Hội thảo do các cơ quan Trung ương phối hợp với tỉnh Cao Bằng và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức, tập trung làm rõ tầm vóc lịch sử, giá trị lý luận và thực tiễn của sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh cả nước hướng tới kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước và chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Phát biểu khai mạc, GS TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết Hội thảo đã nhận được 233 tham luận của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong và ngoài tỉnh, phản ánh sự quan tâm sâu sắc của giới khoa học đối với chủ đề 85 năm Ngày Bác Hồ về nước.
Ông nhấn mạnh các tham luận tại hội thảo không chỉ góp phần làm rõ giá trị lịch sử của sự kiện năm 1941 mà còn cung cấp thêm nhiều luận cứ khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và tuyên truyền trong giai đoạn hiện nay.
Phát biểu tại hội thảo, bà Đinh Thị Mai, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhấn mạnh sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước ngày 28/1/1941 là bước ngoặt có ý nghĩa chiến lược đối với tiến trình cách mạng Việt Nam. Theo bà, việc Người lựa chọn Cao Bằng làm căn cứ địa cách mạng đầu tiên thể hiện tầm nhìn chiến lược, nhãn quan chính trị sắc bén và tư duy gắn chặt cách mạng Việt Nam với bối cảnh quốc tế.
Bà Đinh Thị Mai khẳng định, hội thảo khoa học “85 năm Bác Hồ về nước (28/1/1941 – 28/1/2026): Sự kiện khởi đầu cho những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam” là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc về chính trị, tư tưởng, lý luận và thực tiễn; góp phần làm rõ giá trị lịch sử to lớn của sự kiện Bác Hồ về nước, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng trong giai đoạn hiện nay.
Vai trò đặc biệt của Cao Bằng và Pác Bó
Nhiều tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ vị trí đặc biệt của Cao Bằng trong lịch sử dân tộc. PGS TS Bùi Đình Phong, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng tầm nhìn của Bác về "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" đã hội tụ tại mảnh đất Pác Bó. Bác đã dự báo chính xác sự sụp đổ của phát xít Nhật để tìm ra "cơ hội ngàn năm có một", chọn Cao Bằng làm điểm đứng chân chiến lược nhờ thế núi hiểm trở và quan trọng nhất là hàng rào lòng dân vững chắc.
Ở góc độ phát triển hiện nay, ông Hà Ngọc Chiến, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Cao Bằng, nhấn mạnh Di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó không chỉ mang giá trị lịch sử - chính trị to lớn mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng. Theo ông, việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh cần đi đôi với phát triển du lịch bền vững, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố an ninh vùng biên giới.
Ngoại giao, văn hóa và căn cứ địa cách mạng
Tại các phiên chuyên đề, nhiều tham luận tiếp tục mở rộng cách tiếp cận đối với sự kiện Bác Hồ về nước. Ba chuyến xuất ngoại của Người từ Cao Bằng đã mở ra quan hệ với quân đồng minh và các lực lượng yêu nước ở hải ngoại, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ chính trị thế giới ngay cả khi chính quyền cách mạng chưa chính thức ra đời.
Song song đó, PGS TS Phạm Quang Long, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV đã chỉ ra sức mạnh của "văn hóa cứu nước" trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Những bài thơ, ca dao giản dị Bác viết tại Cao Bằng đã trở thành vũ khí sắc bén, biến những lý tưởng cách mạng cao siêu thành niềm tin sắt đá của mỗi người dân mù chữ, tạo nên sức mạnh đoàn kết vô địch.
Không chỉ dừng lại ở các nghiên cứu lịch sử, hội thảo còn mở rộng ra không gian văn hóa - khảo cổ để khẳng định vị thế bền vững của vùng đất biên cương. GS TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, đã chia sẻ những phát hiện quan trọng về bộ sưu tập hiện vật văn hóa Đông Sơn tại lưu vực sông Bằng, góp phần chứng minh Cao Bằng từng là trung tâm quyền lực của nước Nam Cương xưa dưới thời Thục Phán An Dương Vương. Việc kết nối giữa giá trị cổ xưa của thời đại dựng nước với truyền thống cách mạng vẻ vang đã làm dày thêm lòng tự hào và khát vọng vươn lên của nhân dân các dân tộc Cao Bằng hôm nay.
Liên hệ thực tiễn phát triển hiện nay
Trong phần trao đổi, nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng tư tưởng “vì dân, dựa vào dân” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn là kim chỉ nam cho quá trình phát triển các vùng biên cương hiện nay, trong đó có Cao Bằng. Ông dẫn thực tiễn triển khai các dự án hạ tầng lớn, nhấn mạnh yêu cầu hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, địa phương và người dân.
Phát biểu tổng kết hội thảo, GS TS Phùng Hữu Phú, Chủ tịch Hội đồng Khoa học - Đào tạo Trường ĐH KHXH&NV, cho biết các ý kiến tại hội thảo đã làm rõ ba quyết định mang tính lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi về nước: lựa chọn thời điểm trở về, quyết định dừng chân tại Pác Bó và chọn Cao Bằng làm căn cứ địa cách mạng đầu tiên.
Theo GS TS Phùng Hữu Phú, hội thảo không chỉ góp phần làm sâu sắc thêm nhận thức khoa học về sự kiện Bác Hồ về nước mà còn cung cấp nhiều luận cứ quan trọng phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống và định hướng phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt đối với tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn hiện nay.
