Chiều 18/8, Bộ Công an, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Tư duy lý luận mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa".
Hội thảo diễn ra sau khi Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia. Hai nghị quyết xác lập mối quan hệ chặt chẽ giữa an ninh và phát triển trong giai đoạn mới.
Hiện nay, các thách thức an ninh không còn tồn tại riêng lẻ hay giới hạn trong phạm vi quản lý của một ngành. Một biến động về công nghệ, năng lượng hoặc chuỗi cung ứng có thể nhanh chóng tác động đến nhiều lĩnh vực, vượt qua ranh giới hành chính và biên giới quốc gia.
Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải thay đổi cách tiếp cận, đưa an ninh trở thành một thành tố xuyên suốt trong quản trị và phát triển đất nước.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh an ninh không thể đứng ngoài hoặc đi sau mà phải góp phần kiến tạo nguồn lực, động lực mới cho phát triển. Yếu tố an ninh cần được xem xét trong từng quyết sách, không gian và giai đoạn phát triển, từ xây dựng thể chế, phân bổ nguồn lực đến lựa chọn dự án, công nghệ và đối tác.
Cách tiếp cận mới này không chỉ hướng tới ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa mà còn tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro hệ thống, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của đất nước.
Trong quản trị quốc gia hiện đại, theo ông Nguyễn Thanh Nghị, nhiệm vụ không chỉ là quản lý hành chính hoặc kiểm soát rủi ro theo phương thức truyền thống. Quá trình này còn đòi hỏi kiến tạo thể chế, tổ chức vận hành quốc gia theo hướng dân chủ, hiện đại, thông minh, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả; lấy người dân làm trung tâm và gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm giải trình.
Từ ứng phó nguy cơ đến xây dựng sức chống chịu
Phân tích bối cảnh quốc tế, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng cạnh tranh chiến lược đang mở rộng từ địa chính trị sang công nghệ, dữ liệu, tài chính, năng lượng, nền tảng số, chuỗi cung ứng và nguồn nhân lực.
Các nguy cơ vì thế có thể đan xen, cộng hưởng và lan truyền giữa nhiều lĩnh vực. An ninh quốc gia không thể được bảo đảm bằng phương thức đơn ngành, xử lý cục bộ hoặc chỉ phản ứng sau khi sự việc đã xảy ra.
Theo PGS.TS Đoàn Minh Huấn, tư duy mới về an ninh cần thể hiện qua ba chuyển dịch lớn: từ cách tiếp cận chia cắt sang tổng thể, liên ngành, liên cấp; từ ứng phó khi nguy cơ phát sinh sang chủ động quản trị rủi ro, nâng cao năng lực phòng ngừa và phục hồi; từ bảo vệ trạng thái hiện có sang bảo vệ quyền lựa chọn, dư địa chiến lược và khả năng phát triển trong tương lai.
Ảnh Diệu Linh
Cùng với đó, an ninh con người phải được coi là mục tiêu quan trọng, trong đó người dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể tham gia xây dựng môi trường an toàn.
Hội thảo được tổ chức thành hai phiên chuyên sâu, với 36 tham luận và 8 ý kiến phát biểu. Các đại biểu tập trung làm rõ mối quan hệ giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống với an ninh phi truyền thống; đồng thời đề xuất giải pháp bảo vệ những nguồn lực và không gian chiến lược như dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tài chính, năng lượng, lương thực, nguồn nước, chuỗi cung ứng và hạ tầng số.
Đưa yêu cầu an ninh vào từng chương trình, dự án
Kết luận hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho rằng quản trị an ninh phải “đi trước một bước”, coi trọng công tác dự báo, cảnh báo sớm và nhận diện nguy cơ từ xa, từ sớm.
Bộ trưởng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, chuyên gia và toàn xã hội; tăng cường chia sẻ dữ liệu, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong xử lý các vấn đề an ninh liên ngành, liên vùng.
Các tiêu chí an ninh cũng cần được xem xét ngay từ quá trình hoạch định, thẩm định và triển khai chính sách, chương trình, dự án phát triển. Trong đó, cần chú trọng cơ chế bảo đảm an ninh đối với những quá trình chuyển đổi lớn như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế dữ liệu.
Cùng với mở rộng hợp tác, chia sẻ thông tin và phối hợp phòng, chống tội phạm mạng trong khu vực ASEAN, Bộ trưởng Lương Tam Quang lưu ý yêu cầu xây dựng văn hóa, chuẩn mực ứng xử an toàn và có trách nhiệm trên không gian mạng, nhất là đối với thế hệ trẻ.
