Lễ Độc lập và "cuộc khai sinh bằng miệng" của Đài Tiếng nói Việt Nam

Đài Tiếng nói Việt Nam (TNVN) từ giây phút phát chương trình đầu tiên đến nay là chặng đường lịch sử dài lâu đồng hành cùng dân tộc. Đài đã là cơ quan báo chí đầu tiên truyền đi rộng khắp những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Trong đó, sự kiện trọng đại đầu tiên là buổi tường thuật phát thanh truyền đi lời Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, ngày 2/9/1945.

(NB&CL) Đài Tiếng nói Việt Nam (TNVN) từ giây phút phát chương trình đầu tiên đến nay là chặng đường lịch sử dài lâu đồng hành cùng dân tộc. Đài đã là cơ quan báo chí đầu tiên truyền đi rộng khắp những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Trong đó, sự kiện trọng đại đầu tiên là buổi tường thuật phát thanh truyền đi lời Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, ngày 2/9/1945.

Theo thông báo của ban tổ chức buổi Lễ độc lập ngày 2/9/1945, đúng 14g chiều hôm ấy, tại quảng trường Ba Đình ở Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Đài TNVN (lúc đó đặt tại Bạch Mai nên còn gọi là Đài Bạch Mai) sẽ trực tiếp truyền thanh buổi lễ ở Hà Nội.

Trước khi nói về buổi tường thuật phát thanh đặc biệt này, thiết nghĩ cũng nên nhìn lại về một chút lịch sử ban đầu của Đài TNVN thời điểm năm 1945. Theo tư liệu của Đài TNVN, cách mạng Tháng Tám thành công trong nước. Trên đường từ Tân Trào, Tuyên Quang về Hà Nội. Hồ Chí Minh – Chủ tịch Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam, Chủ tịch chính phủ lâm thời đã chỉ thị cho Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ; Trần Huy Liệu – Bộ trưởng Bộ thông tin truyền thông phục vụ cách mạng, đặc biệt gấp rút thành lập một Đài Phát thanh Quốc gia. Ông Xuân Thủy, Ủy viên Ủy ban Cách mạng lâm thời Bắc Bộ được giao nhiệm vụ tổ chức thực hiện.

Sáng 22/8/1945, ông Xuân Thủy tổ chức cuộc họp tại số 4, Phố Đinh Lễ, Hà Nội (bên cạnh Bắc Bộ phủ) để truyền đạt ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc thành lập Đài Phát thanh Quốc gia. Tại cuộc họp này ông Trần Kim Xuyến được giao nhiệm vụ tổ chức bộ máy Sở tuyên truyền Bắc Bộ, ông Trần Lâm lo thành lập Đài Phát thanh Quốc gia, trực thuộc Bộ Thông tin tuyên truyền.

Lúc này ở Hà Nội chưa có đài hoặc trạm phát sóng phát thanh. Sở Vô tuyến điện viễn thông Hà Nội quản lý đài phát sóng vô tuyến điện Bạch Mai ở số 128C Đại La. Đây là trung tâm phát sóng, liên lạc bằng tín hiệu moocxo với Sài Gòn, Pari và điện thoại đường dài Hà Nội – Sài Gòn.

Đồng chí Trần Lâm và Thanh Ngân (Đài Tiếng nói Việt Nam) đọc trước máy ở phòng bá âm sau Nhà Hát lớn, tháng 9/1945). Nguồn: Sách 50 năm Hội Nhà báo Việt Nam.
Đồng chí Trần Lâm và Thanh Ngân (Đài Tiếng nói Việt Nam) đọc trước máy ở phòng bá âm sau Nhà Hát lớn, tháng 9/1945). Nguồn: Sách 50 năm Hội Nhà báo Việt Nam.

Sau khi giành chính quyền, Bộ Quốc phòng đã quản lý Sở Vô tuyến điện – viễn thông, bao gồm cả đài Bạch Mai và trung tâm thụ tín ở số 4 Phạm Ngũ Lão. Từ trung tâm thụ tín đến Bạch Mai có đường dây cáp ngầm để truyền dẫn tín hiệu. Trên cơ sở hạ tầng kỹ thuật này, ông Trần Kim Xuyến cùng kỹ sư Nguyễn Văn Tình, lãnh đạo Sở Vô tuyến điện cũ và ông Nguyễn Cung, một kỹ thuật viên dày dặn kinh nghiệm, trực tiếp phụ trách Đài Bạch Mai đã cải tiến máy phát tín hiệu morse thành máy phát tín hiệu âm thanh. Đến ngày 31/8/1945, hai máy phát thanh được cải tiến phát thử trên các sóng ngắn: 31m và 41m.

Và chỉ với chiếc máy phát tín hiệu morse cũ kỹ được cải tiến thành máy phát thanh, công suất 300W, những con người tiên phong của Đài TNVN năm ấy đã “thử” phát sóng bằng phát thật trực tiếp buổi lễ Quốc khánh ở Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945.

Trong bài báo của tác giải Linh Thư- Hồng Nhì, nhà báo Vĩnh Trà, người chắp bút công trình sách 70 năm lịch sử Đài Tiếng nói Việt Nam, kể lại cái máy có 300W ngày đó không thể đủ công suất tiêu chuẩn phát nên ai ở gần nghe được, ai ở xa (như miền Nam) thì không, hoặc có nghe được thì sóng rất yếu. Chưa kể lúc đó đài chưa thành lập, studio không có. “Bọn tôi chả dám báo cáo cấp trên vì việc này là làm thử. Tôi cũng quyết liều mạng, chứ không biết có làm được hay không, nhưng mà cứ liều…”, nhà báo Vĩnh Trà dẫn lời kể của ông Trần Lâm khi còn sống.

Nhưng với những nỗ lực không ngừng, chỉ trong vòng 1 tuần, trên nền tảng kỹ thuật là hai máy phát thanh được cải tiến phát thử trên các sóng ngắn: 31m và 41m đã được cải tiến như đã nói ở trên, nhiều phương án kỹ thuật đưa ra bàn bạc để truyền tín hiệu phát thanh từ Ba Đình về. Sau cùng, ông Cung dẫn một tổ kỹ thuật đưa máy phát 300W lên số 4 Đinh Lễ để truyền cuộc mít tinh ở Ba Đình về bằng đường dây trần. Lời Hồ Chủ tịch đọc bản Tuyên ngôn Độc lập được đưa lên không trung từ máy phát nhỏ này qua ăng ten đặt trên nóc nhà…

Thật không ngờ, buổi phát thanh trực tiếp lời Bác hôm đó tương đối thành công. Lần đầu tiên hàng triệu người dân được nghe giọng nói của Hồ Chủ tịch trong giờ phút thiêng liêng , khi Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam DCCH.

HÀ NGUYỄN (Tổng hợp)

Xem thêm

Báo chí cần gì để thu hút độc giả mới hiệu quả?

Báo chí cần gì để thu hút độc giả mới hiệu quả?

(CLO) Độc giả trung thành đang trở thành ưu tiên của nhiều cơ quan báo chí. Tuy nhiên, giữ chân độc giả hiện tại là chưa đủ. Các tòa soạn cần mở rộng kênh phân phối, thu hút công chúng mới và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tập trung vào những nội dung khác biệt.

Phát hiện tin giả, tin sai sự thật, người dân có thể phản ánh qua VNeID

Phát hiện tin giả, tin sai sự thật, người dân có thể phản ánh qua VNeID

(CLO) Khi phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật trên môi trường mạng, người dân có thể phản ánh, tố giác tới cơ quan có thẩm quyền thông qua nhiều kênh, trong đó có ứng dụng VNeID. Đây là một trong những quy định đáng chú ý tại Nghị định 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

Nút xuất bản không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung

(NB&CL) Nút xuất bản từng được xem là điểm kết thúc của một quy trình làm báo. Nhưng trong môi trường số, đó có thể chỉ là điểm bắt đầu của một vòng đời khác của tác phẩm. Một nội dung có thể được chia sẻ, cắt ghép, tách khỏi ngữ cảnh và mang theo cả tên tuổi, logo của cơ quan báo chí. Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, từng có nội dung bị cắt ghép nhưng vẫn giữ logo của Báo, khiến người tiếp nhận hiểu nhầm về nguồn đăng tải. Từ câu chuyện này, một vấn đề được đặt ra: trách nhiệm của tòa soạn sẽ đi đến đâu sau khi tác phẩm được xuất bản?

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

Qua những trang báo, thấy một Hà Nội ngày giải phóng

(CLO) Những tư liệu báo chí giai đoạn 1945–1954 được lưu giữ tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam cho thấy báo chí đã đồng hành và ghi lại từng bước của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, từ những năm tháng chiến đấu, chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơ-ne-vơ đến 80 ngày đấu tranh và chuẩn bị tiếp quản Hà Nội.

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

Báo Nhân Dân ra mắt chương trình nghệ thuật 'Chắp cánh tuổi thơ'

(CLO) Lấy hình tượng "Trang giấy diệu kỳ" làm ngôn ngữ xuyên suốt, chương trình nghệ thuật "Chắp cánh tuổi thơ" do Báo Nhân Dân tổ chức là một món quà tinh thần ý nghĩa dành tặng các em nhỏ Thủ đô. Sự kết hợp giữa âm nhạc, xiếc, vũ đạo cùng dàn nghệ sĩ nổi tiếng không chỉ tạo ra một không gian tương tác bùng nổ cảm xúc, mà còn sâu xa gửi gắm thông điệp nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu quê hương, đất nước.

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

Tôn vinh những trang viết về Hà Nội qua cuộc thi “Hà Nội & Tôi”

(CLO) Cuộc thi viết “Hà Nội & Tôi” lần thứ II do Tạp chí Người Hà Nội tổ chức đã chính thức khép lại với giải Nhất thuộc về tác phẩm “Yêu một Hà Nội”. Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, sự kiện đã tôn vinh những góc nhìn mới mẻ về văn hóa, con người Hà Nội, đồng thời phát động mùa giải thứ III với chủ đề “Ký ức và ước vọng”.

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

Luật Báo chí 2025: Quản trị rủi ro pháp lý từ nguồn tin đến xuất bản

(CLO) Luật Báo chí 2025 đặt hoạt động báo chí trong một không gian pháp lý mới, gắn chặt hơn với môi trường số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, rủi ro pháp lý của một tác phẩm báo chí không còn chỉ nằm ở nội dung bài viết, mà có thể xuất hiện ở nhiều khâu, từ thu thập thông tin, xác minh, biên tập, sử dụng AI đến xuất bản, phân phối, chỉnh sửa và cải chính.

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

Lan tỏa những giá trị từ sự nghiệp và di sản báo chí Huỳnh Thúc Kháng

(CLO) Nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh nhà chí sĩ, nhà báo Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026), những giá trị từ cuộc đời, sự nghiệp và di sản báo chí của ông tiếp tục được nhìn nhận không chỉ ở ý nghĩa lịch sử, mà còn ở những giá trị nghề nghiệp vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với báo chí hôm nay.

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

Luật Báo chí 2025 và trách nhiệm pháp lý của báo chí truyền hình từ tác phẩm gốc đến các phiên bản số

(NB&CL) Luật Báo chí 2025 mở rộng trách nhiệm của cơ quan báo chí từ tác phẩm phát sóng sang toàn bộ vòng đời nội dung trên không gian mạng. Với báo chí truyền hình, mỗi lần cắt dựng, đổi tiêu đề, thumbnail hay chuyển thể sang video ngắn đều có thể làm thay đổi cách công chúng tiếp nhận thông tin, đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát nội dung và phân định trách nhiệm trên từng nền tảng.

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trên môi trường số

(CLO) Sáng 30/9, Báo Bảo vệ Pháp luật tổ chức Hội thảo “Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ trong sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa”. Tại đây, đại diện cơ quan chức năng, doanh nghiệp,... đã tập trung nhận diện những phương thức, thủ đoạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mới, nhất là trên môi trường số, đồng thời trao đổi giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bên để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực này.

Khi sự kiện thành một phần của hoạt động báo chí

Khi sự kiện thành một phần của hoạt động báo chí

(CLO) Không còn chỉ là những cuộc gặp gỡ độc giả hay hoạt động bên lề, sự kiện đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong cách các tòa soạn xây dựng thương hiệu, tạo nội dung và phát triển doanh thu.

Cỡ chữ bài viết: