Chiều ngày 4/6, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các chuyên gia thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) triển khai khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh, phường Đăk Cấm và phường Kon Tum bằng công nghệ radar xuyên đất hiện đại.
Hoạt động này được kỳ vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ những dấu tích còn lại của một trận đánh ác liệt cách đây gần 60 năm, đồng thời mở ra cơ hội đưa các anh hùng liệt sỹ trở về với đồng đội và người thân sau nhiều năm nằm lại nơi chiến trường xưa.
Theo các chuyên gia, thiết bị radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất và thu nhận tín hiệu phản xạ trở lại. Từ những dữ liệu này, hệ thống sẽ tạo ra các lát cắt địa chất, giúp nhận diện cấu trúc cũng như những dấu hiệu bất thường bên dưới bề mặt đất.
Ông Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn Vật lý Địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho biết: “Công nghệ này đã từng được áp dụng hiệu quả trong dự án tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại tỉnh Quảng Nam (nay thuộc TP Đà Nẵng). Từ kết quả khảo sát bằng radar, lực lượng chức năng đã khoanh vùng và phát hiện một số hài cốt liệt sỹ. Hiện các chuyên gia cùng cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ngãi đang tiến hành quét radar tại khu vực đường Trường Chinh. Sau khi có kết quả ban đầu, chúng tôi sẽ thông tin đến các cơ quan báo chí”.
Cùng tham gia đợt khảo sát, ông Nguyễn Xuân Thắng, thành viên nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ cho rằng việc sử dụng radar xuyên đất sẽ giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường nằm sâu dưới bề mặt. Từ các dữ liệu thu được, nhóm chuyên gia sẽ phân tích, đối chiếu với bản đồ, tài liệu lịch sử và lời kể của nhân chứng để xác định các vị trí nghi vấn, như những rãnh nước hoặc khu vực chôn cất tập thể liệt sỹ.
Đây là công nghệ được nhiều quốc gia trên thế giới ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực khảo cổ, địa chất, xây dựng và tìm kiếm các cấu trúc ngầm. Tại Việt Nam, radar xuyên đất cũng đã được đưa vào một số cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sỹ, tuy nhiên chưa được triển khai trên diện rộng. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại được đánh giá sẽ giúp thu hẹp đáng kể phạm vi tìm kiếm, tiết kiệm thời gian, nhân lực và kinh phí so với phương pháp đào khảo sát thủ công.
Theo các tài liệu lịch sử và nguồn thông tin đã được xác minh, cơ quan chức năng nhận định tại khu vực phía Bắc và phía Nam đường Trường Chinh hiện vẫn còn các rãnh mộ liệt sỹ. Những chiến sĩ này được xác định thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24 (A), đã anh dũng hy sinh trong trận chiến diễn ra vào ngày 2/2/1968, với quân số từ 70 đến 90 người.
Trước đó, vào năm 2008, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tỉnh Kon Tum (nay là Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Ngãi) đã mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực đường Trường Chinh. Qua đó, lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập được 22 hài cốt liệt sỹ cùng nhiều di vật đi kèm. Sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, các liệt sỹ đã được an táng trang trọng tại Nghĩa trang liệt sỹ phường Đăk Cấm.
Những kết quả đạt được trong quá khứ càng củng cố thêm niềm tin và hy vọng cho đợt khảo sát lần này. Mỗi tín hiệu bất thường hiện lên trên màn hình radar không chỉ là dữ liệu khoa học, mà còn có thể là manh mối dẫn tới nơi yên nghỉ của những người lính đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Theo kế hoạch, sáng 5/6, lễ khai quật, thăm dò, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sỹ tại khu vực đường Trường Chinh sẽ được tổ chức tại Nghĩa trang liệt sỹ Kon Tum. Hành trình tìm kiếm vẫn đang tiếp tục, mang theo niềm mong mỏi của thân nhân các liệt sỹ và trách nhiệm thiêng liêng của các thế hệ hôm nay trong công tác đền ơn đáp nghĩa, tri ân những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc đời cho Tổ quốc.
