Những ngày đầu hè năm 2026, trong căn nhà nhỏ nép mình bên sườn đồi ở một xã miền núi của tỉnh Quảng Trị, chị H. (tên nhân vật đã được thay đổi) tất bật chăm sóc đàn gà giống vừa đến kỳ xuất bán. Tiếng gà gọi đàn, tiếng cười của các con vang lên giữa khoảng sân đầy nắng khiến ít ai nghĩ rằng người phụ nữ ấy từng trải qua quãng thời gian tưởng như không thể vượt qua.
Vài năm trước, vì mong muốn có một công việc ổn định để cải thiện cuộc sống gia đình, chị nghe theo lời môi giới sang nước ngoài làm việc với mức thu nhập hấp dẫn. Thế nhưng, đằng sau những lời hứa hẹn ấy là chuỗi ngày bất ổn, bị lừa gạt và rơi vào hoàn cảnh đầy rủi ro. Chỉ khi được các cơ quan chức năng hỗ trợ trở về quê hương, chị mới có cơ hội làm lại cuộc đời.
“Tôi từng nghĩ cuộc đời mình đã khép lại sau những gì đã trải qua. Nhưng nhờ sự động viên của chính quyền địa phương và các chương trình hỗ trợ sinh kế, tôi dần lấy lại niềm tin để làm lại từ đầu”, chị H. xúc động chia sẻ.
Câu chuyện của chị H. không phải là trường hợp cá biệt. Đó cũng là một lát cắt phản ánh những nỗ lực bền bỉ của tỉnh Quảng Trị trong cuộc chiến phòng, chống mua bán người và hành trình đồng hành cùng các nạn nhân trở về với cuộc sống bình thường.
Xây dựng “lá chắn” phòng ngừa từ cộng đồng
Theo Sở Y tế tỉnh Quảng Trị, mặc dù tình hình an ninh trật tự trên địa bàn cơ bản được giữ vững nhưng nguy cơ mua bán người vẫn còn hiện hữu. Các đối tượng phạm tội ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, lợi dụng nhu cầu tìm kiếm việc làm, mong muốn đổi đời của người dân, đặc biệt là phụ nữ và người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số để lừa đảo, môi giới đưa người ra nước ngoài lao động trái phép hoặc ép buộc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Trước thực trạng đó, năm 2025, công tác phòng, chống mua bán người tiếp tục nhận được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Quảng Trị cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, địa phương và các tổ chức xã hội.
Sở Y tế đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn triển khai Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024; đồng thời lồng ghép các hoạt động hỗ trợ nạn nhân với chương trình giảm nghèo, đào tạo nghề, tạo việc làm, phòng chống tệ nạn xã hội và bảo vệ trẻ em.
Đặc biệt, hai Trung tâm Công tác xã hội Bắc Quảng Trị và Nam Quảng Trị luôn duy trì đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực để sẵn sàng tiếp nhận, bảo vệ khẩn cấp và hỗ trợ các trường hợp nạn nhân bị mua bán trở về.
Ông Hồ Tân Cảnh, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Quảng Trị cho biết: “Phòng, chống mua bán người là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bên cạnh công tác tuyên truyền, đấu tranh với tội phạm, chúng tôi đặc biệt chú trọng hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng, tạo điều kiện để họ tiếp cận các dịch vụ y tế, pháp lý, học nghề và sinh kế. Khi có việc làm ổn định và cuộc sống được bảo đảm, nguy cơ tái trở thành nạn nhân sẽ giảm đáng kể”.
Song song với công tác chỉ đạo, các hoạt động tuyên truyền được triển khai sâu rộng đến từng khu dân cư. Trong năm 2025, Sở Y tế đã chủ trì và phối hợp thực hiện hơn 15 tin, bài, phóng sự tuyên truyền về phòng, chống mua bán người trên các phương tiện thông tin đại chúng và cổng thông tin điện tử.
Tại cơ sở, các xã, phường, đặc khu thường xuyên đăng tải thông tin cảnh báo về thủ đoạn của tội phạm mua bán người; tuyên truyền đường dây nóng 111; phổ biến các chính sách hỗ trợ nạn nhân và vận động người dân tích cực tham gia tố giác tội phạm.
Nhờ đó, nhận thức của người dân về loại tội phạm này ngày càng được nâng lên, góp phần hình thành “lá chắn” phòng ngừa từ sớm, từ xa ngay tại cộng đồng.
Theo báo cáo của Công an tỉnh, trong năm 2025, lực lượng chức năng đã tiếp nhận 7 trường hợp liên quan đến mua bán người, trong đó có 1 trường hợp được xác định là nạn nhân bị mua bán người. Dù số lượng không lớn nhưng đây vẫn là lời cảnh báo về những nguy cơ tiềm ẩn cần tiếp tục được nhận diện và ngăn chặn kịp thời.
Mở rộng cánh cửa hy vọng cho những người trở về
Nếu công tác phòng ngừa là tuyến đầu bảo vệ người dân trước các nguy cơ mua bán người thì việc hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng chính là hành trình giúp họ tìm lại niềm tin và cơ hội làm lại cuộc đời.
Để thực hiện mục tiêu đó, Sở Y tế đã xây dựng kế hoạch tiếp nhận và trợ giúp toàn diện cho nạn nhân, từ chăm sóc sức khỏe, tư vấn tâm lý đến kết nối các chương trình an sinh xã hội. Các địa phương cũng tăng cường quản lý hoạt động môi giới việc làm, đưa người đi lao động ở nước ngoài và các hoạt động có yếu tố nước ngoài nhằm ngăn chặn nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện hành vi mua bán người.
Một điểm sáng nổi bật trong công tác phòng, chống mua bán người tại Quảng Trị là sự hợp tác hiệu quả với Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) và Tổ chức Tầm nhìn Thế giới tại Việt Nam (WVI-V).
Thông qua các dự án hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng, hàng chục nạn nhân và người có nguy cơ cao đã được hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, tập huấn kỹ năng khởi nghiệp và kết nối với các mô hình sản xuất kinh doanh phù hợp.
Trong năm 2025, nhiều hoạt động thiết thực đã được triển khai như hỗ trợ sinh kế cho các hộ gia đình dễ bị tổn thương; tổ chức các lớp tập huấn lập kế hoạch sản xuất; khảo sát và hỗ trợ lao động di cư có hoàn cảnh khó khăn; tổ chức các hội thảo chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế và tái hòa nhập cộng đồng.
Theo ông Hồ Tân Cảnh, các chương trình hợp tác quốc tế không chỉ mang lại nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho người hưởng lợi mà còn góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ nạn nhân, tạo nền tảng để xây dựng các mô hình hỗ trợ bền vững trong tương lai.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác phòng, chống mua bán người tại Quảng Trị vẫn còn không ít khó khăn và thách thức.
Theo Sở Y tế, tại một số địa phương, công tác lãnh đạo, chỉ đạo chưa thật sự quyết liệt; hoạt động tuyên truyền còn thiếu chiều sâu; đội ngũ cán bộ cấp xã làm công tác hỗ trợ nạn nhân vẫn còn hạn chế về kỹ năng và kinh nghiệm.
Một thực tế đáng lo ngại khác là nhiều lao động di cư tự do khi trở về địa phương do tâm lý e ngại dư luận xã hội nên không khai báo với cơ quan chức năng hoặc tiếp tục di chuyển đến nơi khác tìm việc làm. Điều này gây khó khăn cho công tác xác minh, quản lý và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về.
Trong khi đó, nguồn kinh phí dành cho công tác phòng, chống mua bán người và hỗ trợ nạn nhân vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các chương trình trợ giúp trên thực tế.
Từ thực tiễn đó, tỉnh Quảng Trị kiến nghị Bộ Y tế tiếp tục quan tâm hỗ trợ nguồn lực để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các Trung tâm Công tác xã hội Bắc Quảng Trị và Nam Quảng Trị, những đơn vị giữ vai trò nòng cốt trong công tác tiếp nhận, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân.
Bước sang năm 2026, tỉnh Quảng Trị xác định tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trang bị kiến thức và kỹ năng phòng, chống mua bán người cho người dân, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa và khu vực có nhiều lao động di cư.
Các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp nhận, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng sẽ tiếp tục được tổ chức nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đồng thời, tỉnh sẽ triển khai hiệu quả chương trình phối hợp giữa các ngành chức năng trong công tác tiếp nhận, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân; tăng cường quản lý hoạt động xuất cảnh, xuất khẩu lao động, bảo vệ trẻ em và phòng ngừa việc lợi dụng các hoạt động có yếu tố nước ngoài để thực hiện hành vi mua bán người.
Song song với công tác phòng, chống mua bán người, Quảng Trị đang triển khai Chương trình phòng, chống mại dâm giai đoạn 2026–2030, lấy phòng ngừa làm trọng tâm và gắn với các chính sách an sinh xã hội, tạo việc làm, giảm nghèo, bình đẳng giới. Chương trình tập trung xây dựng mạng lưới hỗ trợ tư vấn tâm lý, trợ giúp pháp lý, học nghề, tạo sinh kế cho người có nhu cầu hòa nhập cộng đồng; đồng thời tăng cường quản lý các địa bàn, cơ sở kinh doanh dịch vụ có nguy cơ phát sinh tệ nạn, kiểm soát hoạt động trên không gian mạng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tỉnh phấn đấu hằng năm có 90% xã, phường, đặc khu tổ chức truyền thông về phòng, chống mại dâm; 100% tin báo, tố giác được tiếp nhận, xử lý kịp thời và đến năm 2030 có 95% cơ sở kinh doanh dịch vụ có nguy cơ được rà soát, kiểm tra định kỳ. Đây được xem là một "lá chắn" quan trọng góp phần ngăn ngừa mua bán người và giảm nguy cơ bóc lột đối với các nhóm dễ bị tổn thương.
Ông Hồ Tân Cảnh nhấn mạnh: “Mục tiêu cao nhất là không để ai bị bỏ lại phía sau. Mỗi nạn nhân khi trở về đều cần được hỗ trợ toàn diện từ chăm sóc sức khỏe, tư vấn tâm lý đến học nghề, tạo việc làm. Chỉ khi họ thực sự ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng thì công tác phòng, chống mua bán người mới đạt hiệu quả bền vững”.
Trước những thủ đoạn mua bán người ngày càng tinh vi, Quảng Trị đang đồng bộ các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ tái hòa nhập, giúp nạn nhân ổn định cuộc sống, giảm nguy cơ tái bị xâm hại. Đó không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội mà còn khẳng định cách tiếp cận nhân văn, lấy con người làm trung tâm trong xây dựng cộng đồng an toàn, bền vững.
