Không lập quỹ, vẫn có người nhận tiền
Trao đổi với phóng viên, anh Hoàng Nam (tên nhân vật đã được thay đổi) - trưởng ban phụ huynh một trường tiểu học tại quận Hà Đông (Hà Nội) - cho biết các phụ huynh đang tính đến một phương án mới. Theo đó, nhà trường và các lớp không lập quỹ chung. Thay vào đó, mỗi khi có sự kiện, phụ huynh sẽ tùy tâm đóng góp bằng tiền hoặc hiện vật. Một người đứng ra tiếp nhận rồi trực tiếp đi mua những thứ cần thiết cho học sinh.
Để minh họa cụ thể, anh Nam lấy ví dụ về chương trình đại hội liên đội mẫu, nơi học sinh tham dự thường được chuẩn bị bánh kẹo, nước uống và quà tặng. Nếu như những năm trước, khoản chi này tiêu tốn khoảng 8 triệu đồng trích từ quỹ chung.
“Năm nay làm thế nào?”, câu hỏi được đặt ra khi không còn khoản quỹ ấy.
Phương án được đưa ra là cá nhân cũng được, tập thể lớp cũng được, khối cũng được, ai có điều kiện thì tự nguyện ủng hộ. Sau đó, một người đứng ra nhận tiền, đi mua bánh kẹo, nước uống, vở viết để chuẩn bị cho các con.
Anh Nam cho biết có người nhận ủng hộ bằng tiền, người khác hỗ trợ hiện vật; cá nhân anh cũng góp 500.000 đồng. Tổng số tiền quyên góp, theo hình dung của anh, thậm chí có thể lên tới 10 triệu đồng, cao hơn mức khoảng 8 triệu đồng của năm trước.
Điều đáng chú ý nằm ở cách thức tiếp nhận và sử dụng khoản tiền này. Theo lời anh Nam, người đứng ra nhận sẽ mua đồ dùng, chuẩn bị cho học sinh, nhưng “chẳng phải quyết toán gì, mà không cần hóa đơn, không phải sổ sách gì cả”.
“Không đóng tiền thì thôi”, nhưng học sinh có bị thiệt?
Anh Nam nhấn mạnh nguyên tắc của cách làm mới: Không ép buộc, không cào bằng và tuyệt đối không "bêu tên" người chưa đóng góp. "Ai có điều kiện thì ủng hộ, ai không có thì thôi. Lớp chỉ biểu dương những người nhiệt tình, không nhắc đến những ai chưa tham gia", anh nói.
Tuy nhiên, việc "xé lẻ" vận động theo từng sự kiện thực chất vẫn có thể tạo ra áp lực vô hình, khiến phụ huynh khó lòng chối từ. Xóa bỏ quỹ đầu năm không đồng nghĩa với việc gia đình thoát gánh nặng đóng góp, nhất là khi cứ đến mỗi dịp lễ, mỗi chương trình lại xuất hiện một lời kêu gọi mới.
Ở góc độ con trẻ, vị phụ huynh này tỏ ra trăn trở: “Con chúng ta chưa làm ra tiền, chưa có quyền tự chi tiêu. Nếu tham gia một chương trình tập thể mà không có bánh kẹo, nước uống hay quà nhỏ như trước, các con sẽ cảm thấy rất thiệt thòi”.
Theo anh Nam, người lớn có thể chủ động chi trả cho các cuộc vui của mình, nhưng trẻ em thì hoàn toàn thụ động. Do đó, việc thay đổi cơ chế quản lý quỹ cần đặt quyền lợi và niềm vui của học sinh làm trung tâm, thay vì chỉ chăm chăm vào lăng kính "thu hay không thu".
“Đáng lẽ đóng vào 10 triệu ta đóng hết…”, câu nói bỏ lửng của anh Nam phản ánh tâm lý chung: Dù quy định cấm quỹ có khắt khe đến đâu, các bậc cha mẹ vẫn luôn muốn duy trì một nguồn lực ổn định để không làm mất đi những trải nghiệm tuổi thơ chính đáng của con em mình.
“Điều hòa là tài sản của phụ huynh, không phải của nhà trường”
Không chỉ dừng lại ở chuyện quà cáp hay liên hoan, chi phí vận hành các thiết bị do phụ huynh tài trợ cũng trở thành bài toán nan giải khi quỹ chung bị "xóa sổ".
Anh Nam cho biết điều hòa trong lớp là tài sản do phụ huynh tài trợ, không phải tài sản của nhà trường. Tiền điện sử dụng điều hòa cũng do phụ huynh đóng góp riêng.
Anh nói với các gia đình rằng nếu không có tiền trả tiền điện thì “ngày mai cắt điều hòa”. Theo cách lý giải, bóng điện và quạt của nhà trường thì không thể tùy tiện cắt, nhưng điều hòa do phụ huynh tài trợ là tài sản của phụ huynh, nên việc tiếp tục sử dụng phải gắn với nguồn chi trả.
“Cái bóng điện này của nhà trường, cái điều hòa này của lớp”, anh Nam phân biệt.
Sau khi nghe phương án đó, phụ huynh phản ứng rằng nếu vậy thì phải đóng tiền để duy trì điều hòa.
Hiệu trưởng băn khoăn: Quy định mới, hoạt động cũ giải quyết thế nào?
Ở góc độ nhà trường, cô Ngọc Lan, cán bộ quản lý tại phường Văn Miếu Quốc Tử Giám đồng tình với chủ trương là không thiết lập quỹ trường, quỹ lớp. Tuy nhiên, các hoạt động dành cho học sinh vẫn cần kinh phí hoặc hiện vật để tổ chức.
Với những chương trình như đại hội liên đội mẫu, nhà trường có thể chuẩn bị phần tổ chức chính, nhưng học sinh tham dự vẫn có nhu cầu về nước uống, bánh kẹo hoặc quà nhỏ. Trước đây, các khoản này có thể được lấy từ quỹ chung; nay, phương án thực hiện cần thay đổi.
Vị quản lý này cho rằng phụ huynh có thể tự nguyện hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật, trực tiếp mua đồ dùng rồi mang đến chương trình. Nhưng nếu người đứng ra nhận tiền không thuộc ban đại diện cha mẹ học sinh, điều đó có tự động khiến việc tiếp nhận và sử dụng tiền trở nên phù hợp hay không vẫn là câu hỏi cần được làm rõ.
"Bởi nếu chỉ chuyển người giữ tiền từ ban đại diện sang một cá nhân khác, còn tiền vẫn được huy động từ nhiều phụ huynh để chi cho hoạt động chung, nguy cơ duy trì quỹ dưới hình thức khác vẫn hiện hữu", cô Lan cho hay.
Băn khoăn của nhà trường là làm sao không vi phạm quy định mà học sinh vẫn được tham gia các hoạt động tập thể. Nhưng lời giải không thể chỉ là tìm một người đứng ra nhận tiền thay ban phụ huynh, càng không thể mặc nhiên bỏ qua việc ghi nhận, quản lý khoản hỗ trợ.
Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Quy định mới đặt ra yêu cầu chấm dứt việc thiết lập quỹ của ban đại diện cha mẹ học sinh ở cấp trường, cấp lớp theo cách trước đây.
