình đồng hành với thanh niên, vai trò xung kích và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ tiếp tục được khơi dậy. Từ thực tiễn phong trào đã xuất hiện ngày càng nhiều tấm gương tiêu biểu; qua đó, hình ảnh thanh niên Việt Nam thời kỳ mới tiếp tục được khẳng định rõ hơn: bản lĩnh, trí tuệ, tiên phong, giàu khát vọng, có trách nhiệm với cộng đồng và sẵn sàng dấn thân vì sự phát triển của đất nước.
Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khẳng định, những kết quả đáng khích lệ này có được chính là nhờ Đảng, Nhà nước và Nhân dân luôn đặt niềm tin yêu sâu sắc vào thế hệ trẻ; cùng sự nỗ lực, cố gắng với tinh thần tâm huyết, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đoàn viên cả nước.
Đại hội lần thứ XIII diễn ra vào thời điểm đất nước bước vào kỷ nguyên mới, với những động lực phát triển mạnh mẽ từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Bối cảnh đó đặt ra cho tổ chức Đoàn và tuổi trẻ Việt Nam những yêu cầu mới, nhiệm vụ mới; đồng thời mở ra nhiều cơ hội để thanh niên trưởng thành, cống hiến và khẳng định mình.
Trước yêu cầu đó, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn, gần gũi hơn với nhịp sống, nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của thanh niên. Tổ chức Đoàn cần tiếp tục phát huy vai trò là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, xây dựng lớp thanh niên tiên phong, giàu tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, năng động, sáng tạo.
Thay mặt Đoàn Chủ tịch, trình bày tóm tắt Báo cáo chính trị trình Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư thường trực Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Nguyễn Minh Triết, nhấn mạnh: Nhiệm kỳ 2026 - 2031 là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi đất nước bước vào chặng đường phát triển mới, hướng tới các dấu mốc 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, 100 năm thành lập nước và 100 năm thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Đây cũng là giai đoạn khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế tác động sâu sắc đến mô hình phát triển, cơ cấu lao động, phương thức học tập, làm việc và đời sống tinh thần của thanh thiếu nhi. Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu tổ chức Đoàn phải đổi mới không chỉ về nội dung hoạt động, mà còn là đổi mới tư duy tổ chức phong trào, phương thức tập hợp và năng lực dẫn dắt thanh niên trong kỷ nguyên mới.
Trên tinh thần đó, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2026 - 2031 tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm: Một là, tập trung xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam có lý tưởng cách mạng, đạo đức, bản lĩnh, khát vọng cống hiến, năng lực thích ứng và phát triển trong thời đại số. Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức giáo dục theo hướng chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số.
Hai là, triển khai sâu rộng phong trào “Tuổi trẻ Việt Nam tiên phong trong kỷ nguyên mới” làm trục xuyên suốt với hệ thống "5 Tiên phong", tập trung vào những nhiệm vụ chiến lược của đất nước.
Ba là, thực hiện hiệu quả chương trình “Phát triển toàn diện thanh niên Việt Nam”. Tổ chức Đoàn cần chuyển mạnh từ tổ chức hoạt động sang kiến tạo môi trường, điều kiện và cơ hội để thanh niên phát triển.
Bốn là, tập trung xây dựng Đoàn vững mạnh toàn diện, đủ năng lực vận hành và phát triển trong mô hình tổ chức mới. Chú trọng phương châm “3 gần”, “5 phải”, “4 không” đối với cán bộ Đoàn; và áp dụng công thức “3 Dễ - 3 Rõ - 3 Đo” trong triển khai phong trào.
Năm là, nâng cao chất lượng công tác phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ thiếu niên, nhi đồng, nhất là trên không gian mạng.
Sáu là, phát huy vai trò của tuổi trẻ trong tham gia xây dựng và bảo vệ Đảng, xây dựng hệ thống chính trị.
Nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng, dự thảo Báo cáo chính trị xác định 13 chỉ tiêu trọng tâm theo tinh thần dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, đánh giá, tập trung; đồng thời, lựa chọn 5 nhiệm vụ đột phá để thực hiện có trọng tâm, trọng điểm trong nhiệm kỳ.
"Đại hội kêu gọi tuổi trẻ Việt Nam tự hào, vững tin theo Đảng, quyết tâm xây hoài bão lớn, chung sức, đồng lòng, tiên phong, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội", Bí thư thường trực Ban Chấp hành Trung ương Đoàn nhấn mạnh.
