Sáng 21/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày trước Quốc hội tờ trình Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Mở rộng diện BHXH bắt buộc
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết việc sửa đổi nhằm khắc phục một số khoảng trống pháp lý, bảo đảm tính thống nhất của các quy định và tạo động lực phát triển đối tượng tham gia BHXH.
Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số quy định về chế độ chính sách nhằm đảm bảo tính thống nhất và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.
Theo đó, Dự thảo Luật sửa đổi quy định theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.
Để đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi, dự thảo Luật bổ sung, sửa đổi quy định theo hướng Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" trên cơ sở đề xuất của Chính phủ phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.
Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết hiện nay, Đảng ủy Chính phủ đang nghiên cứu xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Nội dung này sẽ được Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo cùng các cơ quan nghiên cứu thể chế hoá cụ thể sau khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng thông qua Nghị quyết mới.
Về chính sách hưu trí, Dự thảo Luật sửa đổi quy định theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia, sửa đổi quy định về mức hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.
Đồng thời điều chỉnh quy định về trợ cấp tuất một lần đối với người tham gia BHXH tự nguyện, nhằm bảo đảm quyền lợi đối với trường hợp người chết có thời gian đóng BHXH tự nguyện được bảo lưu từ nhiều năm trước.
Ngoài ra, dự thảo còn hướng đến đơn giản hóa thủ tục hành chính, bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục BHXH tại Luật năm 2024 và giao Chính phủ quy định việc thay thế, cắt giảm thành phần hồ sơ căn cứ mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Dự kiến, Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Nhóm đối tượng quá rộng
Thẩm tra về Dự án Luật, Ủy ban Văn hóa và Xã hội (UBVHXH) của Quốc hội cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất và giải trình của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.
Tuy nhiên, UBVHXH cho rằng việc quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” thuộc phạm vi tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng.
UBVHXH đánh giá quy định này chưa bảo đảm tính khả thi, cần được cân nhắc, đánh giá tác động kỹ lưỡng, đa chiều.
UBVHXH đề nghị Chính phủ tiếp tục xem xét và thực hiện đầy đủ Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghiên cứu, bổ sung trong dự thảo Luật quy định rõ đối tượng và thời điểm cụ thể triển khai thực hiện.
Trường hợp chưa thể quy định rõ đối tượng, thời điểm triển khai, chưa đạt được sự đồng thuận của đối tượng dự kiến sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc, UBVHXH đề nghị Chính phủ sửa đổi nội dung này khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội, các quy định hiện hành đã bao phủ các trường hợp mà Chính phủ đề xuất.