Điều chỉnh kích thước chữ

Lý thuyết về bệnh lây qua không khí từ 2000 năm trước và bài học hiện tại

(CLO) Các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang và thông gió từng bị lãng quên trong suốt một thời gian dài. Song đại dịch Covid-19 đã khiến giới y khoa phải học lại bài học “vỡ lòng” từ cách đây 2000 năm này.

Audio

Bài học thời Hippocrates

Không có từ nào có thể làm bác sĩ về bệnh truyền nhiễm khó chịu hơn từ “miasma” - chướng khí. Đó là căn nguyên của tất cả những điều tồi tệ có thể lượn lờ trong không khí.

ly thuyet ve benh lay qua khong khi tu 2000 nam truoc va bai hoc hien tai hinh 1

Sau một thời gian dài bị trì hoãn hoặc phản đối, giờ người dân phương Tây cũng đã có thói quen đeo khẩu trang - Ảnh: AP

Từ này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ đại để chỉ ô nhiễm và mô tả về một “luồng khí xấu” làm lây lan bệnh tật. Trong phim hoạt hình, chướng khí chắc chắn được vẽ như một đám mây xanh độc hại bao trùm trên bầu trời.

Khái niệm này lần đầu được đề xuất bởi “ông tổ ngành y” Hippocrates. “Bất cứ khi nào nhiều người bị tấn công cùng lúc bởi một căn bệnh, nguyên nhân nên được chỉ định là thứ mà họ đang hít thở”, ông từng viết từ hơn 2000 năm trước.

Nhưng rồi khi y học ngày càng phát triển, người ta đã dần quên bài học “vỡ lòng” đó. Không có gì ngạc nhiên khi các bác sĩ hiện đại từng từ chối lý thuyết chướng khí hoặc bất cứ điều gì giống với nó.

Một bài báo mới được xuất bản bởi các học giả hàng đầu đã cho thấy, cuộc chiến kéo dài hàng thế kỷ của ngành y học phương Tây để chống lại “lý thuyết chướng khí” đã khiến họ mù quáng trước việc Sars-CoV-2 đang bay lượn lờ trên không.

Bài báo cho biết: “Việc chống lại ý tưởng lây lan trong không khí của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp không phải mới. Nó đã lặp đi lặp lại trong phần lớn thế kỷ trước và cản trở rất nhiều sự hiểu biết về cách thức lây truyền bệnh. Song chính việc các tổ chức y tế công cộng chấp nhận bằng chứng về sự lây truyền của Sars-CoV-2 qua không khí đã góp phần vào việc kiểm soát đại dịch ở mức tối ưu”.

Cuối cùng bài báo đi đến kết luận: “Điều này không chỉ đưa giới y học quay trở lại những bài học trong quá khứ, mà còn giúp họ hiểu biết đầy đủ hơn về sự lây truyền bệnh tật qua đường không khí”.

ly thuyet ve benh lay qua khong khi tu 2000 nam truoc va bai hoc hien tai hinh 2

Thế giới từng lãng quên việc đeo khẩu trang giúp ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm có thể lây lan qua không khí - Ảnh: Teleghrap

Sự thừa nhận muộn màng

Vậy, hiện đã chứng minh được rằng Sars-Cov-2 có thực sự lan truyền trong không khí chưa?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Mỹ ban đầu đều từng tuyên bố Sars-Cov-2 chỉ lây truyền qua các giọt lớn, song giờ đây đã chấp nhận rằng việc lây lan của nó qua các giọt li ti lơ lửng trong không khí. 

Cũng giống như chuột lang được sử dụng vào những năm 1960 để chứng minh bệnh lao lây qua không khí, các thí nghiệm trên cả chuột đồng và chồn sương đã cho thấy rằng Sars-Cov-2 cũng có khả năng như vậy.

Một lý do khác khiến các tổ chức y tế công cộng phản đối ý tưởng về sự lây truyền qua không khí là họ sợ điều này có thể gây ra sự hoang mang cho con người. Giáo sư Jimenez và các đồng tác giả trong bài báo của ông thừa nhận điều này, nhưng nói rằng: “sự lây truyền qua đường không khí chẳng có gì quá đáng sợ”.

Ông đưa ra lời khuyên: “Chúng ta có thể làm được nhiều việc để giảm bớt nỗi sợ, trong đó nhiều việc hoàn toàn miễn phí như: gặp gỡ nhau ngoài trời, hãy mở cửa sổ ra và ít nói chuyện ồn ào đi”.

Song, việc chấp nhận Sars-Cov-2 và gần như chắc chắn hầu hết các loại virus cúm đều có thể bay trong không khí ở một mức độ nào đó sẽ gây ra những tổn hại lớn về kinh tế.

Tiến sĩ Julian Tang, phó giáo sư khoa học hô hấp tại Bệnh viện Đại học Leicester, một trong những tác giả của bài báo, cho rằng khi nhận thức này được thừa nhận, thì điều đó có nghĩa các bệnh viện tại Anh và các quốc gia phương Tây sẽ phải cần đầu tư lớn để nâng cấp hệ thống thông gió.

Ông đưa ra một bệnh viện ở Singapore như một hình mẫu: “Bệnh viện này rất đáng chú ý. Các phòng cách ly có tường kính và cửa trượt để các y tá có thể nhìn thấy bên trong, mà không cần phải vào bên trong. Họ có cả hệ thống thông gió đảo ngược, có thể cung cấp áp suất âm hoặc dương”.

Có thể nói, trong quá khứ những người tiền sử đã rất ý thức và nhận thức được sự nguy hiểm của việc lây lan dịch bệnh qua không khí. Điều này đã được truyền lại hàng ngàn năm trước khi người hiện đại dần quên thói quen này, hoặc là chủ quan để rồi phải trả những cái giá không hề rẻ ở nhiều khu vực. 

Hoàng Hải

Bình Luận
 
 
Tin mới
Chủ tịch nước sẽ tham dự phiên thảo luận mở cấp cao về hợp tác Liên hợp quốc - Liên minh châu Phi

(CLO) Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc sẽ tham dự và phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao trực tuyến về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên minh châu Phi (AU) với chủ đề “Tăng cường đoàn kết vì hòa bình và an ninh trong một môi trường xung đột đang thay đổi”.

Ngành Hải quan đưa ra giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua Covid-19

(CLO) Hôm nay (26/10), tại hơn 100 điểm cầu, đại diện của 15 Hiệp hội doanh nghiệp ngành nghề trong nước và các doanh nghiệp thành viên đã tham gia Hội nghị trực tuyến đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua Covid-19 do Tổng cục Hải quan tổ chức

Thủ tướng chỉ đạo nghiên cứu đề nghị ngừng chủ trương áp giá sàn vé máy bay nội địa

(CLO) Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giao thông vận tải nghiên cứu nội dung đề nghị của Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long về việc ngừng chủ trương áp giá sàn vé máy bay nội địa.

Khởi tố gã chủ quán làm giả giấy tờ ô tô của khách rồi đem đi cầm cố, lấy tiền ăn tiêu

(CLO) Thấy khách mang ô tô đến sửa, đối tượng đã nảy lòng tham, làm giả giấy tờ mua bán rồi mang xe của khách đi cầm cố lấy 400 triệu đồng.

Sẽ vinh danh 45 tác phẩm tiêu biểu về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí

(CLO) Trong số các tác phẩm tiêu biểu, tác phẩm “Hành trình đi tìm công lý cho cán bộ đi B Nguyễn Văn Lợi” của báo Nhà báo & Công luận được Hội đồng chung khảo Giải báo chí toàn quốc "Báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí" đánh giá cao.

Khẩn trương đánh giá tác động toàn diện của dịch để đưa ra giải pháp “chung sống an toàn”

(CLO) Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam yêu cầu khẩn trương nghiên cứu, đánh giá tác động toàn diện của dịch COVID-19…; đưa ra dự báo xu thế tương lai và khuyến nghị định hướng chiến lược, giải pháp “chung sống an toàn” trong các mặt đời sống kinh tế và xã hội.

Bắt giữ nhóm người đang thực hiện hành vi xuất cảnh trái phép

(CLO) Một nhóm người đang thực hiện hành vi xuất cảnh trái phép bằng đường sông thì đã bị lực lượng công an phát hiện, ngăn chặn kịp thời.

Hà Nội thuộc top 10 tỉnh, thành có tỉ lệ smartphone cài đặt PC-COVID cao nhất cả nước

(CLO) Thông tin từ Trung tâm Công nghệ phòng, chống COVID-19 quốc gia (thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết, TP Hà Nội hiện thuộc top 10 tỉnh, thành có tỉ lệ smartphone cài đặt PC-COVID cao nhất cả nước.

Cục Chăn nuôi bác thông tin 8 triệu con lợn bị tồn đọng

(CLO) Những ngày gần đây, trên một số diễn đàn, mạng xã hội đưa ra thông tin 8 triệu con lợn bị tồn đọng, theo đại diện Cục Chăn nuôi - Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn thì tin này hoàn toàn không chính xác.