Chiều 24/6, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, với 414/416 ĐBQH có mặt tán thành.
Theo đó, Luật gồm 3 Điều; sửa đổi, bổ sung 24/152 điều; sửa đổi, bổ sung 2 tên của mục; bổ sung mới 1 điều; bãi bỏ 10 điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân hiện hành. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của 13 luật có liên quan để bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức thi hành.
Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Theo quy định của Luật, tổ chức của Tòa án nhân dân bao gồm: Tòa án nhân dân tối cao; Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Tòa án nhân dân khu vực; Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; Tòa án quân sự trung ương, Tòa án quân sự quân khu và tương đương, Tòa án quân sự khu vực.
Số lượng thành viên Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không ít hơn 23 người và không quá 27 người; gồm Chánh án, các Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và các Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
Về cơ cấu tổ chức của Tòa án nhân dân khu vực, Luật quy định bao gồm: các Tòa chuyên trách gồm Tòa Hình sự, Tòa Dân sự, Tòa Kinh tế, Tòa Hành chính, Tòa Gia đình và người chưa thành niên; Tòa Phá sản, Tòa Sở hữu trí tuệ tại một số Tòa án nhân dân khu vực. Trường hợp cần thiết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập Tòa chuyên trách khác theo đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.
Bên cạnh đó, trong cơ cấu tổ chức của Tòa án nhân dân khu vực cũng bao gồm bộ máy giúp việc; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định thành lập và quy định nhiệm vụ, quyền hạn của bộ máy giúp việc của Tòa án nhân dân khu vực.
Trước đó, trình bày tóm tắt Báo cáo việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức tòa án nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Lê Minh Trí cho biết, Tòa án nhân dân tối cao đã tiếp thu ý kiến ĐBQH về 30 vấn đề.
Về các ý kiến liên quan đến việc thành lập Tòa án chuyên biệt thuộc Trung tâm tài chính quốc tế, tiếp thu ý kiến ĐBQH, Tòa án nhân dân tối cao đã chỉnh lý các quy định về Tòa án chuyên biệt thuộc Trung tâm Tài chính quốc tế như thể hiện tại khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật (điểm d khoản 1 Điều 4) và khoản 10 Điều 1 (sửa đổi, bổ sung Điều 62).
Về ý kiến đề nghị bổ sung quy định Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng các nguyên tắc của hệ thống thông luật, làm cơ sở cho việc giải quyết các tranh chấp tại Trung tâm Tài chính quốc tế, tiếp thu ý kiến của ĐBQH, Tòa án nhân dân tối cao đã bổ sung nội dung về việc áp dụng pháp luật tại Tòa án chuyên biệt vào khoản 1 Điều 62 dự thảo Luật.
Việc giao cho Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thực hiện nhiệm vụ này và những vấn đề khác liên quan đến tổ chức và hoạt động của Tòa án chuyên biệt sẽ do Quốc hội quy định trong văn bản quy phạm pháp luật về Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm Tài chính quốc tế.
Đối với ý kiến liên quan đến trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, hỗ trợ nghiệp vụ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh đối với Tòa án nhân dân khu vực, tiếp thu ý kiến ĐBQH, trong quá trình tổ chức thực hiện, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao sẽ phân cấp cho Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh trong công tác thanh tra công vụ, kiểm tra nghiệp vụ đối với các Tòa án nhân dân khu vực.
Đồng thời, yêu cầu các Tòa án tăng cường trao đổi về chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của các Thẩm phán, từ đó góp phần nâng cao chất lượng xét xử, giải quyết các loại vụ án, vụ việc.
