Sáng 3/9, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết của Bộ Chính trị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã trình bày Báo cáo chuyên đề “Những nội dung trọng tâm, cốt lõi Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới”.
Bước chuyển mình từ "khuyến khích" sang xác lập "chuẩn mực hành động"
Trình bày những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị, ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết Nghị quyết 24 được ban hành trên cơ sở sơ kết 5 năm thực hiện Kết luận số 14 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Tuy nhiên, Nghị quyết lần này đặt ra yêu cầu rộng hơn và cao hơn.
"Nếu như trước đây, chúng ta nhấn mạnh khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, thì lần này Bộ Chính trị đặt vấn đề từ chính phẩm chất và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên: Đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu; phải có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung", ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh
Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, để nhận thức đầy đủ những nội dung mới, những bước phát triển nâng tầm của Nghị quyết 24 so với Kết luận 14, cần tập trung vào 5 nội dung cốt lõi:
Chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu, trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới: Đây là bước phát triển có ý nghĩa nền tảng.
Nghị quyết không chỉ đặt câu hỏi cán bộ nào năng động để khuyến khích và bảo vệ, mà đặt yêu cầu cao hơn: người cán bộ phải hành động thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng, đất nước và nhân dân? Không chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm. Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định, việc thuộc trách nhiệm phải xử lý, khó khăn phải chủ động tháo gỡ, vượt thẩm quyền phải báo cáo kèm phương án đề xuất. Từ chỗ “khuyến khích người dám làm”, tiến tới yêu cầu “xây dựng một đội ngũ cán bộ có năng lực và trách nhiệm hành động”.
Chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để dấn thân hành động và có trách nhiệm ngay từ đầu: Bảo vệ cán bộ không thể chỉ bắt đầu khi đã xảy ra sai sót rồi mới xem xét miễn hay giảm trách nhiệm. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bố trí nguồn lực, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, theo dõi, hỗ trợ trong suốt quá trình.
Đây là sự chuyển đổi rất quan trọng từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”. Bảo vệ không phải tạo ra “vùng an toàn” để tránh trách nhiệm, mà tạo không gian rõ ràng, chấp nhận rủi ro, thử nghiệm có kiểm soát.
Chuyển từ đặt trọng tâm vào trách nhiệm cá nhân sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu: Một đề xuất đổi mới thường có nhiều chủ thể tham gia (người phát hiện, tham mưu, thẩm định, quyết định, phối hợp, thực hiện). Nếu chỉ yêu cầu cấp dưới dám làm nhưng cấp trên không giao quyền, không dám quyết định, không bố trí nguồn lực thì cơ chế sẽ không thể vận hành. Sự chuyển biến ở đây là từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”.
Nghị quyết quy định rõ trách nhiệm của cấp ủy và người đứng đầu phải chủ động tạo điều kiện, lựa chọn việc khó, giao đúng người, giao quyền và đồng hành.
Biến cơ chế bảo vệ từ nội dung riêng lẻ thành một phần xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại: Điểm mới của Nghị quyết là gắn trực tiếp tinh thần đổi mới, năng lực hành động và quản trị rủi ro với tất cả các khâu của công tác cán bộ; lấy thực tiễn và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ quan trọng để đánh giá, quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ.
Ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh phải hiểu đầy đủ hai mặt của vấn đề: Vừa bảo vệ người dám làm, vừa kiên quyết xử lý người không chịu làm.
Cảnh giác với tình trạng lấy "sợ sai" làm bình phong cho sự trì trệ
Ông Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ thực tiễn hiện nay có hai tình trạng khác nhau, tuyệt đối không được đánh đồng:
Một là, những cán bộ thực sự muốn làm, có sáng kiến, có năng lực, động cơ trong sáng, nhưng còn băn khoăn, e ngại vì cơ chế chưa rõ, pháp luật còn chồng chéo, vấn đề mới chưa có tiền lệ, rủi ro khó lường. Đối với họ, trách nhiệm của tổ chức là phải tháo gỡ, trao quyền, hướng dẫn, chia sẻ rủi ro và bảo vệ họ.
Hai là, những cán bộ không muốn làm, ngại khó, ngại va chạm, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng; việc dễ thì làm, việc khó thì né; việc có lợi thì tích cực, việc chung thì chậm trễ; gặp vấn đề thì đùn đẩy lên trên, đẩy xuống dưới hoặc đẩy sang cơ quan khác.
"Đặc biệt phải cảnh giác với tình trạng lấy 'sợ sai', 'sợ trách nhiệm', 'cơ chế còn vướng', 'pháp luật chưa rõ' làm bình phong cho sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, thậm chí che giấu động cơ cá nhân”, ông Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ
Trưởng ban Tổ chức Trung ương khẳng định: Không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí, người dân và doanh nghiệp phải chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm.
Do đó, hệ thống phải phân biệt rất rõ: Người muốn làm nhưng gặp rào cản thì phải tháo gỡ; người dám làm vì lợi ích chung thì phải bảo vệ; người làm tốt thì phải trọng dụng; nhưng người có trách nhiệm mà không làm, có thẩm quyền mà không quyết, thấy việc khó mà né tránh, đùn đẩy thì phải xem xét trách nhiệm.
5 yêu cầu lớn đưa Nghị quyết vào cuộc sống
Ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh 5 yêu cầu lớn trong tổ chức thực hiện Nghị quyết:
Một là, tạo chuyển biến mạnh mẽ về trách nhiệm hành động, nhất là của người đứng đầu: Người đứng đầu phải thực sự nêu gương, chủ động nhận việc mới, việc khó, phức tạp; sâu sát cơ sở, đối thoại với cấp dưới để tháo gỡ khó khăn. Không thể yêu cầu cấp dưới dám làm nếu người đứng đầu không dám quyết; không thể yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nếu cấp trên chỉ giao việc nhưng khi khó khăn lại đứng ngoài. Phải chuyển mạnh từ tư duy “quản lý để không xảy ra sai sót” sang “quản trị để tạo ra kết quả”; từ chấp hành máy móc sang chủ động giải quyết công việc.
Hai là, tạo môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm: Bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động. Đối với những vấn đề mới mà pháp luật chưa quy định hoặc thực tiễn đòi hỏi cách làm mới, phải có không gian thử nghiệm có kiểm soát theo chu trình “thử nghiệm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng - luật hóa”. Đặc biệt, không thể lấy khoảng trống pháp luật để hạn chế đổi mới, nhưng cũng tuyệt đối không được lấy đổi mới làm lý do để tùy tiện làm trái pháp luật.
Ba là, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn chặt với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình: Vận hành đồng bộ chuỗi: Giao việc - giao quyền - bảo đảm nguồn lực - quản trị rủi ro - giám sát thực thi - đánh giá bằng kết quả - bảo vệ người làm đúng. Quản trị rủi ro là để cho phép hành động trong điều kiện có rủi ro nhưng được nhận diện, theo dõi và kiểm soát, chứ không phải để né tránh.
Bốn là, bảo vệ cán bộ thực chất với ranh giới rõ ràng: Khi xem xét trách nhiệm, không được chỉ nhìn vào hậu quả cuối cùng mà phải xem xét toàn diện động cơ, mục đích, mức độ lỗi, bối cảnh thực tiễn, quá trình ra quyết định, khả năng dự báo và nỗ lực khắc phục hậu quả. Phải phân biệt rõ rủi khách quan với cố ý vi phạm; thiếu điều kiện khách quan với thiếu năng lực, thiếu trách nhiệm; đổi mới vì lợi ích chung với lợi dụng đổi mới để vụ lợi.
Năm là, đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, lấy kết quả thực thi làm thước đo chủ yếu: Thực hiện thực chất tinh thần: Chọn người theo việc; giao việc để thử thách; lấy kết quả để đánh giá; lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ. Hằng năm, từng đơn vị phải xác định những việc khó, điểm nghẽn để giao cán bộ đảm nhận, dùng việc khó để thử thách cán bộ. Đồng thời, kiên quyết thay thế, sàng lọc người né việc, trì trệ; khắc phục nghịch lý người nhận việc khó lại dễ chịu bất lợi hơn người chọn việc an toàn.
Khơi dậy khát vọng cống hiến, giải phóng sức sáng tạo
Ông Nguyễn Duy Ngọc thông tin cùng với Nghị quyết 24, Bộ Chính trị đang chỉ đạo xây dựng trình Trung ương 3 Nghị quyết quan trọng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; về đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền và về công tác cán bộ để tạo thành một tổng thể thống nhất.
Để cụ thể hóa và triển khai ngay Nghị quyết 24, Ban Bí thư sẽ ban hành Quy định cơ chế tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, xác định rõ tiêu chí, trình tự, thẩm định và các biện pháp bảo vệ cán bộ xuyên suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
"Giá trị của Nghị quyết 24 không nằm ở việc chúng ta nói nhiều hơn về tinh thần dám nghĩ, dám làm, mà phải được thể hiện bằng sự thay đổi thật trong hành động của cán bộ và sự thay đổi thật trong cách hệ thống sử dụng, đánh giá, bảo vệ và sàng lọc cán bộ”, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đúc kết.
Nếu toàn hệ thống chính trị thực hiện đồng bộ tinh thần "mở đường cho người muốn làm; trao quyền cho người có năng lực; bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung; trọng dụng người làm được việc; đồng thời kiên quyết thay thế người đùn đẩy, trì trệ", Nghị quyết 24 sẽ trở thành bệ phóng khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, kiến tạo một đội ngũ cán bộ năng động, đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên mới.
