Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, kể từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành 10 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 40 nghị định, 12 nghị quyết của Chính phủ, 70 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 102 thông tư.
Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đây là khối lượng công việc rất lớn, chưa từng có trong một khoảng thời gian ngắn. Kết quả này có được nhờ sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng, việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới chỉ là bước đầu; thách thức lớn hơn là làm thế nào để các quy định được phổ biến và triển khai thống nhất trong thực tiễn. Đây cũng là lý do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị nhằm trao đổi, làm rõ những điểm mới của các chính sách, pháp luật và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, đến nay, hệ thống thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cơ bản đã được hoàn thiện. Vấn đề đặt ra hiện nay không còn là xây dựng thêm cơ chế, chính sách mà là tổ chức thực hiện.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ bày tỏ mong muốn, thông qua Hội nghị, các đại biểu cùng chia sẻ những điểm mới của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời thống nhất giải pháp để cùng các bộ, ngành, địa phương bước sang giai đoạn thực thi quyết liệt, thực thi đến cùng và thực thi để tạo ra được các sản phẩm cuối cùng.
Tại Hội nghị, các đại biểu đã nghe 4 chuyên đề gồm: Thể chế cho công nghệ chiến lược; Cơ chế đầu tư, mua sắm và thử nghiệm trong chuyển đổi số; Đổi mới vai trò của các quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Tháo gỡ vướng mắc trong lập, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách cho khoa học và công nghệ.
Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định, trong hơn 18 tháng qua, cả nước đã tập trung rất nhiều nguồn lực để đưa những chủ trương lớn của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống, từng bước biến khát vọng phát triển thành hiện thực.
Bước đi đầu tiên là hoàn thiện thể chế, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh rằng thể chế đang là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Vì vậy, trong thời gian rất ngắn, riêng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ rõ, điều hướng tới không phải chỉ là ban hành thêm các văn bản hay xây dựng thêm nhiều chính sách, mà quan trọng hơn là phải đo được hiệu quả của những chính sách đó. Nguồn lực đầu tư cho khoa học và công nghệ phải được lượng hóa bằng kết quả cụ thể.
Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phải trả lời được những câu hỏi rất rõ ràng: Đã làm chủ được bao nhiêu công nghệ; Có thêm bao nhiêu sản phẩm được thương mại hóa. Có thêm bao nhiêu doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và phát triển? Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đóng góp như thế nào vào tăng trưởng kinh tế của đất nước? Đó mới là những thước đo thực chất của quá trình triển khai Nghị quyết số 57.
Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị bốn chủ thể quan trọng của hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng hành động mạnh mẽ hơn.
Đối với Nhà nước, cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi công vụ.
Đối với đội ngũ nhà khoa học, cần tập trung nghiên cứu xuất phát từ yêu cầu phát triển đất nước, nhu cầu của doanh nghiệp và địa phương, lấy hiệu quả ứng dụng và thương mại hóa làm tiêu chí quan trọng đánh giá kết quả nghiên cứu.
Các viện nghiên cứu, trường đại học cần tăng cường nghiên cứu gắn với thực tiễn, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nhà trường.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, cần chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, mạnh dạn đổi mới công nghệ, tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và trở thành trung tâm của quá trình tiếp nhận, làm chủ và thương mại hóa công nghệ.
Một nội dung được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đặc biệt nhấn mạnh là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, đầu tư cho khoa học và công nghệ là đầu tư cho tương lai. Tuy nhiên, nếu nguồn lực đã được bố trí nhưng chậm giải ngân sẽ làm mất đi cơ hội phát triển, khiến công nghệ, sản phẩm và doanh nghiệp chậm hình thành.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo công tác phân bổ, giao dự toán và giải ngân nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời giao Bộ Khoa học và công nghệ chủ trì xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành và địa phương.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng kỳ vọng sau Hội nghị, mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ có kế hoạch hành động cụ thể; mỗi nhà khoa học có thêm những công trình gắn với thực tiễn; mỗi doanh nghiệp có thêm quyết tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
"Thể chế không còn là rào cản mà là lợi thế cạnh tranh; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước", Phó Thủ tướng nhấn mạnh./.
