Tìm kiếm một công việc phù hợp là một điều khó khăn đối với người khuyết tật tại Việt Nam. Những rào cản trong giao tiếp, môi trường làm việc hay những định kiến về năng lực đôi khi khiến họ khó tiếp cận được nghề nghiệp phù hợp. Theo kết quả điều tra người khuyết tật năm 2023 của Cục Thống kê, chỉ 23,5% người khuyết tật trong độ tuổi lao động đang làm việc trong nền kinh tế, thấp hơn nhiều so với mức 76,3% ở người không khuyết tật.
Tại Hà Nội, hiện nay đã có nhiều quán xá đặc biệt do cộng đồng hoặc các tổ chức thành lập để tạo sinh kế, môi trường lao động và giúp người khuyết tật, người yếu thế hòa nhập xã hội. Theo ghi nhận tại một quán cà phê trên phố Thể Giao (Hà Nội) có đội ngũ nhân viên là người khiếm thính, đang mở ra một không gian làm việc để họ phát huy khả năng, tích lũy kinh nghiệm, tự chủ tài chính và tự tin hòa nhập cộng đồng.
![clo_br_anh.jpg](https://cdn.congluan.vn/images/Tc6O5rnjTaYD5eUwdo1JAnlOoI704_OPgy8_vcO_ZtTgLK4phaEsVx2mige7wKul/clo_br_anh.jpg.avif "Quán cà phê "Flow-ee" nằm tại số 7 trong một ngõ nhỏ tại phố Thể Giao. Tại quán có các thông điệp riêng để thực khách dễ dàng gọi món. Ảnh: Kim Tuyến")
Ngay khi bước vào quán, khách hàng dễ dàng nhận ra sự khác biệt so với các quán cà phê thông thường. Thay vì gọi món bằng lời nói, khách hàng có thể chỉ vào thực đơn, viết ra giấy hoặc dùng ngôn ngữ ký hiệu để giao tiếp với nhân viên. Tại đây, những ánh mắt, cử chỉ, nụ cười thân thiện là điều quen thuộc trong quá trình phục vụ.
Anh Nguyễn Thái Hà, một nhân viên đã gắn bó với Flow-ee được khoảng ba năm, kể từ năm quán được thành lập (2023) và có cơ hội thử sức với công việc pha chế. Trước khi đến quán, anh từng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc phù hợp.
Là người khiếm thính, đôi khi anh gặp trở ngại trong giao tiếp và tiếp cận các cơ hội việc làm. “Công việc tại Flow-ee mang lại cho mình thu nhập, kinh nghiệm và cơ hội phát triển bản thân. Mình học được cách pha chế, làm việc nhóm, giao tiếp với đồng nghiệp và phục vụ khách hàng. Trước đây, mình có thể còn thiếu tự tin, nhưng sau thời gian làm việc, mình biết tự lập và có trách nhiệm hơn. Mình cảm thấy vui vì bản thân có thể làm việc, kiếm thu nhập và chứng minh rằng người khiếm thính cũng có thể làm tốt công việc ”, anh Hà hào hứng chia sẻ.
Bên cạnh các hoạt động phục vụ đồ uống, quán còn hoạt động tổ chức Workshop (giao lưu, trải nghiệm) dạy ngôn ngữ ký hiệu. Hoạt động này tạo cơ hội để người tham gia tiếp cận một phương thức giao tiếp khác, làm quen với những ký hiệu cơ bản và hiểu hơn về cách người khiếm thính trao đổi thông tin. Thay vì chỉ quan sát từ bên ngoài, khách hàng có thể thử giao tiếp bằng đôi tay, bước vào ‘thế giới’ kết nối với những người đặc biệt.
Bạn Đỗ Phương (20 tuổi, là sinh viên) cho biết, ban đầu bạn tìm đến quán vì cảm thấy hiếu kỳ về cách hoạt động của mô hình quán cà phê do người khiếm thính phục vụ. Sau khi trải nghiệm, Phương ấn tượng với không gian, cách gọi món và cách nhân viên đón tiếp khách hàng.
![clo_br_anh-6358.jpg](https://cdn.congluan.vn/images/Tc6O5rnjTaYD5eUwdo1JAnlOoI704_OPgy8_vcO_ZtR5Z0KiNIEnglLEZXudSpXD/clo_br_anh-6358.jpg.avif "“Mô hình này đã tiếp cận được đến những người yếu thế, giúp họ có cơ hội được làm việc, tạo ra nguồn thu nhập và hòa nhập xã hội. Theo mình, đây là mô hình có ích và nên được mở rộng", Phương bày tỏ.")
Anh Thái Hà chia sẻ: “Công việc mình yêu thích, có thể chúng ta sẽ gặp khó khăn, nhưng chỉ cần cố gắng và có cơ hội, chúng ta vẫn có thể làm được nhiều điều có ích. Mình mong mọi người nhìn nhận người khiếm thính bằng khả năng, sự cố gắng và tinh thần trách nhiệm”.
Thông điệp ấy cũng cho thấy, điều người khiếm thính cần không chỉ là sự cảm thông, mà còn là sự tôn trọng, tin tưởng và cơ hội bình đẳng để phát huy năng lực, làm việc và đóng góp cho xã hội.
