Những cung bậc tình cảm trong bài thơ “Lục bình trôi”

(CLO) Toà soạn vừa nhận được lời bình của tác giả Phạm Trường Giang về bài thơ “LỤC BÌNH TRÔI” của nhà báo, nhà thơ Nguyễn Hồng Vinh. Báo Nhà báo và công luận trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc:

Lục bình trôi

Nguyễn Hồng Vinh

Bồi hồi nhìn lục bình trôi

Nao nao hết đứng, lại ngồi nhìn sang

Bờ bên một chiếc thuyền nan

Có em ở đó sắp sang bên này

Mong trời, mong nước, mong mây

Sóng yên, gió lặng, thuyền vơi bớt người

Bình an nhé, hỡi em yêu

Vượt qua con nước thủy triều đang dâng

Lòng hụt hẫng, thấy đò sang

Lại không có bóng dáng em trong này?

Hay là lễ hội quá vui

Hay là “sức hút” của người nào chăng?

Hẹn hò đã mấy mùa trăng

Tự dưng em tạo cách ngăn bất ngờ?!

Phải chăng “nước chảy đá mòn”

Những điều tâm nguyện đã tan một chiều

Tin yêu lành lại từ đâu?

Lục bình trôi, lục bình trôi, lục bình…

Tháng 8/2023

nhung cung bac tinh cam trong bai tho luc binh troi hinh 1

Lời bình của Phạm Trường Giang

Với bài thơ “Lục bình trôi” của Nguyễn Hồng Vinh, cấu trúc không cầu kỳ, lại được thể hiện bằng thể thơ lục bát, người đọc dễ hiểu, dễ tiếp nhận câu chuyện về tình yêu đôi lứa đang buổi mặn nồng diễn ra trên vùng sông nước Nam Bộ: “em” tạm xa người yêu đi về phương Nam vì công chuyện; và theo đúng hẹn, “anh” đến đón em về ở phía bắc sông, nhưng chờ mãi, chờ mãi vẫn biệt tăm! Từ bối cảnh ấy, diễn biến tâm trạng của “anh” trải qua nhiều cung bậc: ban đầu là hồi hộp, vừa ngắm lục bình trôi, vừa đau đáu dõi theo chiếc thuyền đang đón khách ở bờ nam. “Anh” cầu mong mọi việc sẽ diễn ra suôn sẻ, hanh thông “mong trời, mong nước, mong mây/ Sóng yên, gió lặng, thuyền vơi bớt người”; đồng thời muốn gửi nhanh một thông điệp tới người lái đò rằng, “hãy nhận ít khách thôi” để “em của tôi cập bến an toàn”. Từ hồi hộp triền miên, đến kết thúc sự việc, đã làm anh sững sờ, hụt hẫng “thấy đò sang/ Lại không thấy bóng dáng em trong này”? Vậy là tâm trí “anh” dồn dập bao điều nghi vấn: “Hay là lễ hội quá vui/Hay là “sức hút” của người nào chăng?” Từ nghi ngờ đến trách móc: “Hẹn hò đã mấy mùa trăng/ Tự dưng em tạo cách ngăn bất ngờ”! Phải chăng, “em” đang làm ngược lại những điều tâm nguyện hôm nào? Hay nói cách khác, “em” đã phản bội lời hò hẹn thiêng liêng?!

Thật ra, trong tình yêu đôi lứa, những hờn giận, hiểu lầm nhau, lúc này, lúc khác, thậm chí có lúc “ghen” là chuyện bình thường. Vì vậy, tác giả bài thơ đã khéo tiết chế và mở ra một “chương mới” - đó là từ xót xa, thất vọng, nhưng không tuyệt vọng, “anh” vẫn nghĩ cách nối lại tình yêu. Nhưng một câu hỏi không dễ hóa giải một sớm, một chiều: "Tin yêu làm lại từ đâu?” Thay “lối thoát”, tác giả Nguyễn Hồng Vinh khéo léo khép lại bài thơ bằng câu thơ chứa đựng nhiều cung bậc cảm xúc: "Lục bình trôi, lục bình trôi, lục bình". Trong triền miên vương vấn, nhớ nhung và xa xót, “anh” chỉ biết gửi vào những khóm lục bình với hy vọng được sẻ chia và “mách nước”. Phận "anh" bây giờ giống hệt phận lục bình cứ dập dềnh trôi theo sông nước. Nhưng theo quy luật thủy triều ở những dòng sông Nam bộ, thì lục bình thường xuôi về phía biển, nhưng vào thời điểm nước triều dâng, lục bình lại ngược dòng về chốn cũ! Và vì thế, “anh” hy vọng, rồi sẽ được gặp lại “em” để nối lại tình xưa, nghĩa cũ!...

Viết đến đây, tôi nhớ lại một trong những câu thơ hay nhất của thi sĩ đồng quê Nguyễn Bính: "Em đi đấy, em về đâu / Cánh buồm nâu, cánh buồm nâu, cánh buồm”. Nguyễn Hồng Vinh đã biết kế thừa nghệ thuật hình tượng hóa của lớp thi sĩ đi trước, nhưng biết làm mới nội dung với cách tiếp cận và diễn đạt câu chuyện tình cảm của lứa đôi ở vùng sông nước Cửu Long bằng những câu thơ bình dị, nhưng sâu lắng tình người, tình đời!./.

Tháng 8/2023

(*). Trên sông nước Nam bộ có rất nhiều khóm lục bình san sát triền sông, hoa tím rực (ngoài bắc gọi là bèo tây).

Xem thêm

Nguyễn Khắc Phê và “Quảng Trị, vùng đất hội tụ”

Nguyễn Khắc Phê và “Quảng Trị, vùng đất hội tụ”

(NB&CL) Giữa tháng 5 năm 2026, tôi tìm trên giá sách riêng, tập hợp được hơn chục tác phẩm của nhà văn, nhà báo Nguyễn Khắc Phê. Cuốn sách xuất bản gần đây nhất in 1500 bản của ông ra mắt đầu năm 2026 có tựa đề “Quảng Trị - Vùng đất hội tụ” (Nhà Xuất bản Hội Nhà văn).

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

(NB&CL) Để bảo tàng tư nhân “sống sót” và hoạt động chuyên nghiệp là câu chuyện hoàn toàn không đơn giản. Thực tế tại Việt Nam, không hiếm chuyện chủ nhân bảo tàng rơi vào cảnh “vừa làm chủ, vừa làm nhân viên” vì nguồn lực tài chính hạn hẹp. Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Huy (nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, người sáng lập Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên), Nhà nước cần có chính sách để thu hút các nguồn lực tài trợ cho hoạt động bảo tàng, từ đó tạo điểm tựa vững chắc cho các bảo tàng tư nhân phát triển bền vững.

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

(NB&CL) Với việc trưng bày các hiện vật đến từ nhiều nền văn hóa, nhiều bảo tàng tư nhân đang thực hiện tiêu chí và thông điệp cốt lõi của UNESCO là góp phần thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và gắn kết giữa các dân tộc, xóa bỏ sự ngăn cách và tệ nạn phân biệt đối xử về văn hóa, tôn vinh các giá trị nhân văn, nhân đạo giữa các dân tộc.

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

(CLO)- Ban tổ chức Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026 vừa chính thức ban hành quy chế sửa đổi với hàng loạt điều chỉnh quan trọng. Việc khôi phục trọn vẹn thể thức hai vòng đấu sau nhiều năm gián đoạn cùng những thay đổi bước ngoặt trong luật phân định thắng thua là những điểm mới cốt lõi nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng chuyên môn cho di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này.

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

(CLO) Với người Khmer Nam Bộ, việc vào chùa tu học không đơn thuần là thực hành tín ngưỡng mà còn là cách báo hiếu cha mẹ, rèn luyện đạo đức và đánh dấu bước trưởng thành của một người đàn ông trước khi bước vào cuộc sống gia đình, xã hội.

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

(CLO) Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng Di sản làng nghề trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được khởi động với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, góp phần đưa nguồn lực di sản trở thành động lực cho sáng tạo và phát triển bền vững.

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

(CLO) Lần đầu tiên, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) triển khai dự án truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã mang tên “Vietnam Wild Live - Kết nối thiên nhiên, lan tỏa nhận thức”, đưa những hình ảnh chân thực của hệ sinh thái tự nhiên đến với khán giả trong và ngoài nước.

Cỡ chữ bài viết: